000 copy

رئیس‌جمهور در حاشیه حضور خود، به یکی از خطوط متروی تهران رفت؛ جایی که نماد توسعه شهری و هم‌زمان یادآور نارسایی‌های انباشته سال‌های اخیر است. او در میان جمعیت گفت: «به عنوان مسوول دولت به خاطر نارسایی‌هایی که وجود دارد از ملت شریف عذرخواهی می‌کنم.» جمله‌ای که کمتر در چنین مراسمی شنیده می‌شود. تاکید او بر ضرورت «وحدت» و صداقت در قبال مردم و جهان، بیش از هر چیز معطوف به شرایطی بود که کشور در آن قرار دارد؛ شرایطی که از یک‌سو با فشارهای اقتصادی و از سوی دیگر با تهدیدهای خارجی تعریف می‌شود. در همان حال که برخی شهروندان از گرانی و معیشت گلایه می‌کردند، مسوولان اقتصادی بر اولویت بهبود وضعیت مردم تاکید داشتند. رئیس سازمان برنامه‌وبودجه، معیشت را «روی میز دائمی دولت» توصیف کرد و وزیر نفت از یافتن «راهکارهایی متناسب با تحریم‌ها» برای فروش نفت سخن گفت. این اظهارات در شرایطی بیان شد که تحریم‌های نفتی همچنان پابرجاست و چشم‌انداز گشایش اقتصادی به نتایج مذاکرات گره خورده است.

بخش مهم دیگری از سخنرانی‌ها و اظهارات به مسوولان دفاعی و امنیتی تعلق داشت. امیر نصیرزاده، وزیر دفاع از پاسخی سخن گفت «که دشمنان توان تصورش را ندارند». علی شمخانی، دبیر شورای دفاع هم هشدار داد هر تعرضی می‌تواند به معنای آغاز جنگی باشد که «محدود به جغرافیای خاصی نخواهد ماند». این ادبیات، بازتاب تحولاتی است که این روزها درباره احتمال درگیری نظامی در محافل سیاسی و رسانه‌ای مطرح می‌شود؛ نگرانی‌ای که در شعارهای برخی راهپیمایان نیز دیده می‌شد. در حوزه دیپلماسی، وزیر امور خارجه حضور مردم را پشتوانه مذاکره دانست و بر ادامه گفت‌وگوها با جدیت تاکید کرد. همزمان، پیام‌های تبریک رهبران خارجی نیز منتشر شد؛ از جمله پیام نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین که سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی را تبریک گفتند. انتشار این پیام‌ها در رسانه‌ها، تلاشی برای تاکید و تداوم بر روابط با قدرت‌های آسیایی تلقی می‌شود آن هم در شرایطی که روابط با غرب همچنان پرتنش است.

در کنار سخنرانی‌ها، حواشی نیز کم نبود. سوزاندن مجسمه‌ای با عنوان «بعل» و نمادهایی چون پرچم اسرائیل، توسط موسسه‌ای منتسب به علی‌اکبر رائفی‌پور، بیش از هر چیز در شبکه‌های اجتماعی بازتاب یافت. برگزارکنندگان، هدف را اعلام مخالفت با صهیونیسم و پرونده جفری اپستین عنوان کردند. حاشیه دیگر، حضور چهره‌هایی بود که انتظار دیده‌شدنشان در چنین مراسمی کمتر می‌رفت. از جمله روایت حضور سیدعلی‌محمد دستغیب که از سال 88 تا به امروز در راهپیمایی‌های 22 بهمن شرکت نکرده بود. همچنین انتشار تصویر و گفت‌وگوی زینب آذرکشب، دانشجوی دانشگاه تهران که بدون حجاب در راهپیمایی حاضر شده بود، واکنش‌های گسترده‌ای داشت.

واکنش فعالان فضای مجازی از طیف‌های مختلف نشان داد مرزبندی‌های سنتی راست و چپ، دچار جابه‌جایی شده است. آمارهای اعلامی از تعداد و درصد شرکت‌کنندگان نیز به بحث‌های عمومی تبدیل شد. برخی رسانه‌ها جمعیت مشارکت‌کننده تهران را چهار‌ میلیون و برخی شمار کل شرکت‌کنندگان را بیش از 30میلیون نفر در سراسر کشور اعلام کردند. الیاس حضرتی، رئیس‌ شورای اطلاع‌رسانی دولت نیز میانگین رشد حضور در راهپیمایی امسال در سراسر کشور را ۵۳ درصد اعلام کرده است. فارغ از اعداد، آنچه در خیابان‌ها دیده می‌شد، آمیزه‌ای از همدلی، مشارکت عمومی و در عین حال نگرانی‌های اقتصادی و نظامی بود.