خواندن جداول الزامات منابع و مصارف بودجه ۱۴۰۵ یک پرسش بنیادین را پیش روی ما گذاشت: این زبانِ الزاممحورِ بودجه از کجا آمده است؟ از چه زمانی بودجه به متنی تبدیل شد که نه فقط گزارش میدهد «چه خرج میشود»، بلکه با دقت حقوقی تعیین میکند «چه باید بشود، چه نمیتواند بشود و چه چیزی مشروط به چه چیزی است»؟ برای پاسخ به این پرسش، خواندن خودِ بودجه ۱۴۰۵ کافی نبود. لازم بود به عقب برگردیم و مسیر طیشده را ببینیم؛ مسیری که بودجه ایران در سه دهه گذشته طی کرده تا از یک «دفتر اجرای پروژههای توسعهای» به یک «سند حکمرانی بر محدودیت» تبدیل شود. مساله اصلی تغییر اعداد نبود، بلکه دگرگونی منطق بودجهنویسی بود.