همه بانکها، مجاز به خرید و فروش ارز ضروری شدند؛
نگاه دلار به پکن
روز چهارشنبه، نرخ دلار در بازار آزاد با ۲هزار تومان کاهش نسبت به روز سهشنبه به رقم ۱۷۹هزار تومان رسید. البته رقم ۱۷۹هزار تومان پایینترین رقم ثبتشده برای معاملات ارزی روز گذشته نبود و رقم ۱۷۸هزار تومان نیز ثبت شد. در این روز، بانک مرکزی اعلام کرد که افراد میتوانند برای خرید ارز به تمامی بانکها مراجعه کنند. هفته گذشته اعلام شده بود که تنها در شعب منتخب سه بانک تجارت، ملت و صادرات، فروش ارز با سرفصل ضروری و با نرخ حاشیه بازار انجام میشود. «دنیایاقتصاد» در گزارشی با عنوان «مانور بانکها در بازار ارز» اعلام کرده بود که احتمالا به زودی سایر بانکها به فهرست فروشندگان ارز اضافه خواهند شد.
توضیحات بانک مرکزی درباره فروش ارز در بانکها
بانک مرکزی در توضیحات بخشنامه جدید خود نوشت: «دستورالعمل اجرایی نحوه خرید و فروش ارز بهصورت اسکناس در سرفصل تامین نیازهای ضروری (۱۰۰۰یورو به ازای هر شخص در ۳۶۵روز) با هدف پوشش برخی نیازهای خرد مانند ثبت و خرید مقاله، پرداخت هزینههای سفارت و ویزا، ثبتنام در آزمونهای بینالمللی، خرید اشتراک نرمافزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، مازاد نیاز مسافرتی و مواردی نظیر آن که ارقام لازم برای پاسخ به این نیازها عموما کمتر از هزار دلار است، تدوین و ابلاغ شده است.» این نهاد سیاستگذار در توضیح تامین منابع این تصمیم نوشت: «در اجرای این سیاست، اسکناسهای ارز مورد نیاز از محل تجهیز اسکناس از طریق خرید اسکناسهای صادرکنندگان بوده و کاملا از منابع ارزی حواله که برای واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه و واسطهای مورد استفاده قرار میگیرد، متفاوت است.
به عبارتی تامین ارز نیازهای وارداتی که عموما مبتنی بر ابزار حواله ارزی است در بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران انجام میشود و منابع اسکناس از طریق خرید ارز از صادرکنندگان تامین شده است. لذا محل مصرف این دو ابزار ارزی (اسکناس و حواله ارزی) کاملا متفاوت از یکدیگر است.» بانک مرکزی در ادامه توضیحات خود نوشت:«سیاستگذار با توجه به لزوم انسجام بخشی به بازار رسمی اسکناس ارز، به صورت مرحلهای و هدفمند به سمت ایجاد بازار رسمی و عمیق اسکناس ارز حرکت کردهاست. در گام اول در دی ماه ۱۴۰۴و با اعطای مجوز به شبکه صرافیها برای خرید و فروش اسکناس با متقاضیان و در گام دوم، استفاده از شبکه بانکی (مشابه تجربه دیگر کشورها) برای پاسخگویی به تقاضای اسکناس مراجعان بوده است.»
افزایش عرضه طلا و نرخ قطعات سکه در روز چهارشنبه
بررسیها نشان میدهد همراه با افزایش منابع رسمی عرضه ارز، عرضه طلا نیز افزایش یافته است. بانک مرکزی روز سهشنبه نیز ششمین مرحله از حراج شمش طلا در سال جاری را برگزار کرد. به گفته مقامات، بانک مرکزی قصد دارد با توجه به تقاضا موجود در بازار، تا پایان سال حراجهای شمش طلا را به صورت منظم برگزار کند. بر اساس اعلام مرکز مبادله ایران، در ۶حراج برگزار شده در سال جاری، ۴۷۶کیلوگرم شمش طلا به ارزش ۱۲هزارمیلیارد تومان معامله شده است.
نرخ هر گرم طلای ۱۸عیار در روز چهارشنبه، ۱۹میلیون و ۵۰۰هزار تومان اعلام شد که ۱۷۰هزار تومان از روز سهشنبه پایین تر بود. در معاملات روز چهارشنبه نرخ هر سکه طلای طرح جدید معادل ۱۹۵میلیون تومان اعلام شد. ربعسکه طلا نیز با ۶۰۰هزار تومان کاهش در رقم ۵۴میلیون تومان به فروش رسید. نرخ اعلامی برای هر نیمسکه طلا ۱۰۰میلیون تومان بود.
