امداد در وضعیت آماده‌باش

حسین کرمانپور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت، با اشاره به نشست دیروز صبح شورای معاونان این وزارتخانه گفت: «همزمان با آغاز مرحله جدید جنگ از سوی دشمن، این نشست عملا به جلسه ستاد مدیریت بحران وزارت بهداشت تبدیل شد.» وی در تشریح جزئیات این نشست اظهار کرد: «در این جلسه علاوه بر بررسی موضوعات جاری، تمهیدات لازم برای تامین داروهای استراتژیک، واکسن، فرآورده‌های خونی و سایر اقلام دارویی مورد نیاز اندیشیده شد.» به نظر می‌رسد لایه مدیریتی نظام سلامت، سناریوهای بدبینانه را مدنظر قرار داده و در حال بازآرایی زنجیره تامین است.

کرمانپور با تاکید بر اینکه وزارت بهداشت در وضعیت عادی قرار ندارد، افزود: «در شرایط کنونی، ما در وزارت بهداشت جنگ را تمام‌شده تلقی نمی‌کنیم و همچنان در حالت آماده‌باش کامل به سر می‌بریم. تمامی مراکز بهداشتی، درمانی و فوریت‌های پزشکی نیز با حداکثر آمادگی در حال خدمات‌رسانی هستند.» به گفته کرمانپور، تمام تلاش وزارت بهداشت بر این است تا بر اساس دستور رئیس‌جمهور، به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی و اقدام شود که «مردم کمبود و نارسایی ناجوری در حوزه سلامت احساس نکنند و مانند تمام بحران‌های گذشته، از کیفیت خدمات‌رسانی آرامش خاطر داشته باشند.»

در همین راستا، گزارش‌های میدانی از پایتخت نیز حاکی از تغییر وضعیت نیروهای امدادی است. به گزارش «ایسنا» در پی تحولات اخیر منطقه و با توجه به ضرورت حفظ آمادگی حداکثری برای پاسخگویی به هرگونه شرایط احتمالی، تمامی نیروهای عملیاتی اورژانس استان تهران در حالت آماده‌باش کامل قرار دارند. مرکز ارتباطات، اعزام و عملیات اورژانس استان تهران و تمامی پایگاه‌های امدادی و عملیاتی در آمادگی کامل قرار داشته و تمهیدات لازم برای ارائه خدمات به شهروندان پیش‌بینی شده است. اورژانس استان تهران ضمن تاکید بر حفظ آرامش عمومی، از شهروندان درخواست کرده است که اخبار را تنها از مراجع معتبر دنبال کنند.

  ۱۲ اصابت و ۵ هزار نیروی عملیاتی

بخش دیگری از بازوی مدیریت بحران کشور، یعنی جمعیت هلال احمر، از نخستین ساعات بامداد امروز وارد فاز عملیاتی شده است. به گزارش خبرگزاری دانشجو، خالدی، سخنگوی جمعیت هلال احمر، در گزارشی از آخرین وضعیت آمادگی نیرو‌ها در شرایط جنگی اعلام کرد: «از ساعت ۴ صبح امروز، حملاتی از سوی اسرائیل به کشور صورت گرفت که در پی آن، تمامی تجهیزات و کادر‌های جمعیت هلال احمر در حالت آماده‌باش قرار گرفتند.» وی با ارائه آماری از حجم نیروهای درگیر در عملیات افزود: «در حال حاضر تمام پایگاه‌های امداد و نجات و مراکز عملیات اضطراری جمعیت در وضعیت آماده‌باش کامل هستند. همچنین، ۱۱۰هزار داوطلب تخصصی امداد و نجات آمادگی همکاری کامل را دارند و در این لحظه، ۵۰۰۰نیروی عملیاتی به صورت فعال در وضعیت آماده‌باش برای هرگونه امدادرسانی مستقر شده‌اند.»

خالدی درخصوص ابعاد خسارات جانی حملات اخیر خاطرنشان کرد: «تا این لحظه ۱۲مورد اصابت ثبت شده است که تیم‌های هلال احمر بلافاصله در این نقاط حضور یافتند. خوشبختانه تا این ساعت هیچ تلفات جانی یا مصدومی ثبت نشده است.» وی تاکید کرد که جمعیت هلال احمر همچنان در وضعیت آماده‌باش کامل قرار دارد تا در صورت بروز هرگونه نیاز، عملیات امدادرسانی را به سرعت اجرا کند.

