سوخت سبز کشتیها از سوخت فسیلی ارزانتر شد
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- نگار حجتی : قیمت بیودیزل ویژه سوخت کشتیها طی هفته جاری به پایینترین سطح تاریخی خود رسید و در پی جهش بهای نفتگاز متأثر از تنش هایخاورمیانه، از بیشتر سوختهای متداول دریایی ارزانتر شد.
بر اساس دادههای موسسه قیمتگذاری آرگوس، هزینه این سوخت جایگزین در بندر روتردام، به عنوان بزرگترین قطب تولید سوختهای زیستی در جهان، در معاملات روز دوشنبه تا ۹۸۵ دلار در هر تن کاهش یافت.
این رقم پایینترین نرخ ثبتشده در بازار است و افت چشمگیری را در مقایسه با نرخ ۱,۳۸۸ دلاری ماه ژوئیه نشان میدهد، چرا که تولیدکنندگان برای افزایش فروش و انطباق با اهداف زیستمحیطی اتحادیه اروپا، قیمتها را تعدیل کردهاند. هرچند بهای این سوخت در ادامه معاملات تا ۱,۲۴۰ دلار در هر تن ترمیم شد.
به گزارش فایننشال تایمز این تحول در شرایطی رقم میخورد که اختلال در زنجیره عرضه، قیمت نفتگاز دریایی را به عنوان یکی از اصلیترین سوختهای دریانوردی، از ۷۱۴ دلار و ۵۰ سنت در اوایل ماه فوریه به ۱,۵۲۸ دلار و ۵۰ سنت در هر تن در هفته جاری رسانده است.
به ارزیابی آرگوس، با احتساب هزینههای انطباق با استانداردهای سقف انتشار کربن در اتحادیه اروپا و بهای مجوزهای آلایندگی دریایی، بیودیزل در عمل از تقریبا تمام سوختهای متداول کشتیرانی اقتصادیتر و ارزانتر تمام میشود. تحلیلگران معتقدند این وارونگی کمسابقه قیمتی میتواند گذار صنعت دریانوردی به سوختهای سبز را سرعت ببخشد، به ویژه آنکه فشارهای رگولاتوری بر این صنعت، که ۳ درصد از کل گازهای گلخانهای جهان را تولید میکند، رو به افزایش است.
مادلین جنکینز، کارشناس بازار سوختهای زیستی در موسسه آرگوس، این تحول را غافلگیرکننده ارزیابی کرده و میگوید این وضعیت مالکان کشتیها را ترغیب میکند راهبردهای سوختی خود را بازبینی کنند، زیرا با لحاظ کردن مشوقها و صرفهجویی ناشی از کاهش خالص انتشار کربن ذیل مقررات اروپا، سوختهای زیستی غالبا ارزانتر از نفتگاز سنتی تمام میشوند.
سوختهای زیستی که از محصولات کشاورزی یا پسماندهای آلی به دست میآیند، با کمترین تغییر فنی در موتورها و به صورت خالص یا ترکیبی قابل استفاده بوده و در دسترسترین گزینه صنعت برای کاهش آلایندگی به شمار میروند. البته چگالی انرژی آنها اندکی کمتر از سوختهای فسیلی است و کشتیها در هر سفر ناچارند حدود ۷ تا ۱۰ درصد سوخت بیشتری بسوزانند.
بخش قابلتوجهی از بیودیزل عرضهشده در روتردام، که پس از سنگاپور دومین مرکز بزرگ سوخترسانی دریایی جهان محسوب میشود، از بازیافت پسماندهایی مانند پساب کارخانههای روغن نخل در جنوب شرق آسیا و روغنهای خوراکی مصرفشده تأمین میشود. این موضوع سبب شده است بیودیزل تا حد زیادی از موج گرانی سوختهای فسیلی مصون بماند.
بر همین اساس، حجم فروش ترکیبات بیودیزل در روتردام طی سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ نسبت به سال گذشته رشد شدیدی ثبت کرد و در مقایسه با سهماهه پیش از آن بیش از دو برابر شد. رشد نرخ دیزل و اجرای مقررات جدید هلند ذیل دستورالعمل انرژیهای تجدیدپذیر اتحادیه اروپا دو محرک اصلی این افزایش تقاضا بودند.
قوانین تازه هلند شرکتهای توزیعکننده سوخت دریایی را موظف میکند آلایندگی سبد سوخت خود را کاهش دهند و این الزام سال به سال سختگیرانهتر میشود. تأمینکنندگانی که در آستانه عقبماندن از این اهداف بودند، با کاهش قیمت تلاش کردند سوخت زیستی بیشتری عرضه کنند تا جریمه نشوند.
علاوه بر این، سامانه تجارت آلایندگی و مقررات طرح دریایی پاک در اتحادیه اروپا با وضع جریمههای سنگین روی سوختهای پرکربن، ساختار هزینهای را به سود انرژیهای تجدیدپذیر تغییر دادهاند.
مهمترین مزیت سوختهای زیستی در مقایسه با گزینههایی همچون متانول یا آمونیاک، سادگی انطباق آنها با ناوگان فعلی است. جیسون استفاناتوس، مدیر کربنزدایی در موسسه ردهبندی دیانوی، این محصول را یک راهکار آماده و سازگار با سیستمهای فعلی میداند و معتقد است اغلب موتورهای دریایی مدرن بدون نیاز به تغییرات پرهزینه قادر به مصرف آن هستند.
نیاز به اقداماتی چون جداسازی مخازن برای حمل همزمان دو سوخت یا تغییر برخی دستورالعملها، مانع جدی و پیچیدهای در این مسیر ایجاد نمیکند.
با وجود این روند رو به رشد، سوختهای زیستی هنوز سهم اندکی از کل بازار جهانی دارند. موسسه دیانوی برآورد میکند که علیرغم رشد پرشتاب مصرف از سال ۲۰۲۱، سهم بیودیزل در سبد سوخت کشتیرانی حدود ۰.۶ درصد است. این محدودیت تا حدی به رقابت بخشهای دیگر مانند ترابری جادهای و هوانوردی برای دسترسی به مواد اولیه پایدار بازمیگردد.
از سوی دیگر، مقررات سختگیرانه اروپا برای جلوگیری از تبدیل محصولات غذایی به سوخت، عرضه مواد اولیه را محدود کرده است.
تقاضای سال جاری برای بیودیزل پیشرفته خالص در روتردام حدود ۲۵۰ هزار تن برآورد میشود که معادل ۴۰ درصد از بازار ۶۰۰ هزار تنی این سوخت در کشتیرانی جهان است، هرچند کل تولید جهانی آن کمتر از ۴ میلیون تن بوده و بخش عمده آن در صنایع دیگر به مصرف میرسد.
