اسرائیل و امارات در شاخ آفریقا با یکدیگر هماهنگ شدهاند
اریتره؛ کانون جاهطلبیهای نظامی ابوظبی
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمدحسین باقی؛ عثمان صالح، وزیر امور خارجه اریتره، میگوید که امارات متحده عربی در سراسر آفریقا به دنبال «امپریالیسم بندری» است. وی افزود: «امارات در سراسر منطقه تأسیسات بندری دارد و کشورهای آفریقایی باید بپرسند چرا؟ آیا این صرفاً به دلایل اقتصادی است؟ خیر». دو گروه بندری امارات، یعنی «دیپی ورلد» و «ایدی پورتس» در کشورها و مناطقی همچون مصر، تانزانیا، سومالیلند (جمهوری جداشده از سومالی که تنها توسط اسرائیل به رسمیت شناخته شده است) و پانتلند (منطقهای نیمهخودمختار در سومالی که اوایل امسال از تصمیم موگادیشو برای قطع روابط با ابوظبی سرپیچی کرد) دارای سهام یا مدیریت تأسیسات هستند.
«شان متیوز» در گزارشی برای «میدل ایست آی» نوشت، اگرچه برخی از سرمایهگذاریهای امارات استقبال کردهاند، اما تلاش ابوظبی برای کسب سهم در بنادر سواحل شرق آفریقا با دیگران بیدردسر پیش نرفته است. جیبوتی در سال ۲۰۱۸ امتیاز بهرهبرداری شرکت «دیپی ورلد» را لغو کرد. دولت سودان نیز توافقنامهای را که قرار بود طی آن گروه «ایدی پورتس» بندری به ارزش ۶ میلیارد دلار در سواحل دریای سرخ سودان احداث کند، لغو کرد. امارات از «نیروهای پشتیبانی سریع» (RSF) حمایت میکند؛ یک گروه شبهنظامی که متهم به نسلکشی است و علیه ارتش سودان میجنگد. امارات رسماً داشتن جاهطلبیهای امپریالیستی در آفریقا را رد کرده، اما نوسانات روابط میان اریتره و امارات نمونهای از بدگمانی کشورهای منطقه نسبت به امارات محسوب میشود.
امارات متحده عربی در سال ۲۰۱۶ یک پایگاه نظامی در بندر جنوبی «عصب» در اریتره تأسیس کرد و از آن برای مشارکت با عربستان سعودی در جنگ علیه حوثیها در یمن بهره برد. بااینحال، روابط میان امارات و اریتره در سالهای پس از حضور امارات در این منطقه رو به تیرگی نهاد. مبارزان راه استقلال اریتره در گذشته روابط حسنهای با «زاید بن سلطان»، بنیانگذار امارات متحده عربی - که پس از استقلال از بریتانیا در سال ۱۹۷۱ این هفت امارت را توسعه داد - داشتند؛ اما رهبری اریتره با پسر او، «محمد بن زاید» (رئیس کنونی امارات)، همنظر و همسو نبود. یک مقام ارشد اریتره گفت که این کشور حدود سال ۲۰۱۶ درخواست امارات برای ایجاد پایگاهی نظامی در یکی از جزایر مجمعالجزایر «دالاک» را رد کرده است؛ پایگاهی که قرار بود بهصورت مشترک توسط امارات و اسرائیل اداره شود. این درخواست حدود پنج سال پیش از امضای «پیمان ابراهیم» (با حمایت آمریکا) مطرح شده بود؛ پیمانی که روابط نزدیک این دو را علنی کرد.