همزمان، جمعیت هلال‌ احمر جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه شماره ۲ خود اعلام کرد که تمام تیم‌های واکنش سریع، امکانات لجستیک، امدادی و درمانی و داروخانه‌های هلال‌احمر در حال فعالیت هستند. در این اطلاعیه آمده است: «تمام تیم‌های واکنش سریع جمعیت هلال احمر در کشور به‌صورت کاملا آماده‌باش هستند و داروخانه‌های هلال احمر در سراسر کشور فعال هستند و به ارائه خدمات خود ادامه می‌دهند.» همچنین مرکز عملیات اضطراری این جمعیت فعال شده و در حال رصد و پایش خدمات سراسری در مناطق مختلف کشور است. هلال احمر از شهروندان خواسته است کیف کمک‌های اولیه و کیف بحران شامل اسناد مهم، جیره خشک ۷۲ساعته و رادیو را آماده کنند و فاصله ۱۰۰ متری از محل‌های مورد اصابت را رعایت کنند.

چالش دارو و تجهیزات

یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های گزارش‌های اخیر، وضعیت پایداری زنجیره دارو است. سخنگوی سازمان غذا و دارو در گفت‌وگو با «ایسنا» ضمن تشریح اقدامات انجام‌شده در جنگ ۴۰روزه، از فعال‌سازی برنامه‌های پدافند غیرعامل سخن گفت و تاکید کرد که با وجود حمله به برخی زیرساخت‌های دارویی، انبارها و شرکت‌های پخش، کمبود فراگیر در کشور رخ نداد. با این حال، وی به یک چالش اقتصادی جدی در میانه جنگ اشاره کرد و گفت: «قاعدتا در چنین شرایطی گاهی اصلاح قیمت دارو اجتناب‌ناپذیر می‌شود؛ وقتی هم قیمت داروها اصلاح می‌شود هر چقدر هم دلیل موجه داشته باشد، جامعه برنمی‌تابد یا برخی از مسوولانی که شاید از آنها توقع بیشتری برای درک شرایط داریم، مقداری همسو حرکت نمی‌کنند.» وی تصریح کرد که سیاست سازمان‌ بر این است که میان اصلاح قیمت و کمبود دارو، اولویت را به تداوم تولید بدهد تا شرایط به وضعیت نرمال نزدیک شود.

در همین رابطه، مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، در برنامه‌ای تلویزیونی که خبرگزاری مهر آن را بازتاب داد، به اهمیت راهبردی این حوزه اشاره کرد و گفت: «بخش قابل‌توجهی از وقت و پیگیری‌های وزیر بهداشت به موضوع تامین دارو و تجهیزات پزشکی اختصاص دارد و این موضوع در سطح عالی دولت نیز با حساسیت ویژه دنبال می‌شود. رئیس‌جمهوری، معاون اول رئیس‌جمهوری و سایر مسوولان مربوطه به صورت روزانه گزارش‌های این حوزه را دریافت و روند تامین را پیگیری می‌کنند.» پیرصالحی با اشاره به تشکیل کمیته‌های تخصصی با حضور نمایندگان بانک مرکزی و گمرک، بر لزوم مدیریت صحیح مصرف نیز تاکید و اظهار کرد: «امروز یکی از محورهای اصلی فعالیت سازمان غذا و دارو، بازگرداندن الگوی مصرف دارو به مسیر علمی و منطقی است.»

چشم‌انداز پایداری

مجموعه داده‌های ارائه‌شده از سوی مقامات وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و جمعیت هلال احمر نشان می‌دهد که سیستم درمانی ایران در حال حاضر در یک آمادگی فعال به سر می‌برد. اگرچه موفقیت در مدیریت جنگ ۴۰روزه یک نقطه اتکای روانی برای جامعه و مسوولان محسوب می‌شود، اما واقعیت‌های اقتصادی نظیر لزوم اصلاح قیمت‌ها و چالش‌های لجستیک ناشی از حملات به زیرساخت‌ها، نشان می‌دهد که حفظ این تاب‌آوری در درازمدت نیازمند چیزی فراتر از آماده‌باش نیروهاست.

کلید موفقیت در روزهای پیش‌ رو، طبق اظهارات مسوولان، در سه محور خلاصه می‌شود: نخست، تداوم حمایت‌های ارزی و گمرکی دولت از زنجیره تامین؛ دوم، همکاری جامعه پزشکی و شهروندان در اصلاح الگوی مصرف دارو برای جلوگیری از هدررفت منابع استراتژیک؛ سوم، حفظ سرعت عمل نیروهای امدادی در مواجهه با اصابت‌های احتمالی. نظام سلامت ایران اکنون در آزمونی بزرگ قرار دارد تا ثابت کند آیا می‌تواند میان فشارهای ناشی از درگیری نظامی و نیازهای روزمره بهداشتی مردم، توازنی پایدار برقرار کند یا خیر. آنچه روشن است، ایستادگی تمام‌قد کادرهای درمانی و امدادی در خط مقدم این بحران است، درحالی‌که چشم‌ها به انبارهای دارویی و مسیرهای تامین دوخته شده است.