چشم‌انداز بیت‌کوین در سایه جنگ
دنیای اقتصاد - صبا نوبری : همراهی ریسک‌های محیطی ناشی از افزایش تنش‌های نظامی در خاورمیانه و تغییر آرایش سیاسی در واشنگتن، چشم‌انداز بازارهای پرریسک از جمله رمزارزها را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است. درحالی‌که پیروزی قاطع دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در سوم نوامبر و تسلط آنها بر مجلس نمایندگان و سنا، احتمالا ترمز سیاست‌های تجاری و اقتصادی دولت دونالد ترامپ را بکشد، تحولات نظامی اخیر، قیمت‌گذاری دارایی‌های دیجیتال را پیچیده‌تر کرده است.
با فروکش کردن تب‌وتاب انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و تثبیت آرایش جدید سیاسی در واشنگتن، بازار دارایی‌های پرریسک از جمله رمزارزها، وارد فاز جدیدی از نااطمینانی شده است. پیروزی دموکرات‌ها در کنگره و شکل‌گیری چالش‌های جدی برای سیاست‌های داخلی دولت، توجه بازارها را از متغیرهای داخلی آمریکا به سمت ریسک‌های محیطی و استفاده از اختیارات اجرایی در حوزه سیاست خارجی معطوف کرده است. در سایه این تغییر فاز، بازارها دیگر به تک‌شوک‌ها واکنش هیجانی نشان نمی‌دهند، بلکه در حال هضم اثرات بلندمدت این تنش‌ها بر تورم جهانی و دوراهی فدرال‌رزرو هستند. تحرکات اخیر در وال‌استریت نشان می‌دهد که سرمایه هوشمند در حال بازآرایی پرتفوی خود در برابر این ریسک‌های سیستماتیک است. خروج مستمر و سنگین سرمایه از صندوق‌های قابل معامله (ETF) بیت‌کوین در روزهای پس از انتخابات، سیگنالی روشن از همین تغییر رفتار محسوب می‌شود. ثبت بیش از یک‌میلیارد دلار خروج سرمایه و افت دارایی این صندوق‌ها به زیر مرز روانی ۱۰۰میلیارد دلار، نشان‌دهنده آن است که سرمایه‌گذاران نهادی با درک استهلاک ناشی از یک تنش طولانی‌مدت، تقاضا برای نقدشوندگی و کاهش ریسک را در اولویت قرار داده‌اند تا خود را برای سناریوهای پیچیده‌تر اقتصاد کلان آماده کنند.
در این بین، تحلیل رفتار قیمت بیت‌کوین در مواجهه با سایه جنگ، نیازمند یک چارچوب تحلیلی چندوجهی است. حسین غضنفری، تحلیلگر بازار رمزارزها، معتقد است در صورت وقوع دور جدیدی از جنگ مستقیم، تاثیر این رویداد بر قیمت بیت‌کوین از طریق چند کانال انتقال اقتصادی و مالی قابل بررسی است: «نخستین کانال، افزایش ریسک ژئوپلیتیک و تغییر رفتار سرمایه‌گذاران در مواجهه با نااطمینانی است. تشدید تنش‌های نظامی می‌تواند با افزایش شاخص ریسک ژئوپلیتیک، رشد نوسانات مورد انتظار بازارهای مالی و کاهش اشتهای ریسک همراه شود.» به باور او، در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران ممکن است با کاهش موقعیت‌های خود در دارایی‌های پرریسک، تقاضا برای نقدینگی را افزایش دهند. این فرآیند در بازار بیت‌کوین، به‌ویژه به دلیل فعالیت گسترده معاملات اهرمی، می‌تواند به افزایش نوسانات و تشدید فشار فروش منجر شود؛ زیرا شواهد تجربی نشان می‌دهد بیت‌کوین الزاما در برابر شوک‌های ژئوپلیتیک نقش پناهگاه امن را ایفا نمی‌کند.
