پزشکیان: حمل و نقل بنزین ۵ هزار تومان است و ما بنزین را ۱۵۰۰ تومان می‌دهیم/ اگر دست به دست هم دهیم، می توانیم مملکت را درست کنیم
مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور، روز دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵ در آیین آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها در دانشگاه شهید بهشتی گفت: می‌دانید که ما در چه وضعیتی قرار داریم. اعتقاد من این است که برون‌رفت از شرایطی که در آن گرفتار شده‌ایم، به دست دانشگاهیان و دانشجویان امکان‌پذیر است.
رئیس‌جمهور افزود: هیچ دلیلی وجود ندارد که نخبگان، دانشجویان و همه کسانی که عزم، باور و ایمان دارند و می‌خواهند سربلند زندگی کنند، سر خم کنند و تسلیم شرایط شوند.
پزشکیان خاطرنشان کرد: وقتی چنین باوری در انسان وجود داشته باشد، راه خود را پیدا خواهد کرد. کسانی که اهل علم و دانش‌اند یا در مسیر کسب علم، افزایش دانایی و دستیابی به توانایی لازم برای رفع مشکلات و گرفتاری‌ها گام برمی‌دارند، می‌توانند راهگشای جامعه باشند.
من به‌تنهایی نمی‌توانم، اما ما می‌توانیم
رئیس‌جمهور ادامه داد: من به‌تنهایی نمی‌توانم، اما ما می‌توانیم؛ این همان باوری است که باید به آن پایبند باشیم. اگر با چنین اعتقادی در میدان حضور داشته باشیم، خواهیم توانست با قدرت از مشکلات و دشواری‌های پیش رو عبور کنیم.
پزشکیان یادآور شد: در دوران جنگ، اختیارات خود را به استانداران واگذار کردیم. باور و تصور من این است که همه شما و همه کسانی که در عرصه مدیریت فعالیت می‌کنند، این توانایی را دارند که روزی رئیس‌جمهور، وزیر یا عهده‌دار مسئولیت‌های مهم دیگری شوند.
رئیس‌جمهور افزود: نباید تصور کنیم که در این کشور فقط یک نفر می‌تواند رئیس‌جمهور باشد یا تنها افراد محدودی توانایی اداره امور را دارند. من چنین باوری ندارم که اگر ما را شهید کنند، دیگر افراد شایسته‌تری وجود نخواهند داشت که به میدان بیایند، پای این مملکت بایستند و برای عزت و سربلندی مردم از جان خود مایه بگذارند. چنین افرادی وجود دارند؛ آنچه اهمیت دارد، این است که به آن‌ها میدان بدهیم، زمینه شکوفایی استعدادهایشان را فراهم کنیم و فرصت دهیم تا توانایی‌های خود را نشان دهند.
وی خاطرنشان کرد: نباید تصور کنیم که چون در جایگاه ریاست یا مدیریت قرار گرفته‌ایم، باید دستور بدهیم و دیگران صرفاً اطاعت کنند. خودم را خدمتگزار می‌دانم و معتقدم مسئولیت، پیش از هر چیز، فرصتی برای خدمت کردن است.
پزشکیان تأکید کرد: بیایید دست در دست هم بگذاریم، برای عزت و سربلندی این کشور به پا خیزیم و برای حل مشکلات میهنمان تلاش کنیم. من باور دارم که این کار امکان‌پذیر است؛ به شرط آنکه به توانایی‌های یکدیگر ایمان داشته باشیم، به نسل جوان اعتماد کنیم و فرصت حضور و اثرگذاری را برای همه شایستگان فراهم آوریم.
می‌توانیم مشکلات را حل کنیم؛ به شرطی که دست به دست هم دهیم
رئیس‌جمهور ادامه داد: من که اینجا ایستاده‌ام، تا دیروز دانشجوی معمولی بودم؛ بعد پزشک شدم، مسئول دانشگاه شدم، وزیر شدم و به‌عنوان نماینده‌ای معمولی، مانند دیگر نمایندگان، فعالیت کردم. اکنون نیز مسئولیت سنگین اداره کشور بر دوش ماست. این بار باید به مقصد برسد و ما می‌توانیم از عهده آن برآییم؛ به شرط آنکه دست به دست هم بدهیم.
وی خاطرنشان کرد: اگر با هم باشیم، قله‌ها را ببینیم و برای رسیدن به آن‌ها تلاش کنیم، به مقصد خواهیم رسید. ممکن است من به آن قله‌ها نرسم، اما در میان ما کسانی هستند که به آن‌ها خواهند رسید و دیگران را نیز با خود به آنجا هدایت خواهند کرد.
