هرچند براساس پیش‌بینی‌ها ورود اولین تولیدات مشترک خودروسازان بزرگ ایرانی با اروپایی‌ها و دیگر خودروسازان معتبر جهانی دو، سه سالی زمان می‌برد اما از همین حالا شست چینی‌ها خبردار شده است که بازار ایران دیگر آن بازار بسته زمان تحریم نخواهد بود. از سوی دیگر با این‌که به نظر نمی‌رسد تعرفه واردات خودرو کاهش یابد اما با رفع تحریم‌ها امکان خرید مستقیم از خودروسازان جهانی و حذف واسطه‌ها فراهم می‌آید که از هزینه‌های واردات خودرو خواهد کاست و روی قیمت عرضه آن در ایران بی‌تأثیر نخواهد بود.

به گزارش عصرایران، این دو موضوع یعنی تولید مشترک ایران با خودروسازان جهانی و حذف واسطه‌ها در واردات، خودروسازان چینی را بر آن داشته تا استراتژی جدیدی برای بازار ایران در دوران پس از تحریم آغاز کنند. بر این اساس، تولید خودروهای "بی‌کیفیت" چینی و واردات خودروهای "باکیفیت اما گران‌قیمت" چینی متوقف شد و آن دسته از خودروهای چینی شانس بقا و حتی رقابت با خودروسازان معتبر جهانی در ایران را خواهند داشت که در جلب رضایت مشتری ایرانی هم از جهت کیفیت و هم از جهت قیمت متناسب با آن موفق عمل کرده‌اند.

تاریخچه صنعت خودرو چین

تاریخچه صنعت نوین خودروسازی چین به سال ۱۹۷۸ بازمی‌گردد. در آن دوران چین فقط دو شرکت خودروساز داشت؛ «اف‌ای‌دبلیو» و شرکت دیگری که اکنون به نام «دانگ‌فنگ» می‌شناسیم. دولت چین در آن زمان تصمیم گرفت طرح تحول در صنعت خودروسازی را آغاز کند. به همین دلیل به مدت چند سال، راه برای تاسیس شرکت‌های خودروسازی جدید باز شد و شرکت‌های جدید «چری»، «جیلی» و «برلیانس» وارد بازار خودروسازی چین شدند.

در گام دوم، دولت چین یک طرح حمایتی برای صنعت خودروسازی خود اجرا کرد و با هدف حمایت از نوآوری و افزایش کیفیت به شرکت‌های داخلی اجازه داد با خودروسازان بزرگ خارجی، سرمایه‌گذاری‌های مشترک انجام دهند که گام اساسی در راه بین‌المللی شدن خودروسازی چین بود. پیگیری مستمر این برنامه‌ها سبب شد که در ۳ دهه اخیر چین به یک تولیدکننده بزرگ خودرو در جهان تبدیل شود به طوری که تولید ۲۲۲ هزار خودرویی این کشور در سال ۱۹۸۰، به حدود ۲۰ میلیون خودرو در سال‌های اخیر رسیده است و چین از سال ۲۰۰۹ بدین سو به بزرگ‌ترین خودروساز جهان تبدیل شد و با فاصله بسیار نسبت به سایر کشورها این عنوان را حفظ کرده است.

در حال حاضر خودروهای ساخت چین را می‌توان به سه دسته «دارای طراحی چینی»، «کپی‌شده از روی خودروهای خارجی» و «دارای طراحی خارجی» تقسیم کرد. دسته اول یعنی خودروهای طراحی‌شده در چین عمدتاً نه از لحاظ ظاهری و نه از لحاظ کیفی نمره قبولی نمی‌گیرند و به همان اندازه که در طراحی خطوط بدنه بی‌هیجان‌اند. دسته دوم یعنی کپی‌شده از روی خودروهای خارجی گرچه ظاهر دلربایی دارند اما در کیفیت مانند دسته اول حرفی برای گفتن ندارند. تنها در دسته سوم یعنی خودروهای دارای طراحی خارجی است که چینی‌ها توانسته‌اند اعتباری برای خود کسب کنند.

جایگاه جهانی خودروسازی چین

بر اساس آمار سازمان بین‌المللی تولیدکنندگان خودرو، چین در سال ۲۰۱۴ با تولید ۲۳.۷ میلیون انواع خودرو سبک و سنگین (از سواری تا اتوبوس)، بزرگترین خودروساز جهان بوده است. بعد از چین، آمریکا با ۱۱.۶ میلیون خودرو، ژاپن با ۹.۸ میلیون خودرو، آلمان با ۵.۹ و کره جنوبی با ۴.۵ میلیون خودرو در رده‌های بعدی قرار گرفته‌اند. بر این اساس، چین به تنهایی بیش از مجموع کشورهای اتحادیه اروپا، خودرو تولید می‌کند و تقریبا یک چهارم خودروهای جهان در اختیار شرکت‌های چینی است.

