به مناسبت شب یلدا انجمن قلم شمال در پژوهشکده ساری شناسی همایشی با عنوان سنت تفأل به دیوان حافظ با سخنرانی استاد احمد باوند پژوهشگر و مورخ در ساری برگزار کرد که در این همایش در خصوص چرایی سنت تفأل به دیوان حافظ بحث شد.

چرا مردم با دیوان حافظ فال می‌گیرند؟

به گزارش ایسنا، این پژوهشگر با اشاره به اینکه انسان به طور کلی هرجا که هست، علاقه‌ای ویژه به دانستن ندانسته‌هایش دارد و به ویژه مشتاق دریافتن آینده و پی بردن به رویدادهای نیامده است، عنوان کرد: این علاقه مختص مردم ایران نیست و از همین رو فرهنگ پناه بردن به فال در همین دوره میان تمام ملت‌ها وجود دارد.

احمد باوند افزود: ما مردم نیز در تصمیمات مهم شخصی و فردی خود به دامن فال و استخاره پناه می‌بریم و راه خود را بر آن پایه بنا می‌نهیم.

وی با بیان اینکه در شاهنامه شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد پادشاهان و پهلوانان ایرانی بسیاری از گزینش‌های خود را با فال تعیین می‌کردند، تصریح کرد: بحث ما در اینجا دلایل رویکرد مردم ایران به دیوان حضرت حافظ برای فال گرفتن هست.

مهم‌ترین انگیزه‌های روی آوری گسترده‌ی مردم به دیوان حافظ

باوند در خصوص مهم‌ترین انگیزه روی آوری مردم به دیوان حافظ، گفت: حافظ در معماری کلام، پیوند هنری واژگان و تراکم معانی، سرآمد سخن سرایان ایرانی است.

وی با اشاره به اینکه حافظ هم از خوانندگان عمومی دل می‌برد و هم اهل ادب را برمی‌انگیزد، اظهار کرد: حافظ مذاق عوام را به لفظ متین، شیرین کرده و دهان خواص را به معنی مبین نمکین، هم اصحاب ظاهر را به ابواب آشنا ساخت و هم ارباب باطن را روشنایی بخشید.

این مورخ با بیان اینکه شعر حافظ بسان آئینه‌ای بلند بالا و تمام نماست که وقتی در آن نگاه می‌کنیم، پیش از آن که حافظ را ببینیم، خودمان را می‌بینیم، تصریح کرد: جذابیت این آئینه جادویی قرن‌هاست که ما را به سوی خود می‌کشد.

وی با عنوان به اینکه شعر حافظ متن گشوده است نه بسته زیرا تن به تاویل‌های مختلف و تفسیرهای متفاوت می‌دهد، ادامه داد: به این دلیل هست که شعر حافظ منشوری چند وجهی است که هر سوی آن پرتوی دگرگونه باز می‌تابد و این ویژگی دلیل اصلی و بنیادین برای انگیزش سلیقه‌های گوناگون و رویکرد آنها به سخن حافظ و فال گرفتن است.

باوند در ادامه سخنانش حافظ را تعبیر خواب ملت ایران و نسیم حیات دانست و اضافه کرد: در دوره‌های گذشته کسانی که می خواستند تعبیر خواب خود را بدانند به دیوان حافظ روی می‌آوردند.

فراخواندن به شاد زیستن و مهر ورزیدن

وی با بیان اینکه حافظ در عین درک رنج و درد مردم و با همه درمندی که خود داشت به دنیا آمد، عنوان کرد: حافظ همواره آدمیان را به شاد زیستن و مهرورزیدن فرا می‌خواند. کسانی که روان بیمار ندارند و از سلامت درون برخوردارند، همیشه از شاد زیستن و دوستی ورزیدن خرسند و خوش وقت می‌شوند.

باوند با تأکید بر اینکه زندگی ماشینی امروز، پیچیدگی جهان حاضر بسیاری از مردم را گرفتار پریشانی‌های روانی، ناراحتی‌های روحی و ناملایمات درونی کرد، خاطرنشان کرد: همه این ناملایمات و گرفتاری‌ها سبب شد انسان از خود تهی شود و به این راستا پناه بیاورد.

این پژوهشگر تاریخ افزود: حافظ افزون بر این که اهل معنویت و قرآن و دعا و ورد شبانگاهی است، از دینداران زاهد مسلک خشک اندیش نیست که گمان می‌کنند بزرگ‌ترین خلقت خداوند جهنم اوست و مهم‌ترین هنرش بازخواست و مؤاخذه مردم است.

وی ادامه داد: مردم با پناه بردن به دیوان حافظ به جای دلهره و ترس، به امیدواری و آسودگی می‌رسند.

باوند با بیان اینکه حافظ از بس که به لطف خدا امیدوار است از قهر او نمی‌ترسد، تصریح کرد: حافظ بر این باور است که خداوند پیش از آن که جبار و متکبر باشد، رحمان و رحیم است.

لسان‌الغیب بودن حافظ

این پژوهشگر در خصوص علت لقب لسان‌الغیب به حافظ، اشاره کرد: لسان الغیب نام دارترین لقبی است که مردم به حافظ دادند و این از زبان حافظ خواهان شنیدن رازهای عالم غیب است.

وی با بیان اینکه بی‌تردید مهم‌ترین دلیل روی آوری مردم به دیوان حافظ، گفت: مردم به دلیل پنداشتی که از پیوند روحانی حافظ با عالم بالا دارند به حافظ روی آوردند.

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.