دومین روز کاهشی دلار با نوسان محدود رقم خورد؛
ردپای پوتین در بازار ارز
کاهش محدود نرخ دلار
در نخستین معاملات روز یکشنبه، نرخ آزاد دلار با کاهش همراه شد. نرخ دلار در معاملات نقدی بازار آزاد روز شنبه از ۲۶۷هزار و ۵۰۰تومان آغاز شده و در محدوده ۲۶۶هزار تومان به کار خود پایان داده بود. روز یکشنبه به روند کاهش خود ادامه داد و از نرخ ۲۶۴هزار تومان آغاز شد؛ سطحی که بیش از ۳هزار تومان پایین‌تر از نرخ آغازین روز شنبه و حدود ۲هزار تومان کمتر از نرخ پایانی آن روز بود.
در ادامه معاملات روز یکشنبه، نرخ دلار تا ۲۶۶هزار و ۸۰۰تومان افزایش یافت، اما پس از آن با کاهش مواجه شد و در نهایت آخرین قیمت نقدی دلار روز یکشنبه ۲۶۴هزار و ۵۰۰تومان به ثبت رسید. بر این اساس، دلار در پایان معاملات روز یکشنبه نسبت به روز شنبه حدود ۰.۶درصد کاهش قیمت داشت. این دومین روز متوالی بود که دامنه تغییرات روزانه نرخ دلار محدود باقی ماند.
بر اساس نرخ‌های ثبت‌شده، آخرین نرخ نقدی دلار در روز شنبه نسبت به روز پنج‌شنبه۰.۲درصد و در روز یکشنبه نسبت به روز شنبه حدود ۰.۶درصد کاهش یافت.
برخی کارشناسان گمان می‌کنند بازارساز ممکن است در شرایط تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک، با مدیریت عرضه ارز در پی محدود کردن نوسانات روزانه باشد. از این منظر، مهار تغییرات زیاد قیمت می‌تواند مانع از شکل‌گیری موج‌های افزایشی شدید و تقویت انتظارات تورمی شود. با این حال، پایداری چنین وضعیتی به تحولات سیاسی و نظامی و تغییر انتظارات معامله‌گران نیز بستگی دارد. در صورت انتشار اخبار مثبت از مسیر دیپلماسی، احتمال تعدیل انتظارات افزایشی وجود دارد؛ در مقابل، تشدید تنش‌ها می‌تواند فشار تقاضا در بازار ارز را افزایش دهد.
افت بیشتر در بازار طلا
در معاملات روز یکشنبه، قیمت انواع طلا و سکه نیز نسبت به روز شنبه کاهش یافت. این افت در شرایطی رقم خورد که بازارهای جهانی طلا در تعطیلات آخر هفته قرار داشتند و قیمت جهانی طلا در روزهای شنبه و یکشنبه تغییری نداشت. از این رو، کاهش قیمت در بازار داخلی را می‌توان در ارتباط با افت نرخ دلار، تحولات عرضه و تقاضای داخلی و همچنین انتظارات معامله‌گران از روند بازار جهانی در آغاز هفته جدید بررسی کرد.
هر گرم طلای ۱۸عیار که در نخستین روز هفته در محدوده ۲۶میلیون و ۵۹۰هزار تومان معامله شده بود، روز یکشنبه با بیش از یک‌درصد کاهش به ۲۶میلیون و ۲۸۵هزار تومان رسید. سکه طلای طرح جدید نیز که در روز شنبه به محدوده ۲۷۰میلیون تومان نزدیک شده بود، روز یکشنبه با ۲میلیون و ۱۰۰هزار تومان کاهش در سطح ۲۶۷میلیون و ۳۰۰هزار تومان معامله شد. در همین روز، نیم‌سکه در محدوده ۱۴۱میلیون و ۸۰۰هزار تومان و ربع‌سکه در سطح ۷۶میلیون تومان به فروش رسیدند. مقایسه تغییرات روزانه نشان می‌دهد که افت قیمت در بازار طلا از کاهش نرخ دلار شدیدتر بوده است. درحالی‌که دلار حدود ۰.۶درصد کاهش قیمت داشت، سکه طرح جدید با افتی حدود ۰.۸درصدی، نیم‌سکه با کاهش ۰.۶درصدی، ربع‌سکه با افت ۰.۵درصدی و طلای ۱۸عیار با کاهش حدود ۱.۱درصدی مواجه شدند.
پیش‌خور شدن افت جهانی طلا؟
درباره علت کاهش قیمت طلا و سکه در بازار داخلی، دو دیدگاه مطرح است. گروهی از کارشناسان معتقدند معامله‌گران ممکن است پیش از بازگشایی بازارهای جهانی، احتمال افت قیمت طلا را در معاملات داخلی لحاظ کرده باشند. بر اساس این تحلیل، بخشی از فعالان بازار با افزایش فروش در روز یکشنبه، تلاش کرده‌اند پیش از مشخص شدن جهت حرکت قیمت جهانی طلا، ریسک معاملات خود را کاهش دهند.