تعداد شرکت‌های خودروسازی چینی قابل توجه است و در سال‌های اخیر بین ۲۰ تا ۳۰ شرکت در نوسان بوده که هر یک به چند شرکت زیرمجموعه تبدیل می‌شوند. شرکت‌های خودروساز چینی برای ایجاد کارخانه‌های مشترک با خودروسازان معتبر جهان، با یکدیگر رقابت تنگاتنگی دارند؛ مثلا محصولات «جنرال‌موتورز» یا «تویوتا» از طریق چند شرکت مختلف در چین تولید می‌شود و در مجموع، تعداد کارخانجات تولید خودرو در چین در پایان سال گذشته ۱۲۳ کارخانه گزارش شده است.

پرفروش ترین خودروها در چینی

جدول پرفروش‌ترین خودروهای ساخت چین در خاک این کشور نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان چینی عمدتا به محصولات تولیدی کارخانجات مشترک با خودروسازان معتبر جهان اقبال نشان می‌دهند؛ یعنی محصولات مشترک چین با خودروسازانی چون «جنرال‌موتورز»، «فورد»، «هیوندای»، «فولکس‌واگن» و... . در حال‌حاضر شرکت‌های بزرگ خودروسازی چین از لحاظ میزان تولید «سایک»، «دانگ‌فنگ، «اف‌ای‌دبلیو»، «بایک»، «چانگان، «جک»، «گریت‌وال»، «چری» و «جیلی» هستند.

مطابق پیش‌بینی موسسات بین‌المللی، تولید خودروسازان چینی در سال جاری میلادی حدود ۱۰ میلیون بیش از کل تقاضای برای خودرو در داخل چین خواهد بود. این بدان معنا است که چین مجبور است این اضافه ظرفیت تولید را با صادرات، جبران کند و هم‌اینک بیش از ۴۰ درصد بازار چین در اختیار خودروهای داخلی و مابقی در اختیار خودروهای وارداتی است.

بازارهای صادراتی خودروهای چینی

مهم‌ترین بازارهای صادراتی خودروهای چینی، کشورهای در حال توسعه همچون الجزایر، برزیل، شیلی، مصر، عراق، ایران، فیلیپین، روسیه، عربستان سعودی و آفریقای جنوبی هستند. در این کشورها، خودروهای چینی ازجمله جیلی، گریت‌وال و چری تاکنون فروشی معادل نصف خودروهای هم‌رده خودروسازان برتر جهان داشته‌اند؛ خودروهایی که از لحاظ ظاهری، طراحی خوبی دارند و ارزان‌اند اما از لحاظ ایمنی و کیفیت سطح بالایی ندارند.

مطابق پیش‌بینی‌ نهادهای بین‌المللی نیز با وجود کسب اعتبار تعدادی از برندهای چینی که از شریک یا طراح بدنه و موتور اروپایی، آمریکایی و ژاپنی بهره می‌برند، میانگین کیفی خودروهای چینی تا سال ۲۰۱۸ به سطح برندهای برتر جهان نخواهد رسید و تنها برخی خودروهای چینی ازجمله برلیانس بی‌اس‌۶ توانسته‌اند حداقل نمره قبولی را برای صادرات به اروپا و استرالیا کسب کنند و با این پشتوانه به کشورهای اروپایی همچون آلمان، انگلستان، ایتالیا، هلند، بلژیک، رومانی و بلغارستان و نیز استرالیا صادرات داشته باشند.

اوکراین، ‌بلاروس، صربستان، ترکیه و سنگاپور از دیگر مقاصد صادرات خودروهای چینی هستند. متوسط قیمت خودروهای صادراتی چین ۱۴ هزار دلار اعلام شده اما متوسط قیمت خودروهای سواری صندوق‌دار تولید چین کمتر از ۸ هزار دلار بوده است.

بی‌کیفیت‌های رفتنی از بازار ایران

از میان خودروسازان چینی، آن‌ها که با عرضه مدل‌های بی‌کیفیت و صرفا بر اساس تنوع محصول و آپشن‌های بی‌دوام از فضای بسته در بازار ایران در سایه تحریم‌ها سود می‌بردند، باید بار و بنه برچینند و از ایران بروند. در همین راستا مدیر شرکت خودروسازی چری که محصولات ام‌وی‌ام را در ایران عرضه کرده، به‌تازگی از کاهش سهم بازار این شرکت در ایران خبر داده است. جانگ گویی بینگ گفته است: هرچند در سال گذشته شاهد استقبال خوب از محصولات تولیدی خود در ایران بودیم اما امسال به دلیل روند تاثیرگذاری مذاکرات هسته‌ای، شاهد کاهش تمایل ایرانیان به این محصولات هستیم.

البته پیش از این نیز برخی کارشناسان پیش‌بینی کرده بودند که با ورود خودروسازان اروپایی به بازار خودروی ایران، برخی از خودروسازان چینی که محصولات بی‌کیفیت تولید می‌کنند از این بازار حذف خواهند شد و اگر خودروسازان اروپایی بتوانند محصولاتی با قیمت پایین و اقتصادی در ایران تولید کنند، عرصه بر خودروسازان چینی باقی‌مانده نیز تنگ خواهد شد. چنان‌که شنیده‌ها حاکی از توقف تولید برخی مدل‌های «چری» (ام‌وی‌ام) و «لیفان» در آینده نزدیک و جایگزینی آن‌ها با مدل‌های دارای کیفیت مناسب و قیمت رقابتی‌تر است.