درحالیکه سهم امارات در بندر «دارالسلام» تانزانیا ماهیتی تجاری دارد، حضور این کشور در بنادر دیگر - مانند بندر «بربره» در سومالیلند - با حضور نظامی گسترده همراه بوده است. صالح میگوید: «ما خواهان حضور شرکت دیپی ورلد [در اریتره] نبودیم. ما نمیخواهیم هیچ قدرت خارجی در اریتره کانون عملیاتی داشته باشد». اریتره در چندین جبهه در سراسر منطقه با امارات اختلافنظر و تنش دارد. امارات از «نیروهای پشتیبانی سریع» در سودان حمایت میکند، درحالیکه اریتره طی دو ماه گذشته دو بار میزبان «عبدالفتاح البرهان»، فرمانده ارتش سودان، بوده است. ارتش سودان نیز از حمایت مصر، ترکیه و عربستان سعودی برخوردار است. اتیوپی و اریتره روابط پرتنش خود را موقتاً ترمیم کردند تا در جنگ داخلی ۲۰۲۰-۲۰۲۲ اتیوپی با هم بجنگند، جایی که آنها علیه «جبهه آزادیبخش خلق تیگرای» (TPLF)، حزب حاکم در ایالت تیگرای اتیوپی، به نیروهای خود پیوستند. آن جنگ ادعاهایی مبنی بر جنایات و قتلعامهای گسترده را برانگیخت.
اتحاد تاکتیکی اریتره و اتیوپی از آن زمان ازهمپاشیده و این دو در حال جدال با یکدیگر هستند. اتیوپی، اریتره را به حمایت از جناحهای «جبهه آزادیبخش خلق تیگرای» متهم کرده است که اریتره آن را انکار میکند. آبی احمد، نخستوزیر اتیوپی، با ادعای مالکیت بر سواحل دریای سرخ اریتره، تنشها را افزایش داده است. درحالیکه اریتره میگوید برای توافق تجاری آماده است، اتیوپی اغلب ادعاهای خود را با عبارات تجدیدنظرطلبانه مطرح کرده است. در سالهای اخیر، اتیوپی بهعنوان متحد کلیدی امارات متحده عربی ظهور کرده است. احمد رابطه نزدیکی با حاکم امارات دارد و آدیسآبابا پهپادهای اماراتی و سایر سیستمهای تسلیحاتی را مستقر کرده است.
اتیوپی همچنین میزبان «نیروهای پشتیبانی سریع» در پایگاههای خود است. مقامات اریتره در اسمره شاهد افزایش همکاری بین امارات و اسرائیل در آدیسآبابا هستند. اسرائیل سابقه تاریخی در حمایت از اتیوپی دارد. در اواخر دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، اسرائیل برای دولت مارکسیست «درگ» (Derg) در اتیوپی تسلیحات تأمین میکرد؛ تسلیحاتی که علیه مبارزان اریترهای به کار گرفته میشدند. صالح با اشاره به جمهوری جداییطلب سومالیلند - که مقامات آن آشکارا گفتهاند خواهان حضور نظامی اسرائیل هستند - اظهار داشت: «امارات و اسرائیل پیشتر در مورد سومالیلند به همگرایی رسیدهاند.» او با اشاره به چشمانداز توسعهطلبانه اسرائیل - که قلمرویی از نوار غزه تا رود اردن در مرز کرانه باختری اشغالی را در بر میگیرد - گفت: «[ابی احمد] نیز مانند اسرائیل استراتژی "دو پهنه آبی" را دنبال میکند؛ با این تفاوت که برای او، این گستره از رود نیل تا دریای سرخ است.»
اسرائیل و اریتره پس از استقلال اریتره روابط دیپلماتیک برقرار کردند. در سال ۱۹۹۳، زمانی که «آفورکی» به دلیل ابتلا به مالاریای مغزی به کما رفت، ایالات متحده او را برای درمان با هواپیما به اسرائیل منتقل کرد. اما در سالهای اخیر، روابط اریتره و اسرائیل به سردی گراییده است. صالح گفت: «باید پرسید چرا اسرائیل برای تسلط بر شاخ آفریقا تلاش میکند؟ چرا آنها به پایگاهی در سومالیلند نیاز دارند؟» صالح می گوید که اسمره شاهد همگرایی اسرائیل و امارات حول محور اتیوپی است. او گفت: «آنها همین حالا هم در مورد سومالیلند با یکدیگر همسو شدهاند.»/
