تله عاشقی برای رهبران فناوری
حسین موسوی:حتی با وجود اینکه پیامدهای رسوایی ادعایی رابطه پنهانی جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، با یک جاسوس چینی همچنان ادامه دارد، سیلیکونولی هنوز با واقعیت تازهای روبهرو نشده است: افراد بسیار بیشتری در این صنعت در معرض چنین تهدیدی قرار دارند. «هیچکس به بنیانگذاران شرکتها درباره ضدجاسوسی آموزش نمیدهد.» این را آرون براون، افسر ارشد سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و بنیانگذار کنونی شرکت نرمافزاری لومبرا، در گفتوگو با تککرانچ گفته است. دلیل این موضوع آن است که در گذشته، تلههای عشقی عمدتا با سیاستمداران، نظامیان و نیروهای اطلاعاتی کشورها ارتباط داشتند؛ افرادی که «با مجوزهای امنیتی سروکار دارند و در محیطی کار میکنند که انتظار دارند هدف نزدیکشدن جاسوسها و مهاجمان قرار بگیرند».
اما به گفته براون، اکنون بخش بزرگی از ارزشمندترین اسرار در شرکتهایی نهفته است که تراشه، مدلهای هوش مصنوعی و زیرساختهای فناوری میسازند. او میگوید: «جاسوس چیزی را میخواهد که مدیرعامل به آن دسترسی دارد؛ نقشه راه شرکت، تصمیمهای مربوط به صادرات، فهرست مشتریان و اینکه چه کسی به فناوری دسترسی پیدا میکند. مدیرعامل کوتاهترین مسیر برای رسیدن به همه این اطلاعات است»
هوانگ متهم شده که در دام چنین تلهای افتاده و با آلیس هوانگ رابطه داشته است. آلیس هوانگ مدیر اجرایی سابق یک شرکت نئوکلاود در سنگاپور است که به جاسوسی برای چین و قاچاق میلیاردها دلار تراشه محدودشده انویدیا به این کشور متهم شده است.
پس از انتشار اتهامها علیه هوانگ، اینترنت پر شد از شوخیهایی درباره اینکه کدام مدیرعامل شرکت فناوری نفر بعدی خواهد بود. اما واقعیت این است که خطر تنها مدیرعاملها و بنیانگذاران را تهدید نمیکند. والاستریت ژورنال گزارش داده است که شرکت اوپنایآی هشدار دادن به کارکنانش درباره افراد بیرونی را آغاز کرده است؛ افرادی که تلاش میکنند با نزدیکشدن به آنها، به اسرار شرکت دست پیدا کنند. هر کسی که به اطلاعات حساس دسترسی داشته باشد، از اعضای هیاتمدیره گرفته تا دستیاران اجرایی، میتواند هدف یک تله عشقی قرار بگیرد.
البته مهاجمان معمولا نقش عاشق و معشوق را بازی نمیکنند. براون میگوید دوستی در واقع قدیمیترین شکل تلهگذاری برای جاسوسی است.
جاسوسها از مسیرهایی مانند سرمایهگذار، مشتری، استخدامکننده یا مشاور وارد زندگی اهداف خود میشوند. درخواستهای آنها روی کاغذ کاملا قانونی و منطقی به نظر میرسد و برای موفقیت هم نیازی نیست که هدفشان عاشق آنها شود. براون میگوید: «آنها فقط میخواهند هنگام صحبتکردن با آنها احساس راحتی کنید. این ارتباطها مدت بیشتری دوام میآورند، چون هیچکس به آنها مشکوک نمیشود.»
نکته جالب، تناقض ماجراست. بسیاری از بنیانگذاران شرکتهای فناوری تلاش میکنند بخش بزرگی از زندگی انسان را خودکار و دیجیتالی کنند، اما همچنان در برابر قدیمیترین آسیبپذیری بشر تسلیم میشوند: «انسانی که از نیاز دیگران به درکشدن و موردتوجه قرار گرفتن سوءاستفاده میکند.»