از این دو برند، برند لیفان با وجود آن‌که از خودروسازان مطرح چینی به حساب نمی‌آید اما کیفیت اندک بهتری را از ام‌وی‌ام که محصول کارخانه شناخته‌شده چری است، ارائه داده است. هرچند که در ارزیابی کلی می‌توان به هر دو این برندها این ایراد را وارد کرد که با رویکرد بهره‌برداری حداکثری از بازار بسته ایران، از تولید مشترک مدل‌های بهتر و به‌روزتر خود با خوردوسازان ایرانی تاکنون سر باز زده‌اند.

باکیفیت‌های رفتنی!

ناگفته نماند که با رفع تحریم‌ها و فراهم شدن امکان خرید مستقیم واردکنندگان از خودروسازان معتبر جهانی و حذف واسطه‌ها، حضور برخی خودروهای باکیفیت چینی نیز مانند «ام‌جی» و «جیلی» نیز در ایران کم‌رنگ خواهد شد. زیرا این برندها در ایران تولید ندارند و صرفاً به‌صورت خودرو آماده و تحت تعرفه وارد می‌شوند که قیمت را برای مصرف‌کننده ایرانی بالا می‌برد‌. این در حالی است که کالای چینی هر اندازه هم که کیفیت بالایی داشته باشد، در بازار ایران بدون برخورداری از مزیت قیمتی مورد استقبال چشمگیر قرار نمی‌گیرد.

باکیفیت‌های ماندنی

اما آن دسته از خودروسازان چینی مانند «جک»، «گریت‌وال» و «اف‌ای‌دبلیو» که جزو ۱۰ برند برتر خودروسازی چین هستند و با عرضه‌های خودروهای کیفی‌تر توانسته‌اند نمره قبولی از مصرف‌کننده ایرانی بگیرند، می‌خواهند ضمن حفظ خودروهای پرطرف‌دار خود، نسبت به راه‌اندازی خطوط تولید برای محصولات قابل رقابت با خودروهای آینده بازار ایران یعنی تولیدات مشترک ایران با اروپایی‌ها، آمریکایی‌ها، کره‌ای‌ها و ژاپنی‌ها اقدام کنند تا شاید بتوانند با ارائه محصول کیفی با قیمت پایین‌تر در راند بعدی این بازی حضور پررنگ‌تری داشته باشند.

برندی مانند «جک» واهمه‌ای از حضور خودروسازی مانند فولکس‌واگن در ایران ندارد، چراکه هم‌اکنون نیز با همین خودرو جی‌۵ که با ۵ ستاره ایمنی به بازار ایران عرضه کرده، مشغول رقابت با برخی محصولات فولکس‌واگن در بازارهای دیگر مانند برزیل است. جی۵ (با گیربکس دستی) در خارج از ایران و ازجمله در برزیل با ضمانتنامه شش ساله به فروش می‌رسد. روزنامه واشنگتن‌پست نیز در زمان راه‌اندازی خط تولید این خودرو در برزیل با درج مطلبی در این باره، تلاش جک برای تغییر تصور از محصولات چینی را قابل توجه دانست.

«اف‌ای‌دبلیو»، «گریت‌وال»، «بایک» و «زد ایکس» نیز در کسب رضایت نسبی مشتری ایرانی موفق بوده‌اند. علاوه بر این‌ها، انتخاب‌های ایران‌خودرو و سایپا نیز برای همکاری با چینی‌ها منهای «زوتای»، در بقیه موارد یعنی «برلیانس»، «چانگان» و «دانگ‌فنگ» در راستای تنوع‌بخشی به سبد محصول این دو خودروساز بزرگ ایرانی، انتخاب‌های خوبی بوده‌اند اما مشروط به این‌که ایران‌خودرو و سایپا به تولید مشترک محصول کیفی با چینی‌ها بسنده نکنند و به‌جای یاد گرفتن کپی‌کاری از آن‌ها، راه و رسم خودروساز شدن در کوتاه‌مدت را از خودروسازان برتر آنان بیاموزند؛

کیفی‌ترین خودروهای چینی که در ایران تولید می‌شوند، در بدنه و موتور، طراح چینی نداشته‌اند. درواقع چین درخصوص این خودروها نه کپی‌کاری کرده و نه خلاقیتی چندانی به خرج داده بلکه طراحی خودرو را به بزرگ‌ترین شرکت‌های طراحی خودرو بین‌المللی سفارش داده و در طراحی و ساخت موتور، گیربکس و‌ دیگر اجزای کلیدی آن‌ها هم از شرکای خارجی خود یعنی خودروسازان بزرگ جهانی کمک گرفته است.

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.