وضعیت اجرایی طرح قدیمی «جایگزینی بخاریهای کمبازده» بررسی شد
تعویض بخاریها به صورت قطرهچکانی
به گزارش «دنیایاقتصاد» این روزها شرکت ملی گاز آمارهای روزانه مصرف گاز در بخش خانگی را مکرر اعلام و هشدارهایی درباره محدودیتهای شبکه گوشزد میکند. طی یک هفته گذشته با شدتگرفتن سرما در اقصینقاط کشور، مصرف بخش خانگی و تجاری و صنایع جزء به بالای ۸۰درصد کل گاز تولیدی در شبکه رسیدهاست. آنطور که گزارش شده مصرف گاز در بخشهای خانگی، تجاری و صنایع جزء شنبه (چهارم بهمن) به ۷۰۲میلیون مترمکعب رسید که این مقدار مصرف ۸۱درصد از کل گاز تحویلی به شبکه کشور را به خود اختصاص دادهاست؛ این مقدار نسبت بهروز قبل از آن(جمعه، سوم بهمن) ۱۳میلیون مترمکعب کاهش داشتهاست.
عرضه کل گاز در شبکه حدود ۸۷۵ میلیون مترمکعب در روز است و این موضوع نشان میدهد؛ از این حامل انرژی چیزی برای صنایع بزرگ و پتروشیمیها باقی نمیماند چراکه باید مصرف میانگین نیروگاههای کشور که حدود ۳۰درصد از کل گاز را دربرمیگیرد را هم درنظر بگیریم. کارشناسان و مسوولان این بخش اذعان دارند که مصرف در هر دو بخش (مصرف گرمایشی در واحدهای مسکونی و تجاری و نیروگاهها) بسیار کمبازده هستند. معلوم نیست چرا صحبتی حتی از برنامهریزی برای افزایش راندمان نیروگاهها هم به میان نمیآید، اما در بخش خانگی سالهاست که بخشخصوصی اعلام آمادگیکرده که تنها با بخشی از سود ناشی از صرفهجویی گازی که آنها با تعویض بخاریها و سیستمهای گرمایشی انجام خواهند داد، توانایی رفع این مشکل را تا حد بالایی دارد.
به گفته کارشناسان «راندمان بخاریهای پربازده ۸۰ تا ۹۰درصد است و این بخاریها ۵۰درصد کمتر از بخاریهای معمولی، گاز مصرف میکنند.»اگر این موضوع را درنظر بگیریم که ۷۰درصد انرژی در ساختمانها برای گرمایش به مصرف میرسد و ۸۰درصد گرمایش هم به کمک بخاری تامین میشود، روزانه حدود ۴۰۰میلیون مترمکعب از مقدار ۷۰۰میلیون مترمکعب گاز بخش خانگی در بخاریهای کمبازده مصرف میشود و از آنجاکه بخاریهای «هرمتیک هوشمند» موجب کاهش ۵۰درصدی مصرف میشود، روزانه ۲۰۰میلیون مترمکعب گاز برای مصارف نیروگاهی و پتروشیمی آزاد میشود.
گفته میشود مصرف گاز نیروگاهها ۱۶۰میلیون مترمکعب در روز است که در صورت تامین این رقم دیگر با مصرف مازوت و گازوئیل بیکیفیت و آلودگیهای ناشی از آن مواجه نخواهیم شد. پتروشیمیها در روز حدود ۹۰میلیون مترمکعب گاز نیاز دارند اما از ۱۵ مهر تا ۱۵اسفند بخش عمدهای از این صنایع پتروشیمی از داشتن گاز موثر محروم هستند. درستی این ارقام را از زاویهای دیگر میتوان بررسی کرد. رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران در سال۱۴۰۳ گفته بود: «حدود ۲۱میلیون بخاری گازی پرمصرف در کشور وجود دارد که تعویض آنها در ۱۰۰ روز فصل سرما معادل ۱۰میلیارد مترمکعب صرفهجویی مصرف گاز خواهد بود. بخاریهای گازی اگر در سال۹۰ روز در مدار باشند، روزانه نزدیک به ۱۳۰میلیون مترمکعب گاز هدر میدهند. هر بخاری بهطور متوسط روزانه ۱۵ مترمکعب گاز مصرف میکند که قابلیت صرفهجویی ۸ مترمکعب وجود دارد.»
