صنعت داروسازی به دلیل ارتباط محصولاتش با سلامت انسان‌ها همواره از مهمترین ارکان نظام سلامت بوده است. امروزه این صنعت به عنوان یکی از صنایع کلیدی و راهبردی در جهان مطرح است و برخورداری از سطح بالای توانمندی در این بخش به منزله توسعه یافتگی کشورها محسوب می‎شود.

در ایران نیز صنعت داروسازی با چند دهه تجربه و علیرغم مشکلات فراون پیش رو، طی سالیان اخیر به واسطه سرمایه گذاری‌های صورت گرفته بخصوص توسط بخش خصوصی توسعه قابل قبولی داشته است بطوریکه بسیاری از داروهای مورد نیاز بیماران در داخل کشور امکان تولید دارند. در حال حاضر بیش از صد شرکت تولیدکننده داروهای انسانی در ایران فعال هستند که حدود ۹۷درصد از نیاز کشور معادل بیش از ۷۰درصد ارزش کل بازار دارو را تامین می‌کنند.

1

طی دهه‌های گذشته یکی از دغدغه‌های اصلی مطرح در بین بیماران و پزشکان، میزان کیفیت محصولات دارویی تولید داخل در مقایسه با نمونه‌های مشابه خارجی بوده است. البته کیفیت محصولات داخلی در حوزه دارو طی دهه‌های گذشته به واسطه باز شدن فضای بازار و ایجاد رقابت بین شرکتهای ایرانی با یکدیگر و با شرکتهای خارجی و نیز افزایش همکاریهای بین‌المللی برخی شرکتها رشد محسوسی داشته است و امروز تعدادی از شرکتهای داروسازی توانسته اند موفقیت های چشم گیری در برندسازی و ایجاد وفاداری مشتریان (پزشک به عنوان تجویز کننده و بیمار به عنوان مصرف کننده) بدست آورند.

بر اساس پژوهشی که در آذر ماه 1396 توسط یکی از موسسات معتبر تحقیقات بازار کشور، به منظور اندازه‌گیری میزان اعتماد پزشکان و بیماران نسبت به محصولات دارویی تولید شده در شرکت‌های داروسازی ایرانی صورت گرفته، مشخص شده که میانگین امتیاز اعتماد پزشکان به صنعت داروسازی کشور 6.4  و برای بیماران 6.7 از 10  است.

در این پژوهش از 828 پزشک در هشت شهر بزرگ کشور به صورت حضوری و همچنین از 888 بیمار در پنج شهر بزرگ کشور به صورت تلفنی راجع به میزان اعتمادشان به صنعت داروسازی و تفاوت بین کیفیت محصولات دارویی شرکتهای مختلف ایرانی سوال شده است.

2

سوال دیگری که معمولا در بین بیماران مطرح است این است که آیا بین یک داروی تولید شده در چند شرکت مختلف تفاوتی وجود دارد؟ به عبارتی دیگر آیا تفاوتی بین سطح کیفیت محصولات تولید شده در شرکتهای مختلف وجود دارد؟ در بخش دیگری از این پژوهش به این سوال پرداخته شده است و مشخص شده است که 81 درصد پزشکان بین کیفیت محصولات تولیدی شرکت‌های داروسازی داخلی تفاوت قایل هستند. براساس این مطالعه طبق نظر 76 درصد از تمامی پاسخ دهندگان شرکت داروسازی دکتر عبیدی با اختلاف زیاد نسبت به شرکت دوم به عنوان قابل اعتماد ترین و باکیفیت ترین تولید کننده داخلی شناخته شده است. پاسخ دهندگان شامل پزشکان عمومی، متخصصین قلب، داخلی، اعصاب، عفونی، غدد و نیز داروسازان بوده اند.

باید در نظر داشت که مقوله کیفیت در صنعت دارو محدود به کیفیت مواد اولیه و فرمولاسیون نمی‌باشد. بلکه عوامل دیگری چون انتخاب بهترین تجهیزات و ماشین آلات، طراحی صحیح فضاها و محیط کار، رعایت نکات بهداشتی و ایمنی، به کارگیری روش ها و فرآیندهای استاندارد و به روز، کنترل کیفیت مداوم داروها و فرایندهای تولید و از همه مهمتر بکارگیری نیروی انسانی متخصص و متعهد نقش بسزایی در کیفیت محصول ارایه شده دارد.

3

با وجود این اعتماد نسبی به صنعت داروسازی کشور توسط پزشکان و بیماران، هنوز فرصت‌های زیادی برای پرکردن فاصله کیفی محصولات داخلی نسبت به وارداتی وجود دارد که بدون سرمایه گذاری های قابل توجه شرکتها در به روز رسانی ماشین آلات و استانداردسازی فرایندها امکان پذیر نخواهد بود. بسیاری از فعالان داروسازی معتقدند که این موضوع با مداخله‌گری‌های غیر ضروری و فاقد منطق اقتصادی سازمان غذا و دارو در فرآیند قیمت گذاری دارو و نیز بحران نقدینگی تحمیل شده بواسطه تجمیع بی‌سابقه بدهی‌های دولت به بخش دارو امکان پذیر نخواهد بود.