به گزارش تسنیم به نقل از هفته نامه جامعه و فرهنگ روسیه امروز، طی سالیان اخیر رسانه‌های غربی درباره افزایش درخواست مهاجرت میان شهروندان روسی سخنانی به میان آورده‌اند، این در حالی است که آمارها نشان می‌دهد تعداد شهروندانی که طی سال گذشته تمایل به مهاجرت داشته‌اند، بیشتر از ۱۳ درصد نبوده ‌است. مطلب پیش رو به تبیین موج‌های مهاجرت در تاریخ روسیه پرداخته است.

حرف و سخن درباره مهاجرت روس‌ها از کشور و تمایل به زندگی در غرب بسیار است. این حکایت چندان غریب نیست و آنان که به هر دلیلی در کشور خود زندگی می‌کنند، همیشه در تصور زندگی سعادتمند هستند. بسیاری از کارشناسان روس معتقدند که جمعیت مهاجران از روسیه هنوز به اندازه‌ای نرسیده است که بتوان آن را حتی با تعداد مهاجران از ایالات متحده آمریکا در مقام مقایسه قرار داد. علاوه بر این، نظرسنجی‌های انجام گرفته توسط مرکز مطالعه افکار عمومی روسیه در جولای ۲۰۱۵ نشان می‌دهد که تعداد علاقه‌مندان به مهاجرت از کشور فراتر از ۱۳% نرفته است. در همین نظرسنجی عمده افراد تاکید کرده‌اند که غرب به اندازه کافی مشکلات داخلی دارد و مهاجرت به غرب عقلانی نیست. علاوه بر این مردم کشور از سیاست‌های رئیس جمهور روسیه حمایت می‌کنند. حتی در نظرسنجی دیگری که ماه آوریل سال ۲۰۱۵ توسط آکادمی اقتصاد و امور حکومتی وابسته به دفتر ریاست جمهوری فدراسیون روسیه انجام گرفته، تعداد علاقه‌مندان به مهاجرت ۶% اعلام شده است.

مهاجرت از روسیه را بر مبنای «موج» تقسیم بندی می‌کنند. موج اول در سال ۱۹۱۷ همزمان با انقلاب کمونیست‌ها بود. اگرچه مورخین تاکید می‌کنند که موج اواسط قرن نوزده یعنی سال‌های ۱۸۱۵-۱۸۵۱ که جمعیتی بالغ بر ۴،۵ میلیون از کشور مهاجرت کردند، اهمیت بیشتری دارد. در آن زمان بیشتر، اقوام از کشور مهاجرت می‌کردند؛ یهودیان، لهستانی‌ها، اوکراینی‌ها و آلمان‌ها. قوانین حاکم برای خروج از مرزهای کشور سختگیرانه بود، با این حال اقلیت‌های قومی و فرقه‌ها به راحتی اجازه مهاجرت را دریافت می‌کردند. در همین دوره نزدیک به ۲ میلیون یهودی از کشور خارج شدند و دیگر اقلیت‌های مذهبی نیز به کشورهای ایالات متحده آمریکا، کانادا و یا آمریکای لاتین مهاجرت کردند.

۴۰۰ هزار نفر اهالی آدیغه، آبزاین و نوگایتس‌ها از مناطق غربی قفقاز طی سالهای ۱۸۶۴-۱۸۶۳ به ترکیه رفتند. سال ۱۹۰۵ با آزاد شدن خروج از روسیه برای کسب درآمد، تعداد مهاجرین کار افزایش یافت.

دوره شوروی سه موج مهاجرت مشاهده می‌شود. موج اول را «مهاجرت سفید» می‌نامند؛ مردمی که از حکومت بلشویکها، جنگ داخلی و پیامدهای آن طی سالهای ۱۹۲۳-۱۹۱۸ از کشور گریختند. یک میلیون و چهارصد هزار نفر طبق آمار موجود کشور را ترک کردند.

موج دوم به دوره جنگ جهانی دوم مربوط می‌شود که عده‌ای به دلایل مختلف از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی خارج شده و بعد از پیروزی بر آلمان فاشیست به کشور برنگشتند.