پزشکیان اضافه کرد: زمانی که دانشجو بودیم، شعرهای مختلفی می‌خواندیم تا از نظر روحی تغذیه شویم. شعری بود که می‌گفت:
«گر مرد رهی، میان خون باید رفت
وز پای فتاده، سرنگون باید رفت
تو پای به راه در نه و هیچ مپرس
خود راه بگویدت که چون باید رفت»
باور کنید، زمانی که به جایگاه کنونی رسیدم، اصلاً تصور نمی‌کردم روزی به اینجا برسم. اما با تمام وجود می‌خواستیم برای مردم، کشور، استقلال، عزت و سربلندی‌مان تا جایی که از دستمان برمی‌آید، تلاش کنیم؛ این همان چیزی بود که با تمام وجود به دنبال آن بودیم.
رئیس‌جمهور بیان کرد: در زبان ترکی ضرب‌المثلی وجود دارد که می‌گوید: «از پل نامرد عبور نکن، بگذار سیل تو را ببرد.» همچنین می‌گویند: «در پناهگاه روباه نخواب، بگذار شیر بیاید تو را بخورد.» آن باور و اعتقادی که باید برای سربلندی کشور در وجود تک‌تک ما باشد، ما را شبانه‌روز در این مسیر هدایت می‌کند تا با تمام وجود برای کشورمان تلاش کنیم، سر خم نکنیم و راهی برای عزت و سربلندی بیابیم. تحقق این هدف فقط با همراهی شما امکان‌پذیر است.
هیچ ظلمی بالاتر از این نیست که حرف درست و حق را نپذیریم
پزشکیان ادامه داد: خیلی وقت‌ها در دانشگاه‌ها می‌بینم که افراد با یکدیگر دعوا می‌کنند یا اختلاف دارند؛ این رفتار برای من قابل درک نیست. در قرآن آیه‌ای وجود دارد که به تکذیب حقیقت به دلیل نداشتن علم و آگاهی کافی اشاره می‌کند. اگر حرف درستی به من بزنند، چرا نباید آن را بپذیرم؟ اگر کسی راه درست را به من نشان بدهد، مگر می‌شود آن را قبول نکنم؟ این آیه بر این نکته تأکید دارد که هیچ ظلمی بالاتر از نپذیرفتن حرف درست و حق نیست.
آدم‌ها را باید بر اساس حق شناخت، نه جایگاه
رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: شهید بهشتی، که این دانشگاه به نام او نام‌گذاری شده است، کتابی با عنوان «حق و باطل از دیدگاه قرآن» دارد. توصیه می‌کنم این کتاب را بخوانید. حق مستقل از من و شما و مستقل از آدم‌هاست. آدم‌ها را باید بر اساس حق شناخت، نه جایگاه. اینکه چون فلانی رئیس است، پس حق با اوست، درست نیست. رئیس هم باید در برابر حق سر خم کند و آن را بپذیرد.
پزشکیان افزود: اگر دست به دست هم دهیم، خواهیم توانست مملکت را درست کنیم. آماده‌ایم دانشگاه با تخصص‌های مختلف به میدان بیاید. اینکه من حرف درستی می‌زنم، یک موضوع است؛ اینکه چگونه می‌توانم آن حرف درست را اجرا کنم، موضوعی دیگر. اینکه تصور کنیم راه‌حلی ارائه می‌دهیم و بنابراین باید اجرا شود، اشتباه است.
همه می‌دانند که نمی‌شود بنزین را ۱۵۰۰ تومان فروخت
وی خاطرنشان کرد: ما یک عمر از این حرف‌ها زده‌ایم. همه می‌دانند که نمی‌توان بنزین را لیتری یک هزار و ۵۰۰ تومان فروخت؛ هزینه حمل‌ونقل آن به‌تنهایی چهار تا پنج هزار تومان است. یعنی هزینه حمل آنچه می‌آوریم، پنج هزار تومان است، اما بنزین را لیتری یک هزار و ۵۰۰ تومان می‌فروشیم. حالا چه باید کرد تا مردم را همراه کنیم، مشکل را حل کنیم و در عین حال، مزایای این تصمیم را بر اساس عدالت به همه مردم برسانیم؟
نمی‌توان با یک نسخه یا مداخله، مشکلات را حل کرد
رئیس‌جمهور تأکید کرد: نمی‌توان با یک نسخه یا یک مداخله، مشکل را حل کرد. باید از جنبه‌های مختلف و با مداخلات گوناگون، به‌تدریج اقدام کنیم تا راه‌حل مناسب را بیابیم.
