بازگشت خاموشیها پیش از زمستان
دنیایاقتصاد: همزمان با آغاز روزهای سرد سال، محدودیت تامین سوخت نیروگاهها بار دیگر به شبکه برق کشور فشار وارد کرده است. در روزهای اخیر نیز شرکت توانیر از آغاز محدودیتهای برنامهریزیشده برق از ابتدای آذرماه خبر داد و اعلام کرد که مشترکان خانگی و تجاری نیز ممکن است مشمول خاموشی شوند. در همین حال، اجرای مرحله سوم طرح سامان با اولویتبندی مشترکان بدهکار، بدحساب و ماینردار و هشدار دیوان محاسبات درباره کاهش ذخایر سوخت نیروگاهها، نشان میدهد که چالش تامین انرژی در زمستان امسال فراتر از مدیریت مصرف برق است و به مساله تامین پایدار سوخت نیروگاهها گره خورده است.
با ورود به آذرماه، محدودیتهای تامین برق بار دیگر به یکی از مسائل اصلی شبکه انرژی کشور تبدیل شده است. شرکت توانیر در اطلاعیهای اعلام کرده است که بهدلیل محدودیتهای ایجادشده در تامین سوخت نیروگاهها، صنعت برق از ابتدای آذر ناگزیر به اعمال محدودیتهایی در تامین برق خواهد بود. این محدودیتها با هدف مدیریت منابع موجود و حفظ پایداری شبکه برق کشور اجرایی میشود. بر اساس اعلام توانیر، مشترکان مشمول محدودیتها پیش از اعمال خاموشی از طریق اپلیکیشن «برق من» و پیامرسان «بله» مطلع خواهند شد. همچنین احتمال دارد محدودیتها در شرایط معمول به ۲ساعت در طول ۲روز برسد و در صورت سردتر شدن هوا و تشدید مشکلات تامین سوخت، مدت خاموشیها افزایش پیدا کند.
محمد الهداد، مدیرعامل شرکت توانیر، با اشاره به شرایط تامین انرژی کشور، محدودیتهای پیشرو را ناشی از دشواری تامین سوخت نیروگاهها دانسته است و گفت: اگرچه ظرفیت نیروگاهی کشور برای پاسخگویی به تقاضای برق در فصل زمستان کفایت میکند؛ اما چالش اصلی در این دوره، تامین سوخت مورد نیاز نیروگاههاست. تقاضای برق که در تابستان به حدود ۷۵هزار مگاوات رسیده بود، در زمستان به حدود ۴۵هزار مگاوات کاهش پیدا میکند؛ بنابراین مساله اصلی نه کمبود ظرفیت تولید، بلکه محدودیت در تامین سوخت برای بهرهبرداری از ظرفیت موجود است. در همین چارچوب، توانیر از اجرای مرحله سوم طرح سامان و اعمال محدودیتهای مدیریتشده با اطلاعرسانی قبلی به مشترکان خبر داده است. بر اساس توضیحات مدیرعامل توانیر، مشترکان بدهکار، بدحساب و ماینردار در اولویت اعمال محدودیت قرار دارند.
این سیاست با هدف متمرکز کردن برخوردها بر مشترکانی دنبال میشود که از ضوابط مصرف تبعیت نمیکنند یا بدهیهای خود را پرداخت نکردهاند. با این حال، باید میان محدودیتهای ناشی از اجرای طرح سامان و محدودیتهای ناشی از کمبود سوخت نیروگاهها تفاوت قائل شد. طرح سامان علاوه بر مدیریت مصرف، موضوع تعمیرات و نگهداری شبکه را نیز دنبال میکند؛ درحالیکه محدودیتهای تازه تامین برق، به گفته توانیر، مستقیما از دشواری تامین سوخت نیروگاهی ناشی میشود. به این ترتیب، دو مسیر متفاوت مدیریت شبکه و مدیریت کمبود انرژی بهطور همزمان در دستور کار قرار گرفتهاند. اما آنچه نگرانیها درباره تامین برق زمستانی را افزایش میدهد، وضعیت ذخایر سوخت نیروگاههاست. دیوان محاسبات کشور نیز در گزارشی با تاکید بر ضرورت تامین پایدار سوخت نیروگاهها، نسبت به تغییر ترکیب سبد سوخت نیروگاهی هشدار داده است. بر اساس بررسیهای این نهاد، مصرف گاز نیروگاهها ۷.۹درصد و مصرف نفتگاز (گازوئیل) ۳۱.۴درصد کاهش یافته، درحالیکه مصرف نفتکوره (مازوت) با افزایش ۴۱.۷درصدی همراه بوده است.
این تغییر در ترکیب سوخت نیروگاهها نشاندهنده افزایش اتکا به سوختهای مایع جایگزین برای تداوم تولید برق است. دیوان محاسبات با اشاره به میزان مصرف روزانه گازوئیل نیروگاهها و محدودیت ذخایر قابل استفاده، نسبت به مخاطرات تداوم این روند هشدار داده است. از نگاه این نهاد نظارتی، در صورت استمرار شرایط فعلی، پایداری تامین سوخت و در نتیجه استمرار تولید برق با مخاطره مواجه خواهد شد. بر همین اساس، وزارت نفت موظف شده است تامین بهموقع و پایدار سوخت نیروگاهها و مدیریت موثر ذخایر را در اولویت قرار دهد تا از بروز اختلال در تولید برق و مشکلات احتمالی در فصل سرد جلوگیری شود. این هشدار در شرایطی مطرح میشود که کاهش مصرف گاز نیروگاهها و افزایش استفاده از مازوت، نشان میدهد تامین سوخت جایگزین نیز نمیتواند بهتنهایی تضمینکننده پایداری تولید برق باشد.


