دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا چندی پیش به رغم مخالفت های جهانی، کشورش را از برجام خارج و اعلام کرد تحریم های یکجانبه تعلیق شده کشورش علیه ایران را در فرصتی ۹۰ تا ۱۸۰ روزه باز می گرداند؛ این تصمیم با موضع گیری ها و مخالفت های متعددی از سوی کشورهای مختلف بویژه اتحادیه اروپا همراه شد.

مقامات آمریکایی اعلام کرده بودند که خریداران نفت خام از ایران باید تا چهارم نوامبر(۱۳ آبان ۱۳۹۷) واردات نفتی خود را به صفر برسانند؛ در غیر این صورت مشمول تحریم ثانویه آمریکا خواهند شد.این تهدید اکنون با تغییر موضع مقامات آمریکایی مواجه شده است.

تحریم های ثانویه آمریکا علیه طرف های خریدار نفت خام از ایران که مغایر قوانین تجارت بین المللی است، موجب واکنش منفی کشورهای مختلف شده به طوری که تعدادی از کشورها در صدد مستثنی شدن خود هستند و برخی کشورها نیز اعلام کرده اند که آن را اجرا نخواهند کرد.

آمریکا در حالی همچنان به دنبال اعمال فشار به کشورهای منطقه آفریقا و آسیا برای کاهش واردات نفت از ایران است که برخی کشورها از جمله هند، ژاپن وترکیه همچنان در برابر درخواست های آمریکا برای کاهش واردات نفت ایران مقاومت می کنند.این درحالی است که مقام های آمریکایی هنوز با چین و هند که بزرگترین وارد کننده نفت ایران هستند و همچنین با ترکیه و عراق، مذاکراتی در این زمینه انجام نداده اند. آمریکا پیشتر از کشورهای جهان از جمله هند و چین خواسته بود خرید نفت از ایران را کاهش داده و تا ۱۳ آبان ماه که موعد اجرایی شدن تحریم های آمریکا خواهد رسید خرید نفت را کاملا به صفر برسانند.

هند پیشتر تصریح کرده بود که از تحریم های آمریکا علیه ایران پیروی نکرده و تنها از تحریم هایی حمایت خواهد کرد که توسط سازمان ملل وضع شده باشد. درمندرا پرادان وزیر خارجه هند دو روز پیش در واکنش به فشارهای آمریکا بر این کشور درباره معاملات نفتی با ایران گفت: دهلی نو بر اساس منافع ملی خود عمل خواهد کرد و تسلیم هیچ فشاری نخواهد شد.وی افزود: ما خودمان تصمیم خواهیم گرفت و بر اساس منافع خود عمل خواهیم کرد.

در طول دوره پیشین تحریم های ایران، هند از جمله معدود کشورهایی بود که به خرید محدود نفت ایران ادامه می داد.

ابراهیم کالین سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه نیز روز گذشته( جمعه) گفت: آنکارا در چارچوب منافع اقتصادی خود حرکت می کند و موافق تحریم نفتی آمریکا علیه ایران نیست.

وی به موضوع دعوت آمریکا از متحدان خود مبنی بر نخریدن نفت از ایران پرداخت و اظهار کرد: ایران کشور همسایه و از مهمترین شرکای تجاری ـ بازرگانی ترکیه به شمار می رود که قراردادهای مهم دوجانبه اقتصادی زیادی از جمله در زمینه نفت و گاز میان دو کشور منعقد شده است که به همین دلایل ما به هیچ عنوان وارد تعاملی که این توافقات را به خطر اندازد، نمی شویم.

این مقام ترکیه اضافه کرد: در خصوص بسته جدید تحریمی آمریکا علیه ایران، ما و کشورهای منطقه و نیز اروپا مخالف هستند چرا که این اقدام آمریکا زیان های فراوان اقتصادی برای شرکت های ترک و اروپایی به همراه خواهد داشت.

وزیر اقتصاد ترکیه نیز اخیرا در اظهارنظری گفته بود که تصمیم ایالات متحده در خصوص تحریم نفتی ایران به ترکیه ارتباطی ندارد و آنکارا مجبور به اجرای آن نیست.

ترکیه نیمی از نفت مورد نیاز خود را از ایران تامین می کند و صادرات نفت به ترکیه، هشت درصد مجموع صادرات نفتی ایران است.

در همین حال تارنمای شبکه بلومبرگ در گزارشی عنوان کرد: چین و هند که پیشتر نسبت به انتقادهای آمریکا برای خرید نفت ایران بی توجه بودند احتمالا به خرید نفت از ایران ادامه خواهند داد. در راستا برخی از کشورهای واردکننده نفت ایران نیز همچنان در حال رایزنی برای تعیین تکلیف در مورد این مسئله هستند. شرکت های نفتی فوجی اویل ژاپن اعلام کرده که پس از مذاکره با مقامات دولتی در این رابطه با مسئله واردات نفت ایران تصمیم گیری خواهد کرد. تاکاشی یامادا مدیر بخش سیاستهای نفتی در وزارت اقتصاد و تجارت ژاپن نیز اعلام کرد که مذاکرات توکیو با آمریکا در مورد مسئله واردات نفت از ایران در جریان است. 

بلومبرگ در ادامه نوشت: مسئله واردات نفت از ایران بیشتر به دو کشور چین و هند ( دو مشتری بزرگ نفت ایران) بستگی دارد. پکن هنوز اعلام نکرده که آیا به دنبال کاهش واردات نفت از ایران همزمان با تحریم های اقتصادی جدید امریکاست اما چین پیشتر به رغم مواجهه با انتقادهای آمریکا همواره بر خرید نفت از ایران اصرار داشته است. وزیر نفت هند نیز اعلام کرده که این کشور هنوز در مورد درخواست آمریکا برای توقف واردات نفت ایران تصمیم گیری نکرده اما در این راستا براساس منافع ملی خود حرکت می کند.

بلومبرگ در مطلب دیگری به نقل از وزارت انرژی آمریکا گزارش داد که این وزارت خانه اعلام کرده تحریم ها علیه ایران ممکن است شرایط را برای کاهش تدریجی واردات نفت از ایران فراهم کند. آمریکا پیشتر تاکید بود خرید نفت از ایران باید تا آبان به صفر برسد &#۳۹;دان برویلت&#۳۹; معاون وزیر انرژی آمریکا گفت: ارزیابی ها بر پایه بررسی های مورد به مورد خواهد بود. بنابراین انتظار می رود که در این روند گذار برخی توافقات نیز حاصل شود.

بلومبرگ تصریح کرد: این اظهارات مغایر با بیانیه های اخیر وزارت خارجه آمریکا مبنی بر اینکه انتظار می رود هم پیمانان امریکا تا نوامبر خرید نفت از ایران را متوقف کنند، است.

رویترز نیز در گزارشی عنوان کرد: آمریکا آمادگی خود را برای همکاری با کشورها به صورت مورد به مورد با هدف کمک به کاهش واردات نفت ایران اعلام کرده است که این نشان می دهد دولت ترامپ ممکن است در این راستا برخی معافیت هایی را برای این کشورها در نظر بگیرد.