کارشناسان معتقدند، با وجود ورود فعال بانک مرکزی به بازارهای ارز و طلا، به نظر میرسد هنوز اثر رخدادهای سیاسی در روابط ایران و آمریکا برای گمانهزنی درباره احتمال جنگ یا توافق، پررنگترین نقش را در بازارهای داخلی ایفا میکند.
اثر اخبار سیاسی بر بازار ارز
روز گذشته، ۲۳ اردیبهشت ماه، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا وارد چین شد. بر اساس برنامه اعلام شده، رؤسای جمهور دو کشور آمریکا و چین قرار است در روزهای پنجشنبه و جمعه با یکدیگر دیدار کنند. این سفر از هفته گذشته امیدواریهای زیادی را در میان فعالان بازار و تحلیلگران مسائل سیاسی برای حل چالش میان ایران و آمریکا ایجاد کرده است.
بازار ارز در روز سهشنبه هفته گذشته (۱۵ اردیبهشت)، همزمان با اعلام خبر سفر وزیر امور خارجه ایران به چین، با کاهش ۶هزار تومانی مواجه شد. به نظر میرسد در آن روز بازار دلار خبر سفر وزیر امور خارجه ایران را در کنار فاصله یک هفتهای با ورود رئیسجمهور آمریکا قرار داد و این موضوع را همراه با قدرت بالای چانهزنی چین، به عنوان نشانهای از افزایش احتمال دستیابی به توافق در نظر گرفت؛ نتیجه این امر کاهش ۶ هزار تومانی نرخ دلار در روز سفر وزیر امور خارجه بود.
روز گذشته نیز بازار ارز با کاهش ۲هزار تومانی، در حال رصد اخبار و انتظار نتیجه دیدار برنامهریزی شده بود. کارشناسان معتقدند که روزهای پایانی هفته جاری، روزهای مهمی برای بازار ارز ایران و همچنین بازارهای جهانی هستند، زیرا نتیجه دیدار رؤسای جمهور آمریکا و چین میتواند مسیر ادامه چالش ایران و آمریکا یا راهی برای توافق را مشخص کند.
به نظر میرسد نگاه فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران در بازارهای بینالمللی نیز به این دیدار دوخته شده است. بازارهای جهانی روز گذشته از چندین گزارش تاثیر پذیرفت. نخست، گزارش تورم مصرفکننده آمریکا برای ماه آوریل منتشر شد که احتمال اقدام زودهنگام فدرالرزرو برای کاهش نرخ بهره را تضعیف کرد. نرخ تورم مصرفکنندگان آمریکایی ۳.۸درصد اعلام شد که بالاتر از پیشبینی ۳.۷درصدی بازارها بود و بالاترین میزان ثبت شده از مه ۲۰۲۳محسوب میشود؛ دلیل این افزایش، رشد هزینههای انرژی عنوان شده است. همچنین، آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد که ذخایر نفتی جهان در ماههای مارس و آوریل با کاهش بیسابقهای معادل ۴میلیون بشکه در روز مواجه بوده است و بازار جهانی نفت حتی در صورت پایان زودهنگام تنش در تنگه هرمز، ممکن است تا اکتبر با کمبود شدید عرضه روبهرو باشد. این گزارش باعث شد قراردادهای آتی نفت خام برنت در روز چهارشنبه افزایش یابد و در محدوده ۱۰۸دلار به ازای هر بشکه تثبیت شود.
روز چهارشنبه، گزارش آژانس بینالمللی انرژی همراه با تورم بالای آمریکا باعث شد نگرانیها در بازارهای جهانی نسبت به اثرات تنش در تنگه هرمز افزایش یابد. نتیجه این امر کاهش ارزش طلا در بازار جهانی بود که روز چهارشنبه در سطوح پایینتر از ۴۷۰۰دلار در هر اونس نوسان کرد. با این حال، کارشناسان بازارهای جهانی تاکید دارند که افزایش قیمت نفت و کاهش طلا در روز چهارشنبه محدود بوده و دلیل این ثبات نسبی، انتظار سرمایهگذاران برای دیدار مهم رؤسای جمهور آمریکا و چین است. بسیاری از گمانهزنیها حاکی است که مسائل مربوط به ایران ممکن است یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث در این دیدار باشد.
