اخبار سیاست گذاری

دنیای اقتصاد: نظام اداری ایران، روز به روز فربه‌تر می‌شود. حالا دستگاه‌های دولتی با خیل عظیمی از نیروهایی مواجهند که نه تنها به دلیل ساختار معیوب، کارایی و کارآمدی ندارند، بلکه دولت هم سالانه منابع مالی زیادی را صرف پرداخت حقوق و دستمزد این افراد می‌نماید. رئیس جمهور می‌گوید که این ساختار باید بازسازی شود و به مسیری برگردد که ماموریت اصلی تعریف شده برای آن است.

دنیای اقتصاد: دکتر فاطمه پهلوانی رئیس سابق سازمان ملی بهره وری ایران، از مفهوم واقعی «دولت کوچک» در اقتصاد ایران می‌گوید.

دنیای اقتصاد: ناکارآمدی نظام اداری در ایران دلایل و شرایط متعددی داشته که به اعتقاد کارشناسان، ریشه آن در عوامل سیاسی، ساختاری و تاریخی است. حسین سلاح ورزی، رئیس مرکز ملی کارآفرینی ایران هم بر این باور است که تورم نیروی انسانی در دستگاه‌های دولتی موضوع جدی است و‌تعداد بالای کارکنان دولت در کنار بهره وری پایین آن دردسرساز شده است.

دنیای اقتصاد؛ رئیس جمهور به تازگی علاوه بر اینکه از فربه بودن دولت گلایه کرده، از برنامه‌ای برای اصلاحات ساختاری در ایران سخن گفته است.

ولی‌اله سیف، رئیس‌کل پیشین بانک مرکزی، در گفت‌وگویی تفصیلی به تشریح دیدگاه‌های خود درباره چرایی تداوم چندنرخی بودن ارز در اقتصاد ایران و پیش‌نیازهای رسیدن به نرخ واحد پرداخت. او در این گفت‌و‌گو تاکید کرد که بانک مرکزی اساسا با سیاست تک‌نرخی شدن ارز مخالفتی ندارد؛ اما اجرای این برنامه بدون همراهی کامل همه دستگاه‌های اقتصادی و سیاستی، شکست‌خورده و پرهزینه خواهد بود.

بانک مرکزی: رئیس هیات‌مدیره مرکز مبادله ارز و طلای ایران از انتشار اوراق صکوک مرابحه ارزی تا سقف ۲۰۰‌میلیون یورو با مدت زمان ۴ساله برای تامین مالی ارزی طرح‌های توسعه‌ای صادرات‌محور و صکوک وکالت برای هلدینگ‌های چندرشته‌ای خبر داد و گفت: شرکت‌های صادرات‌محور که عرضه‌های مداوم در مرکز مبادله دارند، می‌توانند بر اساس دستورالعملی که به زودی در بانک مرکزی نهایی و ابلاغ خواهد شد، پیش‌فروش ارز داشته باشند.

نرخ باروری ایران با ثبت رقم ۱.۴۴ به کمترین سطح تاریخی خود رسیده است؛ این میزان به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر از نرخ جایگزینی ۲.۱ است که برای ثبات جمعیت ضروری محسوب می‌شود. کاهش قدرت خرید خانوارها، تورم‌های مزمن و نااطمینانی اقتصادی، در کنار تغییرات فرهنگی و افزایش سن ازدواج باعث شده است خانواده‌ها تمایل کمتری به فرزندآوری داشته باشند. طبق پیش‌بینی‌ها، اگر نرخ باروری به حدود ۱.۳ برسد، رشد جمعیت کشور در سال‌های ۱۴۲۵ تا ۱۴۳۰ منفی خواهد شد. 

دنیای اقتصاد: بخش خصوصی منطقه یورو در سپتامبر۲۰۲۵ با بالاترین نرخ در ۱۶ماه گذشته رشد کرد. شاخص مدیران خرید ترکیبی (PMI) که توسط S&P Global گردآوری شده، از ۵۱ در ماه اوت به ۵۱.۲ در سپتامبر افزایش یافت و بالاتر از آستانه ۵۰ قرار گرفت که نشان‌دهنده رشد این متغیر است. این در حالی است که تحلیلگران پیش‌بینی می‌کردند این شاخص ثابت بماند.