پری کارپنتر، جرمشناس و استراتژیست ارشد فریب در شرکت KnowBe۴، به تککرانچ میگوید: «وقتی میتوانید به فردی نزدیک شوید که قادر است درها را به روی شما باز کند، بر تصمیمها تاثیر بگذارد یا درخواستهایی مطرح کند که هیچکس جرات زیر سوال بردنشان را ندارد، چرا باید خودتان را به زحمت بیندازید و از دیوار آتش عبور کنید؟»
وقتی افراد هدف متوجه میشوند که اطلاعاتشان به خطر افتاده است، تهدید میتواند وارد مرحله خطرناکتری شود؛ زیرا مهاجمان حالا ابزاری برای اخاذی و باجگیری در اختیار دارند. تناقض دیگر این است که هوش مصنوعی اجرای تلههای جاسوسی را بسیار آسانتر و ارزانتر کرده است. در گذشته، طراحی چنین عملیاتی به ماهها یا حتی سالها تحقیق، ساخت یک هویت جعلی، شناخت دقیق هدف و اجرای نقشهای پیچیده نیاز داشت. اما امروز میتوان بهسادگی از هوش مصنوعی برای تحقیق درباره یک هدف، ساخت پروفایلهای جعلی در شبکههای اجتماعی، جعل سوابق شخصی و حتی تولید تماسهای صوتی ساختگی استفاده کرد. کارپنتر میگوید: «هوش مصنوعی میتواند به حفظ و گسترش یک داستان زندگی کاملا ساختگی کمک کند. فناوری صحنه را آماده میکند، اما فریب در نهایت از طریق روابط انسانی پیش میرود.» براون معتقد است صنعت هوش مصنوعی «بسیار سریعتر از آنکه فرهنگ سازمانیاش بتواند خود را با شرایط جدید تطبیق دهد، به صنعتی مرتبط با امنیت ملی تبدیل شده است.» او اضافه میکند: «بخشی از گرفتارشدن در تله عشقی این است که اصلا نمیدانید در دام افتادهاید. این اتفاق شبیه فریبخوردن به نظر نمیرسد؛ همهچیز واقعی و حتی شبیه یک شانس بزرگ احساس میشود.»
کارپنتر میگوید نخستین اقدام برای مقابله با این تهدید، شناسایی الگوهای رفتاری غیرعادی است. برای مثال، باید به برخوردهای بهظاهر تصادفی توجه کرد که بیش از حد تکرار میشوند. کنجکاوی مداوم درباره محیط کار و همکاران، درخواست برای مخفی نگهداشتن دیدارها، اصرار بر معرفی افراد جدید یا تلاش برای کسب اطلاعات نیز از نشانههای هشداردهنده آشکار هستند. نشانههای خطرناکتر زمانی ظاهر میشوند که درخواستهای فرد بهتدریج بزرگتر میشوند و از مرزهایی عبور میکنند که معمولا انجام آنها برایتان ناخوشایند است. براون پیشنهاد میکند یک سوال ساده از خودتان بپرسید: «اگر فردا شغلتان را از دست بدهید، آیا این شخص همچنان در زندگی شما باقی میماند؟» همچنین باید بررسی کرد که آیا احساسات شخصی بر تصمیمگیریها تاثیر گذاشتهاند یا نه. کارپنتر توصیه میکند مرز روشنی میان زندگی شخصی و حرفهای ایجاد شود.
در محیط شرکتها نیز باید با این تصور مقابله کرد که مدیران ارشد از اجرای قوانین مستثنی هستند؛ پدیدهای که او از آن با عنوان «استثناگرایی مدیران اجرایی» یاد میکند. براون میگوید فرهنگ سازمانی شرکتها نیز نقش مهمی در این زمینه دارد. آیا کارکنان برای مطرحکردن نگرانیهایشان، زیر سوال بردن درخواستهای غیرعادی و گزارش تهدیدهای احتمالی احساس راحتی میکنند؟ کارپنتر هشدار میدهد: «یکی از خطرناکترین فرهنگهای امنیتی، فرهنگی است که در آن هیچکس احساس راحتی نمیکند که تصمیمهای مدیرعامل را زیر سوال ببرد.» براون در پایان میگوید: «بنیانگذاران باید ریسک کنند و فرصتهای تجاری جدید را بررسی کنند. بدبینی افراطی کمکی نمیکند؛ اما اینکه بدانید ممکن است هدف قرار بگیرید، چرا.»


