فیلم کارگردان ایرانی به دلیل استفاده از هوش مصنوعی مورد انتقاد قرار گرفت
شماتت اسکورسیزی و قبادی در تورنتو
منتقد ورایتی این فیلم را تا جایی وابسته به هوش مصنوعی دانست که از یک اثر هنری به «محصولی از دستورهای تایپشده» تبدیل شده است. این اتفاق در حالی افتاده که سه ماه پیش اسکورسیزی بهعنوان یکی از معتبرترین فیلمسازان زنده دنیا علنا از هوش مصنوعی مولد حمایت کرد و حالا نام او بهعنوان تهیهکننده اجرایی فیلم «درختها تماشا میکنند» حاشیهها را گستردهتر کرده است. فیلم «درختها تماشا میکنند» به کارگردانی بهمن قبادی، یک فیلم ترسناک روانشناختی است که داستانش در ترکیه میگذرد و اوا گرین در آن نقش «دریا» را بازی میکند؛ زنی که همراه با دختر ناشنوایش به ماردین بازمیگردد و در آنجا با یک صندلی منبتکاریشده و پرنقشونگار روبهرو میشود که او را تهدید میکند.
ورایتی در نقدی صریح نوشته استفاده از هوش مصنوعی در این فیلم بسیار تند است و استدلال میکند که فیلم در نهایت به محصولی از دستورهای تایپشده، نه یک اثر هنری واقعی و هوشمندانه تبدیل میشود. سیدهانت آدلاکها، منتقد ورایتی، تاکید میکند که مساله فقط نماهای معرفیکننده مکانها یا تصاویر واسطهای برای پیوند دادن بخشهای مختلف فیلم نیست؛ بخشهای کاملی از اسطورهشناسی مربوط به گذشته شخصیتها، بهطور کامل با هوش مصنوعی ساخته شدهاند و بافت و ظاهر این تصاویر به گفته او «زننده» است.
او در نقد خود مینویسد: «هرچه فیلم جلوتر میرود، نماها بهسختی با یکدیگر جور درمیآیند؛ بهطوری که هر چیزی بهجز نماهای نزدیک و منفرد از چهرههای انسانی، نهتنها مشکوک، بلکه تماشای آن توهینآمیز است و «درختها تماشا میکنند» به محصولی از دستورهای تایپشده، نه یک اثر هنری واقعی و هوشمندانه، تبدیل میشود.»
نکته قابلتوجه این است که آدلاکها پیشنهاد میکند شاید زمان آن رسیده باشد که جشنوارههای بزرگ، نمایش فیلمهایی را که از این فناوری استفاده میکنند بهطور کامل ممنوع کنند. او همچنین معتقد است مخاطبان باید پیش از خرید بلیت بدانند که یک فیلم تا چه اندازه از هوش مصنوعی استفاده کرده است. این نقد همچنین بهصراحت اسکورسیزی را بهدلیل حضور بهعنوان تهیهکننده اجرایی فیلم و اعتبار و وزنی که نام او به این پروژه داده است، مورد توجه قرار میدهد.
به گزارش خبرگزاری مهر، این ماجرا ما را به ماه ژوئن برمیگرداند؛ زمانی که «بلک فارست لبز» یک شرکت نوپای آلمانی فعال در حوزه هوش مصنوعی، در یک ویدئوی تبلیغاتی اسکورسیزی را نشان داد که با استفاده از مدل «فلاکس» این شرکت، طرحهای اولیه تصویری برای فیلم میساخت. یک هفته بعد، انجمن کارگردانان هنری در بیانیهای اسکورسیزی را متهم کردند که «به هنرمندان انسانیای که به ساختن مسیر حرفهای او کمک کردهاند پشت کرده است». پس از آن، تیم اسکورسیزی تماس خصوصیای با دینا لیپتون، رئیس انجمن کارگردانان هنری، ترتیب داد؛ اما گزارشها حاکی از آن بود که گفتوگوی بعدی به نتیجه نرسید.
منتقد ورایتی نوشته است: در آن زمان، دفاعی که من هم در آن سهیم بودم، این بود که اسکورسیزی درباره مرحله پیشتولید صحبت میکند و خودش هم گفته بود که ۷۰ سال است برای فیلمهایش استوریبورد میکشد. بنابراین هیچ شغلی قرار نبود از بین برود، چون او صرفا داشت جای خودش را میگرفت. اسکورسیزی در بیانیهای که در وبسایت «بلک فارست لبز» منتشر شد، گفت به نقطه تلاقی فناوری و داستانگویی و اینکه این فناوری چگونه میتواند مرزهای خلاقیت را گسترش دهد، علاقهمند است. او همچنین سینما را رسانهای جوان که باید درباره آن همچنان ذهنی باز داشته باشیم توصیف کرد. قابلقبول. بااینحال، عنوان تهیهکننده اجرایی برای کسی مانند اسکورسیزی معمولا با این هدف همراه است که اعتبار بیشتری به یک فیلم بدهد یا به دیدهشدن آن کمک کند.
ظاهر ماجرا مهم است. و از نظر زمانی، اتفاقی که اکنون افتاده واقعا نامناسب است. نکته مهم این است که سایر نقدها هم نسبت به این اثر چندان مهربانانه نبودهاند. اسکورسیزی پیش از اولین نمایش جهانی فیلم «درختها تماشا میکنند» بهعنوان تهیهکننده اجرایی به این فیلم پیوست. او از دیرباز حامی قبادی و آثارش بوده و دوستی و همکاری آنها به چندین سال پیش برمیگردد و قبادی مدتی را در صحنه فیلمبرداری «گرگ والاستریت» و «مرد ایرلندی» گذراند.
