جهش هزینهها در مبدأ تولید
دنیایاقتصاد: تازهترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص کل قیمت تولیدکننده در تابستان۱۴۰۵ نشان میدهد تورم نقطهبهنقطه تولیدکنندگان به ۱۲۰.۹درصد رسیده است. بر اساس گزارش مرکز آمار، شاخص کل قیمت تولیدکننده در تابستان به ۷۵۱.۶واحد رسیده است. تورم فصلی این شاخص ۲۲.۴درصد ثبت شده که در مقایسه با فصل بهار ۵.۹واحد درصد کاهش دارد. با این حال، تورم سالانه تولیدکننده نیز با افزایش ۲۰.۶واحد درصدی نسبت به فصل قبل، به ۸۷.۳درصد رسیده است. این تفاوت نشان میدهد اگرچه سرعت افزایش قیمتها در مقایسه با بهار کمتر شده، سطح قیمتهای دریافتی تولیدکنندگان همچنان با شتاب بالایی نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
بر اساس گزارش مرکز آمار، تورم فصلی تولیدکننده در تابستان نسبت به بهار کاهش یافته، اما تورم نقطهبهنقطه و سالانه همچنان افزایش داشتهاند. به بیان دیگر، از سرعت رشد قیمتها در مقایسه با فصل قبل تا حدی کاسته شده، اما سطح قیمتهای دریافتی تولیدکنندگان در مقایسه با سال گذشته همچنان با افزایش قابلتوجهی روبهرو است. در گزارش پیشین «دنیایاقتصاد» با عنوان «تابستان سوزان تولیدکنندگان» که بر اساس دادههای شاخص قیمت تولیدکننده تابستان در بخشهای مختلف منتشر شد، فعالان اقتصادی افزایش نرخ ارز، بهای انرژی و مواد اولیه و اختلال در زنجیره تامین را از عوامل اصلی رشد هزینههای تولید عنوان کرده بودند. آریا صادقنیت حقیقی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران، در گزارش پیشین با اشاره به فشار هزینهها بر واحدهای صنعتی گفته بود: «مواد اولیه و انرژی در ماههای اخیر بیشترین سهم را در افزایش هزینه تولید داشتهاند.»
به باور او، طولانیتر شدن زمان تامین مواد اولیه و قطعات، افزایش هزینه حملونقل و رشد نرخ ارز نیز فشار مضاعفی بر بنگاهها وارد کرده است. در عین حال، رکود بازار و ضعف تقاضا، امکان انتقال کامل این افزایش هزینهها به قیمت فروش را از تولیدکنندگان گرفته است. در بخش معدن نیز فعالان این حوزه از همزمانی افزایش هزینههای داخلی با تحولات بازارهای جهانی و اختلال در مسیرهای تجاری سخن گفتهاند. حسن حسینقلی، عضو کمیسیون معدن اتاق بازرگانی ایران، با اشاره به شرایط دشوار فعالیت بنگاههای معدنی تاکید کرده بود: «آمار و ارقام نشاندهنده شرایط نامساعد در حوزه تولید هستند.» او تغییرات مکرر مقررات، محدودیتهای انرژی و دشواری تامین نهادهها را از عواملی دانسته بود که توان فعالیت معادن را تحت فشار قرار میدهند.
در مجموع، انتشار شاخص کل قیمت تولیدکننده نشان میدهد فشارهای تورمی که پیشتر در بررسی بخشهای صنعت، معدن و خودرو نمایان شده بود، در سطح کل تولید نیز قابل مشاهده است. کاهش تورم فصلی بهتنهایی نشانه بهبود شرایط تولید نیست؛ چراکه افزایش هزینه نهادهها در کنار ضعف تقاضا، حاشیه سود و توان سرمایهگذاری بنگاهها را تحت فشار قرار داده است. تداوم این وضعیت میتواند علاوه بر محدود کردن ظرفیت تولید، زمینه انتقال بخشی از فشار هزینهها به بازار مصرف را نیز فراهم کند.