در بهار۱۴۰۴ اقتصاد ایران پس از چهارسال‌ونیم بار دیگر رشد منفی را تجربه کرد. طبق اعلام مرکز آمار، نرخ رشد اقتصادی این فصل نسبت به مدت مشابه سال قبل منفی ۰.۱درصد بوده است. این اتفاق زنگ خطری برای ورود دوباره اقتصاد کشور به شرایط رکودی مشابه دهه ۹۰ است؛ دهه‌ای که بانک جهانی آن را «دهه از دست رفته» اقتصاد ایران نامید. تحلیل‌ها نشان می‌دهد نوسانات رشد اقتصادی ایران عمدتا تابعی از صادرات نفت است. در دهه۱۳۸۰، ثبات در صادرات نفتی زمینه رشد مثبت اقتصاد را فراهم کرد؛ به‌طوری‌که اگر همان روند ادامه می‌یافت، امروز اقتصاد ایران به لحاظ دلاری، ۲.۷برابر بزرگ‌تر از وضعیت فعلی بود. اما با آغاز دهه۹۰ و تشدید تحریم‌های هسته‌ای، رشد اقتصادی نزدیک به صفر شد و سطح درآمد سرانه کاهش یافت. برجام در سال۱۳۹۴ جهشی در صادرات نفت و رشد اقتصادی ایجاد کرد؛ اما با خروج آمریکا از توافق در ۱۳۹۷ و بازگشت تحریم‌ها، صادرات نفت به شدت کاهش یافت. پس از روی کار آمدن بایدن و برخی گشایش‌های دیپلماتیک، صادرات نفت دوباره افزایش یافت و رشد اقتصادی از زمستان ۱۳۹۹ تا زمستان ۱۴۰۳ مثبت ماند. با این حال، مشکل تامین انرژی و کاهش رشد بخش نفت در سال۱۴۰۳ نشانه‌های پایان این روند را نمایان کرد. بازگشت ترامپ و اجرای دوباره سیاست فشار حداکثری نیز شرایط را سخت‌تر ساخت. در بهار۱۴۰۴ علاوه بر تحریم‌ها، ناترازی انرژی، افت ۱۱.۸درصدی در بخش آب و برق و کاهش ۲.۷درصدی کشاورزی، رشد اقتصادی را تحت فشار قرار داد. «دنیای‌اقتصاد» پیش از این در گزارش‌های مختلف در رابطه با به اتمام رسیدن سوخت رشد نفتی هشدار داده بود. به گفته کارشناسان، بدون اصلاح روابط خارجی و جذب سرمایه، چشم‌انداز روشنی برای اقتصاد ایران قابل تصور نیست. در شرایطی که جامعه هنوز تبعات دهه ۹۰ را تحمل می‌کند، تکرار یک «دهه از دست رفته» دیگر می‌تواند پیامدهای جدیدی به همراه داشته باشد.

شکست خاویر میلی در انتخابات محلی در هفته‌های گذشته موجب شد تا ارزش پزو به‌صورت چشم‌گیری کاهش یابد. به‌دلیل تحولات تاریخی اقتصاد آرژانتین، افزایش نرخ ارز به‌صورت قابل‌توجهی منجر به افزایش انتظارات تورمی می‌شود. به همین دلیل بانک مرکزی این کشور پس از آنکه نرخ دلار آمریکا به بیش از سقف کریدور تعیین‌شده توسط این نهاد(۱۴۰۰ پزو به ازای هر دلار) رسید، با تزریق یک‌میلیارد دلار سعی در جلوگیری کاهش بیش‌از‌پیش ارزش پزو کرد.

با فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی تروئیکای اروپایی، شدت اثر بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه اقتصاد ایران نامعلوم است. برخی تحلیلگران معتقدند چون تقریبا همه ابزارهای تحریمی آمریکا پیش‌تر اعمال شده، اثر اقتصادی مستقیم این اقدام ممکن است محدود باشد. با این‌حال پیامدهای روانی و سیاسی بازگشت تحریم‌ها می‌تواند بازارها را تحت فشار قرار دهد. حتی اگر روسیه و چین از ایران حمایت سیاسی کنند، شرکت‌های بزرگ این کشورها به دلیل نگرانی از تحریم‌های ثانویه آمریکا احتمالا تعامل خود را کاهش خواهند داد. در این چارچوب، ۵ پرسش کلیدی درباره اثر فعال شدن مکانیسم ماشه مطرح است. بررسی‌ درباره این پرسش‌ها، سه سناریو را نشان می‌دهد؛ در سناریوی خوش‌بینانه، تاثیر تحریم‌ها محدود باقی می‌ماند. در سناریوی میانه، بخشی از مسیرهای مالی و تجاری مسدود می‌شود‌ و در سناریوی بدبینانه، کاهش صادرات نفت و انسداد مبادلات مالی دور از انتظار نیست. راهبرد منطقی برای ایران ترکیبی از دیپلماسی فعال برای جلوگیری از بازگشت تحریم‌ها، آماده‌سازی اقتصاد داخلی از طریق تنوع شرکای تجاری و تقویت تاب‌آوری است.

دولت مصوبه‌ای برای رشد ۸درصدی اقتصاد در سال۱۴۰۴ منتشر کرد که مستلزم نزدیک به ۸همت سرمایه‌گذاری است، اما ظرفیت تامین مالی فعلی تنها ۵.۲ همت بوده و این امر کسری حداقل ۲.۵همتی ایجاد می‌کند. اتکای بیش از حد به سرمایه‌گذاری دولتی، بخش خصوصی را به حاشیه رانده و تکرار تجربه‌های ناکام گذشته است. رشد اقتصادی در ایران عمدتا متاثر از درآمدهای نفتی است و پول‌پاشی اثری بر رشد ندارد. بدون اصلاحات ساختاری نظیر مهار تورم و بهبود محیط کسب‌وکار، این برنامه صرفا روی کاغذ باقی می‌ماند. 

ایسنا: اعتبار مرحله چهارم کالابرگ جمعه (۲۹ شهریورماه) برای دهک‌های درآمدی ۴ تا ۷ واریز شد. چهارمین مرحله کالابرگ الکترونیک جهت خرید ۱۱قلم کالای اساسی در سه گروه کالایی شامل لبنیات، پروتئین و خواربار از ۱۹شهریورماه آغاز شد و به این ترتیب حساب سرپرستان خانوار دهک‌های اول تا سوم، به ازای هر نفر ۵۰۰هزار تومان شارژ شده است.

ایرنا: نایب‌رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان اینکه حدود ۸۰درصد اقتصاد کشور، در اختیار دولت قرار دارد و باید اقدامی جدی برای کوچک‌سازی دولت انجام داد، گفت: اگر بخواهیم سود و بازدهی حداکثری داشته باشیم، باید بخش خصوصی فعال‌تر شود.