فشار تورمی
کانال دومی که می‌تواند مسیر بازارهای مالی را دگرگون کند، انتقال شوک از بازار انرژی به متغیرهای اقتصاد کلان است. هرگونه اختلال در عرضه نفت از تنگه هرمز می‌تواند به جهش قیمت طلای سیاه منجر شده و به سرعت به شکل‌گیری موج جدیدی از انتظارات تورمی دامن بزند. در حال حاضر، با رسیدن رشد شاخص قیمت مخارج مصرف شخصی که معیار ترجیحی فدرال‌رزرو برای سنجش تورم به شمار می‌رود به ۳.۶درصد، بازارهای آتی احتمال افزایش مجدد نرخ بهره در ماه دسامبر را قیمت‌گذاری می‌کنند.
غضنفری در توضیح این مکانیسم می‌گوید: «افزایش تورم مورد انتظار، در صورت تداوم فشارهای قیمتی، ممکن است فدرال‌رزرو را به حفظ نرخ‌های بهره بالاتر برای مدت طولانی‌تر سوق دهد. این وضعیت از طریق افزایش نرخ بهره واقعی، تقویت احتمالی دلار و محدود شدن شرایط تامین مالی، می‌تواند جذابیت نسبی دارایی‌های پرریسک از جمله بیت‌کوین را کاهش دهد.» فشار تورمی مستقیما قدرت خرید دهک‌های درآمدی را هدف قرار می‌دهد و سیاستگذاران را ناچار به اتخاذ رویکردهای انقباضی و نوعی شوک‌درمانی پولی می‌کند. با این وجود، اگر استهلاک شدید اقتصاد جهانی زیر بار جنگ بر فشارهای تورمی غلبه کند، چرخش سیاستگذاران به سمت انبساط پولی دور از ذهن نخواهد بود. بنابراین، اصابت سیاست‌ها و برآیند نهایی آنها، کاملا به تقابل تورم و رکود وابسته است.
خروج سرمایه هوشمند
درحالی‌که نگاه‌ها به خاورمیانه دوخته شده است، جریان نقدینگی در وال‌استریت روایت دیگری از ناترازی در سبد سرمایه‌گذاران را بازگو می‌کند. خروج سنگین سرمایه از صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) بیت‌کوین، زنگ خطر را برای گاوهای بازار (معامله‌گرانی که روند صعودی را برای قیمت‌ها پیش‌بینی می‌کنند) به صدا درآورده است. تنها در دو روز معاملاتی منتهی به اوایل نوامبر، بیش از ۱.۰۴میلیارد دلار از این صندوق‌ها خارج شد که در این میان، صندوق IBIT متعلق به بلک‌راک با ثبت خروج ۴۰۵.۳میلیون دلاری در روز دوشنبه، بدترین عملکرد روزانه خود از فصل تابستان را به ثبت رساند. این خروج سرمایه، ارزش کل دارایی‌های تحت مدیریت این صندوق‌ها را به زیر مرز روانی ۱۰۰میلیارد دلار کاهش داده است.
همزمان با این رویداد، بازارهای سهام نیز با محوریت غول‌های تکنولوژی متحمل ضربات سنگینی شدند. افت ۵.۵درصدی شاخص نزدک که بزرگ‌ترین ریزش آن از آوریل ۲۰۲۵ محسوب می‌شود، ریشه در نتایج انتخابات کنگره دارد. پیروزی دموکرات‌ها در ایالت‌های کلیدی مانند تگزاس و جورجیا و احتمال وضع قوانین محدود‌کننده برای توسعه دیتاسنترهای هوش مصنوعی (به دلیل مصرف بالای انرژی)، چشم‌انداز رشد شرکت‌هایی نظیر انویدیا و کورویو را تیره‌وتار کرده است. این تغییر فاز سیاسی، امیدها برای تصویب قوانین حمایتی از صنعت رمزارزها را نیز به یأس مبدل کرده و چشم‌انداز قانون‌گذاری را در وضعیت پرچالشی قرار داده است.