یکی از عوامل مورد توجه این گروه، احتمال افزایش قیمت نفت در پی تشدید تنش‌ها در خاورمیانه است. افزایش بهای نفت می‌تواند نگرانی‌ها درباره تداوم تورم جهانی را تشدید کند و انتظارات مربوط به مسیر نرخ بهره بانک‌های مرکزی، به‌ویژه فدرال‌رزرو آمریکا، را تغییر دهد. اگر رشد قیمت انرژی به تقویت انتظارات تورمی و در نتیجه افزایش احتمال تداوم نرخ‌های بهره بالا منجر شود، بازدهی اوراق خزانه‌داری آمریکا و شاخص دلار ممکن است افزایش یابد. در چنین شرایطی، با بالا رفتن هزینه فرصت نگهداری دارایی بدون بازدهی مانند طلا، تقاضا برای این فلز گران‌بها می‌تواند تحت فشار قرار گیرد.
با این حال، این زنجیره اثرگذاری قطعی نیست. واکنش دلار و بازدهی اوراق به افزایش قیمت نفت، به ارزیابی سرمایه‌گذاران از پیامدهای اقتصادی و تورمی بحران بستگی دارد. همچنین، تشدید نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک می‌تواند تقاضا برای طلا به‌عنوان دارایی امن را افزایش دهد و بخشی از فشار ناشی از رشد بازدهی اوراق و تقویت دلار را خنثی کند.
در مقابل، گروه دیگری از تحلیلگران معتقدند تشدید تنش‌های سیاسی و نظامی لزوما به کاهش قیمت جهانی طلا منجر نمی‌شود. از نگاه این گروه، نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک روسیه برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا و همچنین تحولات مرتبط با تحریم‌های نفتی روسیه، می‌تواند بر انتظارات بازار اثر بگذارد. در صورتی که اخبار سیاسی به کاهش نگرانی‌ها درباره گسترش جنگ منجر شود، بخشی از تقاضای احتیاطی برای طلا ممکن است کاهش یابد؛ اما اگر مسیر دیپلماسی مبهم‌تر شود یا درگیری‌ها گسترش یابد ولی قیمت نفت با افزایش محسوسی مواجه نشود، تقاضا برای فلز زرد به‌عنوان دارایی امن می‌تواند تقویت شود.
بنابراین، جهت حرکت قیمت جهانی طلا در آغاز هفته جدید به برآیند چند عامل بستگی دارد: تحولات ژئوپلیتیک، مسیر قیمت نفت، شاخص دلار، بازدهی اوراق خزانه‌داری آمریکا و چشم‌انداز سیاست پولی بانک‌های مرکزی. از این رو، نمی‌توان صرفا بر اساس افزایش تنش‌ها یا احتمال رشد قیمت نفت، کاهش قیمت طلا را پیش‌بینی کرد.
بازار داخلی در انتظار سیگنال جدید
در کنار این عوامل، برخی کارشناسان معتقدند بازار داخلی طلا در روزهای اخیر بیش از آنکه از نوسانات لحظه‌ای بازار جهانی اثر بپذیرد، تحت‌تاثیر نرخ دلار و شرایط عرضه و تقاضای داخلی قرار داشته است. این گروه به روند قیمت جهانی طلا در روز جمعه، آخرین روز معاملاتی هفته میلادی، اشاره می‌کنند که در بالاترین سطوح یک هفته اخیر معامله شد، اما نتوانست در سطوح بالاتر از ۴۲۰۰ دلار به ازای هر اونس تثبیت شود. از نگاه آنان، ناتوانی قیمت در حفظ این سطح می‌تواند احتمال اصلاح قیمت در روزهای آینده را مطرح کند.
اثر خبر میانجی‌گری روسیه
روز یکشنبه، هم‌زمان با افزایش گزارش‌ها از انفجارها و حملات در منطقه راهبردی تنگه هرمز و از سوی دیگر افزایش گمانه‌زنی‌ها در خصوص افزایش محدودیت‌های تجاری علیه ایران، اخبار مربوط به میانجی‌گری روسیه میان ایران و آمریکا نیز وارد محاسبات معامله‌گران بازار ارز شد. روز شنبه، به نقل از مقامات کرملین گزارش شد که ولادیمیر پوتین در گفت‌وگوی تلفنی با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دیدگاه‌های ایران را درباره تحولات جاری مطرح کرده است. همچنین، در حاشیه نشست کشورهای ساحلی دریای خزر و نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در ترکمنستان، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه ولادیمیر پوتین به مسعود پزشکیان اعلام کرده است روسیه آمادگی دارد «همه اقدامات لازم» را برای کمک به پایان جنگ انجام دهد.
انتشار این اخبار می‌تواند از مسیر تغییر انتظارات، بر رفتار معامله‌گران بازار ارز اثر بگذارد؛ با این حال، اعلام آمادگی برای میانجی‌گری به‌تنهایی به معنای پیشرفت در مذاکرات یا کاهش پایدار ریسک‌های سیاسی نیست. از این رو، اثرگذاری این اخبار زمانی افزایش یافت که اخباری از تعلیق بخشی از تحریم های وضع‌شده بر انرژی روسیه منتشر شد. کارشناسان معتقدند واکنش بازار ارز در روزهای آینده تا حد زیادی به نشانه‌های عملی از پیشرفت دیپلماسی و هم‌زمانی آن با سیاست‌های عرضه ارز بستگی خواهد داشت.