پزشکیان اضافه کرد: دانشگاه‌ها در کشورهای توسعه‌یافته دیگر به نسل دوم و سوم محدود نیستند و به سمت نسل چهارم و پنجم حرکت می‌کنند. دانشگاهی که صرفاً بر علم و تحقیق متمرکز باشد، در بهترین حالت دانشگاه نسل دوم است. آنچه باید دنبال شود، تلفیق علم و تحقیق با مهارت، خدمت به جامعه و آینده‌نگری است.
وی ادامه داد: اینکه امروز بتوانیم حداکثر استفاده را از منابع و معادن ببریم، یک موضوع است؛ اینکه ۵۰ سال دیگر، پس از پایان ذخایر معدنی، چه باید بکنیم، موضوعی دیگر است.
رئیس‌جمهور اضافه کرد: در حال حاضر، با بهره‌برداری بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی و انتقال منابع آبی مناطق دیگر به تهران، منابع آب زیرزمینی را در معرض کاهش قرار داده‌ایم؛ روندی که می‌تواند به پایان یافتن این منابع منجر شود. همگان از پیامدهای این وضعیت آگاه‌اند و ادامه روند کنونی، ما را با خطر خشکسالی و تشدید گرمایش زمین مواجه می‌کند. اینکه چه اقداماتی باید انجام شود، موضوعی جداگانه است. با این حال، اگر در آینده با کاهش منابع آب زیرزمینی مواجه شویم و تهران و حومه آن همچنان به همین شیوه توسعه یابند، باید مشخص شود که آب مورد نیاز از چه منابع جایگزینی تأمین خواهد شد. این مسئله به تأمل عمیق و برنامه‌ریزی راهبردی نیاز دارد.
وی برای توضیح این موضوع مثالی مطرح کرد و گفت: میکروب‌ها را در محیط کشت قرار می‌دهیم؛ آن‌ها رشد می‌کنند، بی‌آنکه بدانند در چه موقعیتی هستند. وقتی تمام مواد موجود در محیط کشت را مصرف کنند و همچنان به رشد ادامه دهند، سرانجام همگی از بین می‌روند.
پزشکیان ادامه داد: چرا نباید دست به دست هم دهیم تا این فرصت موجود را برای همه ساکنان کره زمین شیرین و لذت‌بخش کنیم و برای آیندگان نیز شرایطی فراهم آوریم که بتوانند به حیات خود ادامه دهند؟ نباید هر آنچه را در اختیار داریم مصرف کنیم و به پایان برسانیم، به‌گونه‌ای که آیندگان ندانند چه چیزی برای مصرف در اختیار خواهند داشت.
از دیگران کمتر نیستیم؛ تنها «نگاه» ماست که باید اصلاح شود
وی بیان کرد: اگر دانشگاهیان و دانشجویان وارد عرصه شوند و از ساحت «دانشگاه علم» و «دانشگاه تحقیق» فراتر بروند و به «دانشگاه عمل و اراده» تبدیل شوند، می‌توانند میدان‌داری کنند. ما از هیچ حیثی از دیگران کمتر نیستیم؛ تنها نگاه ماست که باید اصلاح شود. اگر این نگاه را اصلاح کنیم، می‌توانیم به قله‌های رفیع دست یابیم و این شما هستید که می‌توانید چنین نگاهی را در کشور و برای این مملکت به ارمغان بیاورید.
رئیس‌جمهور بیان کرد: موضوع اصلی این است که چه کسی می‌تواند وارد میدان شود و کدام مشکل را حل کند. ما بستر را برای چنین افرادی آماده می‌کنیم. یافتن راهکار برای مشکلات موجود، کار دشواری نیست. مشکل ما کمبود افرادی است که مهارت لازم برای رفع مشکلات را دارند و می‌خواهند برای حل آن‌ها قدم بردارند. امکانات بسیاری در اختیار داریم و با یاری شما، دانشگاه را به دانشگاه نسل سوم و چهارم تبدیل خواهیم کرد.