سالهاست بحث تعویض بخاری در دستگاههای بوروکراتیک میچرخد و به مقصد نمیرسد. طبق گفته رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران «برای نخستینبار در ۲۴ آذر ماه سال۱۳۸۸ گزارش هدر رفت انرژی از سوی شرکت بهینهسازی مصرف سوخت و مجموعههای تحقیقاتی وابسته به این شرکت تهیه و به معاونت اول وقت رئیسجمهور دردولت دهم ارائه شد. در این گزارش عنوانشده بود؛ بخاریهای گازی هدر رفت جدی انرژی گاز دارند و باید طرحهای موثری برای ارتقای راندمان، کاهش مصرف و تغییر این بخاریها تعریف شود.» به گفته وی متاسفانه اهتمام جدی برای اجرای این برنامهها وجود نداشت چراکه ۱۵ سالاز طرح این موضوع میگذرد و متاسفانه تا به امروز دوهزار بخاری هم در کشور عوض نشدهاست. نجفی بیان کرد: این بیانگر کمکاری و ضعف عملکرد دولتهاست. در آبان ماه ۱۴۰۰ دفتر معاون اول رئیسجمهور با تعویض پنجمیلیون بخاری موافقت کرد، با اینوجود ابزارهایی که در این زمینه موردنیاز است کارآمد نبود.
مدیرعامل سابق شرکت ملی گاز ایران در سال۱۴۰۲ گفت: شورای اقتصاد برای تعویض ۴میلیون بخاری کمبازده تکالیفی تعریفکرده که باید انجام شود، ضمن آنکه منابع مالی موردنیاز آن از سوی سرمایهگذاران داخلی تامین و از محل صرفهجویی در مصرف گاز بازپرداخت میشود. به گزارش «ایسنا» مجید چگنی با اشاره به اجرای طرحهای تعویض بخاریهای کمبازده، توسعه کنتورهای هوشمند و افزایش ظرفیت مخازن ذخیرهسازی گاز در کنار صنایع عمده برای جبران ناترازی گاز در زمستان سال۱۴۰۲، گفت: تامین مالی اجرای طرحهای بهینهسازی مصرف انرژی از محل صرفهجویی گاز خواهد بود.
این طرح همچنان روی کاغذ ماند تا اینکه سالگذشته مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران اعلام کرد؛ «مصوبه مربوط بهجایگزینی بخاریها صادرشده بود ولی نیازمند شیوهنامه و انعقاد قرارداد بود. قرارداد تولید یکمیلیون بخاری از طرف شورای اقتصاد منعقدشده و در سالآینده (یعنی ۱۴۰۴) در اختیار مصرفکنندهها قرار میگیرد.» بر اساس این اظهارات انتظار میرفت که از پاییز امسال این طرح اجرایی شود، اما بعدا اظهاراتی از سوی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران مطرح شد که گویای این بود که تا پایان سالتنها ۳۰۰هزار بخاری در منازل تعویض خواهند شد. مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در آبان ماه امسال در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» از پیشرفت طرح تولید و نصب بخاریهای گازی با راندمان بالا خبر داد و گفت: تاکنون برای یکمیلیون و ۷۵۰هزار دستگاه قرارداد امضاشده و تا پایان امسال حدود ۳۰۰هزار دستگاه در منازل نصب خواهدشد. سعید توکلی، درباره آخرین وضعیت اجرای طرح بخاریهای کممصرف گازی اظهار کرد: این طرح در قالب مصوبه شورای اقتصاد برای تامین و نصب ۴میلیون و ۱۰۰هزار دستگاه بخاری راندمان بالا تعریف شدهاست. تاکنون قرارداد یکمیلیون و ۷۵۰هزار دستگاه نهاییشده و بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، تا پایان سالجاری حدود ۳۰۰هزار بخاری در منازل نصب خواهدشد. وی افزود: اجرای این طرح از امسال بهصورت جدی آغاز شده و با مشارکت سرمایهگذاران داخلی در حال پیشرفت است. موضوع تامین مالی این پروژه در قالب سرمایهگذاری بخشخصوصی دنبال میشود، نه از محل بودجهدولتی. در نهایت این روزها تنها خبرهایی جسته و گریخته از برخی استانها راجعبه طرح تبدیل بخاریهای کمبازده شنیده میشود. بهعنوان نمونه ۱۱ دی ماه مدیرعامل شرکت گاز خراسانشمالی از جایگزینی ۱۰هزار بخاری پربازده بهجای بخاریهای کمبازده برای مصرف بهینه گاز در استان خبر داد.
مدیرعامل شرکت گاز زنجان از اجرای طرح بهینهسازی تجهیزات گرمایشی تا پایان سالخبر داده و گفته است: طبق برنامه، تا پایان امسال ۱۰هزار بخاری کمبازده در سطح استان عرضه میشود. این موضوع در چند استان انگشتشمار هم اتفاق نیفتاده است و بهنظر نمیرسد با این دو ماهی که تا پایان فصل ماندهاست، فعالیت قابلتوجهی در این زمینه صورت گیرد.