موج سوم «مهاجرت به خاطر جنگ سرد» نام دارد که به سالهای ۱۹۹۰-۱۹۸۴ برمی¬گردد. در این دوره نزدیک به نیم میلیون نفر کشور را ترک کردند که عمده آنها یهودیان بودند. مهاجرت از «آزاد ترین کشور دنیا - شوروی» کار سختی بود، به همین خاطر داشتن یک نفر قوم و خویش یهودی پروسه را به شدت راحت می‌کرد. بعد از فروپاشی شوروی و بلافاصله بعد از کنار رفتن پرده‌های آهنین، موجی از مهاجرین پدید آمد. از سال ۱۹۸۷ مردم کم کم شروع به ترک کشور کردند و اواسط دهه نود این موج فروکش کرده و سال ۱۹۸۹ به پایین ترین حد خودرسید. طبق ارزیابی‌های مختلف، در حدود ۱ میلیون نفر به کشورهای آلمان، کانادا، آمریکا، اسرائیل و فنلاند مهاجرت کردند.

امروز روسیه بیشتر با پدیده مهاجرت به داخل روبروست تا مهاجرت به خارج. بیشتر افرادی که از روسیه مهاجرت می‌کنند، شهروندان جمهوریهای سابق اتحاد جماهیر شوروی و عمدتا اوکراینی‌ها و قزاق‌ها هستند که به زادگاهشان برمی‌گردند. کشورهای دوردست و بیش از همه آلمان، آمریکا، اسپانیا، چک و ایتالیا سالانه ۵۰ هزار مهاجر روس می‌پذیرند.

این رقم برای یک سال با احتساب اختلاف آمار آژانس فدرال مهاجرت روسیه و دیگر کشورها است. با توجه به اینکه سالانه بین ۴-۳ صدم جمعیت روسیه از کشور خارج می‌شوند، می‌توان گفت رقم مذکور در مقایسه با تعداد مهاجران آمریکا و اتحادیه اروپا دارای اهمیت نیست. سال ۲۰۱۵ پورتال «بیزنس اینسایدر» وابسته به نیویورک، روسیه را بهترین کشور برای مهاجرت اعلام کرد. در فهرست رتبه بندی این پورتال روسیه رتبه ۱۷ را کسب کرده بود. امتیازات روسیه بر اساس معیارهایی همچون «استقبال مردم، فرصت دوست یابی، غذای خوب، سرگرمیهای متنوع، سیستم آموزشی و اقتصاد» بالا بودند.

آنچه که امروز درباره افزایش مهاجرت از روسیه به دلایل مختلف شرایط اقتصادی، سیاسی و رفاه اجتماعی بیان می‌شود، تفاوت عمده‌ای با بسیاری از کشورهای اروپایی و حتی آمریکا ندارد. زیرا طبق آمار، اگر در سال ۲۰۰۸ به طور مثال ۱۷% مردم کشور مایل به مهاجرت و ترک کشور بوده‌اند، در همان سال آمار مهاجران از آلمان و بریتانیا به ۲۷% می‌رسد. آمار مرکز آمار و نظرسنجی «لوادا سنتر» نشان می‌دهد که سال ۲۰۱۴ تعداد علاقه‌مندان برای مهاجرت از روسیه ۵% پایین آمده است و افرادی که تصمیم قاطع برای خروج از کشور داشتند ۵% بودند. جامعه‌شناسان معتقدند که از بین این افراد هم تعداد زیادی تصمیماتشان را به مرحله اجرا درنمی‌آورند. آمار مرکز مطالعه افکار عمومی روسیه در سال ۲۰۱۴ نشان می‌دهد که ۸۸% افراد مایل به ترک روسیه نیستند و تعداد زیادی از افرادی که تمایل به مهاجرت دارند، هیچ برنامه مشخصی نداشته و حتی تلاش خاصی هم برای انجام آن نمی‌کنند.

با وخیم شدن اوضاع اروپا، امروز حتی ۶۵% جوانان بریتانیا به فکر مهاجرت از کشور افتاده‌اند و ۵۲% تصمیم جدی برای خروج از کشور دارند. به طور کل باید گفت: "امروز شرایط دنیا به گونه‌ای است که افراد پیوسته در حال جابجایی و نقل مکان هستند، تعدادی کشور را ترک میکنند و مجدد برمی‌گردند، عده‌ای بدون اطلاع کشور را ترک می‌کنند، عده‌ای هم پاسپورت چند کشور را دارند و در نقاط مختلف زندگی می‌کنند."

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.