اجازه نمی‌دهند تصمیمات را صرفاً بر اساس کارایی، دانش و شایستگی اتخاذ کنیم
پزشکیان خاطرنشان کرد: فردا جلسه‌ای داریم تا درباره نحوه واگذاری شرکت‌های تحت اختیار دولت و شرکت‌های خصولتی تصمیم‌گیری کنیم. گروهی در این زمینه بررسی‌هایی انجام داده‌اند و پیشنهادهایی مطرح کرده‌اند. ما مصمم هستیم تکلیف این مجموعه‌ها را مشخص کنیم. ارزش دارایی‌های در اختیار دولت و شرکت‌های خصولتی به حدود ۶ تا ۷ هزار همت، معادل ۷ میلیون میلیارد تومان، می‌رسد. متأسفانه در این بخش‌ها با چالش‌های جدی مواجه هستیم و برخی افراد در این مجموعه‌ها منافع شخصی خود را دنبال می‌کنند. وضعیت موجود نشان می‌دهد که شیوه مدیریتی فعلی کارآمد نیست.
وی گفت: مشکل اصلی ما مداخلات سیاسی است. هر زمان که قصد داریم مدیری را تغییر دهیم، با فشارهایی مواجه می‌شویم؛ از جمله اینکه این فرد به رئیس‌جمهور پیشین یا فلان مقام وابسته است و نباید تغییر کند. چنین فضایی اجازه نمی‌دهد تصمیمات را صرفاً بر اساس کارایی، دانش و شایستگی اتخاذ کنیم.
انتصابات بر مبنای شایسته‌سالاری باشد، نه وابستگی‌های سیاسی
رئیس‌جمهور ادامه داد: این دغدغه را در دیدار هفت‌ونیم‌ساعته با رهبر انقلاب و همچنین در گفت‌وگو با قائد شهیدمان مطرح کردم. تأکید من بر این بود که انتصابات باید بر مبنای شایسته‌سالاری باشد، نه وابستگی‌های سیاسی. نباید شرایط به‌گونه‌ای باشد که نهادهای دیگر برای انتخاب یک مدیر مانع‌تراشی کنند. من وارث چنین وضعیتی هستم و در این شرایط، گلایه‌های بسیاری وجود دارد. پرسش اصلی این است که با وجود چنین وضعیتی، چگونه باید مسیر را اصلاح کرد؟
پزشکیان یادآور شد: پیشنهاد من به رهبر عزیز این بود که مراکزی مشخص شوند تا مدیران صرفاً بر اساس لیاقت، تجربه، شایستگی و پاسخ‌گویی انتخاب شوند. مدیر باید مسئولیت‌پذیر باشد؛ اگر مسئولیتی را می‌پذیرد، باید در قبال بهره‌وری، کیفیت، میزان تولید و خروجی کار خود پاسخ‌گو باشد. نمی‌توان مسئولیت را واگذار کرد و بدون توجه به عملکرد، اجازه داد یک مجموعه تخریب شود.
رئیس‌جمهور افزود: یکی از دغدغه‌های ذهنی من، نظام حقوق و دستمزد است. در کجای دنیا صرفاً به دلیل داشتن یک پست، به همه افراد حقوق یکسان می‌دهند؟ بر اساس آموزه‌های دینی، هر کس باید متناسب با کار خود پاداش بگیرد یا مجازات شود. اکنون در بسیاری از ادارات و دانشگاه‌ها، فردی که به‌صورت شبانه‌روزی تلاش می‌کند، با کسی که کار مفیدی انجام نمی‌دهد، حقوق یکسانی دریافت می‌کند؛ حتی گاهی شرایط پرداخت به‌گونه‌ای است که افراد غیرفعال بهره‌مندی بیشتری دارند. من تلخی این بی‌عدالتی را در دوران کار در بیمارستان تجربه کرده‌ام؛ زمانی که تا نیمه‌شب کار می‌کردیم، اما حتی غذای مناسبی هم برای ما فراهم نبود و دیگران از امکانات بیشتری بهره‌مند می‌شدند.
وی تأکید کرد: دانشگاه باید در این مسیر به ما کمک کند؛ نه، بلکه باید پیش‌قدم باشد. ما باید از محدود ماندن در «علم نظری» عبور کنیم و به سمت کسب مهارت برویم. اگر باور به خدمت به مردم و سربلندی کشور در وجود دانشجویان، استادان و جوانان ما شکل بگیرد، آن‌ها خود به میدان خواهند آمد. اگر راهی وجود نداشته باشد، راه خواهند ساخت؛ چرا که هیچ مانعی نمی‌تواند جلوی کسانی را بگیرد که برای رسیدن به قله مصمم هستند. به قول سوره قدر تا طلوع روشنایی صبح، این مسیر و این باور، پاینده و پابرجا خواهد بود.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
