فیفا با درآمدزایی تازه، آینده بزرگترین رویداد فوتبالی جهان را محک زد؛
آزمایش مدل اقتصادی جام جهانی ۲۰۲۶
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمد امین مکرمی: جام جهانی ۲۰۲۶ که امروز با برگزاری دیدار نهایی به پایان میرسد، تنها یک رقابت ورزشی نبود؛ بلکه آزمایشی بزرگ برای مدل اقتصادی تازه فیفا بود. این دوره که در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شد، فرصتی فراهم کرد تا فدراسیون جهانی فوتبال روشهای جدیدی برای افزایش درآمد، جذب مخاطب و توسعه بازارهای تجاری خود امتحان کند.
فیفا پیش از این نیز همواره یکی از بزرگترین سازمانهای ورزشی جهان از نظر درآمدزایی بوده است، اما جام جهانی ۲۰۲۶ مرحله تازهای از این مسیر را نشان داد. افزایش قیمت بلیتها، گسترش خدمات ویژه، فروش محصولات لوکس هواداری و استفاده بیشتر از ظرفیتهای تبلیغاتی، نشان داد که این نهاد به دنبال تعریف دوباره اقتصاد بزرگترین رویداد فوتبالی جهان است.
براساس گزارش فایننشال تایمز، جام جهانی ۲۰۲۶ با استفاده از ابزارهای جدید درآمدزایی، به یکی از سودآورترین دورههای تاریخ این رقابتها تبدیل شده است. درآمد چهار ساله فیفا از این دوره حداقل ۱۳ میلیارد دلار برآورد شده؛ رقمی که در جام جهانی قطر حدود ۷.۶ میلیارد دلار بود. رشد درآمدها نشان میدهد که مدل اقتصادی جدید فیفا بر سه پایه اصلی یعنی حق پخش رسانهای، قراردادهای تجاری و درآمدهای مستقیم از هواداران استوار شده است.
یکی از مهمترین تغییرات این دوره، استفاده گستردهتر از قیمتگذاری شناور بلیتها بود. در این روش، قیمت بلیتها براساس میزان تقاضا تغییر میکند. در نتیجه، بلیت دیدار نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ با قیمت پایه حدود ۴۱۸۵ دلار عرضه شد؛ رقمی که نزدیک به هفت برابر بیشتر از بلیت فینال جام جهانی قطر بود. این سیاست اگرچه درآمد فیفا را افزایش داد، اما با انتقاد گروههایی از هواداران مواجه شد که معتقد بودند هزینه حضور در جام جهانی بیش از گذشته افزایش یافته است.
فیفا همچنین بازار تازهای برای محصولات ویژه هواداری ایجاد کرده است؛ هواداران میتوانند قطعهای از چمن ورزشگاه فینال را که در قاب شیشهای قرار گرفته و همراه با بلیت طلایی و جام کوچک تزئینی عرضه میشود، با قیمت ۳ هزار دلار خریداری کنند. طراحی حلقههای قهرمانی ویژه نیز با الهام از سنت ورزشهای آمریکایی، نمونه دیگری از تلاش فیفا برای توسعه بازار کالاهای مرتبط با جام جهانی بود.
یکی دیگر از نوآوریهای این دوره، ایجاد زمانهای استراحت سهدقیقهای برای نوشیدن آب بازیکنان بود؛ اقدامی که علاوه بر مسائل مربوط به سلامت ورزشکاران، فرصت تازهای برای تبلیغات تلویزیونی ایجاد کرد. این زمانهای کوتاه به شبکههای پخش اجازه دادند فضای تبلیغاتی بیشتری در اختیار داشته باشند و ارزش قراردادهای رسانهای را افزایش دهند.
بازار آمریکا نقش مهمی در موفقیت اقتصادی جام جهانی ۲۰۲۶ داشت. شبکه فاکس آمریکا برای حق پخش انگلیسیزبان این رقابتها حدود ۴۸۵ میلیون دلار پرداخت کرده است و انتظار میرود ارزش قراردادهای رسانهای دورههای آینده نیز افزایش یابد. برای فیفا، حضور در بزرگترین بازار اقتصادی جهان فرصتی بود تا ظرفیتهای تجاری جام جهانی را به سطح جدیدی برساند.
تاثیر اقتصادی این رویداد تنها به درآمدهای فیفا محدود نمیشود. میزبانی جام جهانی برای سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک، فرصت قابل توجهی برای توسعه گردشگری، افزایش درآمد بخش خدمات و جذب سرمایه ایجاد کرد. ورود میلیونها هوادار فوتبال، رونق هتلها، حملونقل و کسبوکارهای محلی را به همراه داشت.
با این حال، همه عناصر مدل اقتصادی ۲۰۲۶ قابل انتقال به دورههای بعدی نیستند. جام جهانی ۲۰۳۰ در اسپانیا، پرتغال و مراکش برگزار میشود و تفاوتهای قانونی و فرهنگی ممکن است مانع تکرار برخی سیاستهای تجاری آمریکا شود. محدودیتهای مربوط به قیمت بلیت، خدمات ویژه ورزشگاهی و قوانین حمایت از مصرفکنندگان میتواند بخشی از این مدل را تغییر دهد.
با وجود این محدودیتها، فیفا انتظار دارد درآمد دوره بعدی نیز افزایش یابد و رشد قراردادهای اسپانسری و رسانهای، کاهش احتمالی درآمدهای بلیتفروشی را جبران کند. تجربه جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داد که آینده اقتصاد فوتبال بیش از گذشته به توانایی سازمانها برای ترکیب ورزش، رسانه و تجارت وابسته است
جام جهانی ۲۰۲۶ در واقع به آزمونی برای یک پرسش مهم تبدیل شد: آیا مدل جدید درآمدزایی فیفا میتواند استاندارد آینده بزرگترین رویداد فوتبالی جهان باشد؟ پاسخ بازار، شرکتها و هواداران در سالهای آینده مشخص خواهد کرد که این تجربه یک استثنا بوده یا آغاز دورهای تازه در اقتصاد فوتبال./