پناهگاه یا دارایی پرریسک؟
در سایه این نوسانات، رفتار سرمایه‌گذاران خرد و نهادی در اقتصادهای درگیر بحران، زاویه دیگری از کارکرد رمزارزها را برجسته می‌کند. در کشورهایی که با ناترازی‌های عمیق اقتصادی، سیاست‌های دستوری ارزی و تخصیص ارز ترجیحی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، تمایل به خروج سرمایه و حفظ ارزش دارایی‌ها به شدت افزایش می‌یابد.
غضنفری در تبیین کانال سوم اثرگذاری جنگ بر بیت‌کوین تاکید می‌کند: «تشدید تحریم‌های مالی، افزایش محدودیت‌های بانکی، کنترل سرمایه و کاهش اعتماد به پول‌های ملی می‌تواند در برخی اقتصادهای درگیر جنگ، انگیزه نگهداری بیت‌کوین را به‌عنوان ابزاری برای حفظ یا انتقال ارزش افزایش دهد.» با این وجود، او هشدار می‌دهد که این تقاضای منطقه‌ای لزوما محرک قیمت جهانی نخواهد بود، زیرا تعادل نهایی بازار در گرو نقدینگی در مقیاس کلان است. در یک جنگ فرسایشی، بی‌ثباتی اقتصاد جهانی می‌تواند فشارهای نزولی پایداری بر قیمت این دارایی‌ها وارد کند.
سپر ضد تورمی
با وجود تمام فشارهای کوتاه‌مدت، معماری هسته بیت‌کوین همچنان نقطه اتکای سرمایه‌گذاران بلندمدت است. غضنفری به عنوان کانال چهارم، به مکانیسم ذاتی این شبکه اشاره می‌کند: «مکانیسم ذاتی ضد تورمی بیت‌کوین در قالب رویداد هاوینگ که عرضه آن را در بازه‌های چهارساله نصف می‌کند، نباید از نظر پنهان بماند. این ساختار، می‌تواند در بلندمدت به یکی از دلایل اساسی افزایش تقاضای بیت‌کوین و حفظ ارزش آن در اثنای رشد روزافزون شاخص‌هایی نظیر نقدینگی کمک کند.» از منظر تحلیل تکنیکال نیز، بیت‌کوین در یک نقطه تصمیم‌گیری حیاتی قرار دارد. بررسی نمودار هفتگی نشان می‌دهد که قیمت از ماه اوت در یک محدوده نوسانی میان ۷۴۹۶۸ تا ۸۷۳۹۶ دلار گرفتار شده است. ثبت چهار کندل نزولی متوالی و از دست رفتن میانگین متحرک ۵۰ هفته‌ای (۷۸۴۹۷ دلار)، زنگ خطر تکنیکالی را به صدا درآورده است. علاوه بر این شکست کف حمایتی ۷۶۳۲۶ دلار می‌تواند مسیر نزول تا سطح ۷۳۸۰۰ دلار را هموار کند، درحالی‌که برای بازیابی روند صعودی، عبور تثبیت‌شده از مقاومت ۷۸۸۷۸ دلار الزامی است. در نهایت، رفتار تاریخی بیت‌کوین در سال‌های برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا (۲۰۱۴، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲) نشان از ثبت عملکرد منفی در سه‌ماهه چهارم دارد. هرچند که در تمامی این ادوار، یک سال پس از انتخابات، بازار شاهد بازیابی و ثبت سقف‌های جدید بوده است. برآیند این داده‌ها نشان می‌دهد که اثر ریسک‌های محیطی و سیاسی بر دارایی‌های دیجیتال، یک معادله خطی نیست، بلکه حاصل برهم‌کنش پیچیده نقدینگی، سیاست‌های پولی فدرال‌رزرو و تغییرات ساختاری در جریان سرمایه است. در این میان، عبور از شوک‌های کوتاه‌مدت، نیازمند هضم تاثیرات تغییر توازن قدرت در واشنگتن و تثبیت انتظارات تورمی در اقتصاد جهانی خواهد بود.
