ذهن زیبایی که به علم اقتصاد «تعادل» بخشید
«جان فوربز نش»، ریاضیدان فارغالتحصیل از دانشگاه پرینستون، اقتصاددان و برنده جایزه نوبل اقتصاد در سال ۱۹۹۴، که زندگیاش الهام بخش ساخت فیلم «ذهن زیبا» شد، دو روز قبل در یک سانحه رانندگی جان باخت. به گزارش اقتصادنیوز، «جان فوربز نش»، ریاضیدان نابغه و برجسته آمریکایی و برنده جایزه نوبل اقتصاد، جان باخت. این خبری بود که روز گذشته در خبرگزاریهای جهان سروصدای بسیاری بهپا کرد. جان نش ۸۶ ساله و همسرش «آلیشیا» ۸۲ ساله، روز شنبه از فرودگاه به سمت خانهشان در نیوجرسی در حرکت بودند که تاکسی آنها تصادف کرد. علت تصادف تاکسی حامل وی و همسرش، عدم کنترل خودرو توسط راننده در هنگام سبقت اعلام شد. جان نش یک هفته پیش از مرگ به همراه «لوییس نیرنبرگ» که سالها با هم همکاری کرده بودند، به نروژ سفر کرده بود تا جایزه «آبل» را از «هارالد پنجم»، پادشاه نروژ دریافت کند. آنها در روز حادثه از نروژ به آمریکا بازگشته بودند. اما جان نش که بود و دلیل شهرتش چه بود؟ *زندگی ریاضیدان نابغه به گزارش سایت بیوگرافی، جان فوبز نش، متولد ۱۳ ژوئن ۱۹۲۸ در شهر «بلوفیلد»، در ویرجینیای غربی بود. وی در ۲۲ سالگی از رساله تاثیرگذارش را با عنوان «بازیهای غیر مشارکتی» در مقطع دکتری دفاع کرد که در آن به تعریف یک استراتژی مختلط موسوم به تعادل نش برای هرگونه بازی با یک مجموعه متناهی از اقدامات پرداخت و ثابت کرد که حداقل یک (استراتژی مختلط) تعادل نش باید در چنین بازی وجود داشته باشد. وی سپس در سال ۱۹۵۱، به عضویت هیات علمی موسسه علم و فنآوری ماساچوست (MIT)، در آمد اما در اواخر دهه ۵۰ میلادی از این سمت کنارهگیری کرد. در سال ۱۹۹۴، بهدلیل فعالیت برجستهاش در توسعه نظریه مطرح «بازی»، موفق به کسب جایزه نوبل اقتصاد شد. مبارزه جان نش با بیماری اسکیزوفرنی هذیانی (پارانوید)، الهامبخش ساخت فیلمی با عنوان «ذهن زیبا»، در سال ۲۰۰۱، به کارگردانی «ران هاوارد» شد و با بازی «راسل کرو» شد. جان نش به دلیل این بیماری، کرسی استادی خود را در دانشگاه از دست داد و بالاخره در بیمارستان بستری شد ولی در این دوران همسرش او را تنها نگذاشت و به او کمک فراوانی کرد. او در سال ۱۹۹۹ از دانشگاه کارنگی ملون، دکترای افتخاری علوم و تکنولوژی دریافت نمود. او همچنین در سال ۲۰۰۳ از دانشگاه فدریکوی دوم ناپل (ایتالیا) دکترای افتخاری اقتصاد و در سال ۲۰۰۷، از دانشگاه آنتورپ (بلژیک) دکترای افتخاری دیگری در همین رشته (اقتصاد) دریافت داشت. او یکی از معروفترین استادان ریاضیات دانشگاه پرینستون بود. بهگزارش دانشنامه ویکیپدیا، پزشکان بیماری نش را نوعی اسکیزوفرنی هذیانی (پارانوید) تشخیص دادند که با افسرگی خفیف و کاهش اعتماد به نفس همراه شده بود. او با تمام توان سعی کرد تا محتوای ذهنی بیمار خود را ذره ذره اصلاح کند. این فرایند جبرانی، چیزی نزدیک به ۳۰ سال از بهترین سالهای عمر او را گرفت اما امید و ارادهای که او از خود نشان داد، بالاخره جواب داد و این ریاضیدان نابغه بالاخره از بند بیماری نجات پیدا کرد. نش درباره مبارزهاش با این بیماری اینگونه مینویسد: به مرور زمان سعی کردم بخش بیمار ذهن خودم را شناسایی و پاک کنم. سعی کردم رفته رفته ذهنیت عالمانهای را که از قبل داشتم، بازسازی کنم. این کار خیلی طول کشید، خیلی چیزها را از من گرفت اما فکر میکنم الان دیگر بخش اعظم آن هذیانها و توهمات را دور ریختهام. اینکه در این سن و سال هنوز میتوانم یک ریاضیدان و تئوریسین فعال باشم، به این معنی است که من در مبارزه با بیماریام موفق شدهام. نش دارای ۲ فرزند پسر است. فرزند اولش که دقیقا همزمان با شروع بیماری پدر به دنیا آمد، ریاضیدان است و درست مانند وی، به بیماری اسکیزوفرنی هذیانی مبتلاست. او نیز سالهاست که تحت نظارت و درمان پزشکان قرار دارد. *نظریه «تعادل نش» جان نش با بیان نظریه تعادل نش (به انگلیسی: Nash equilibrium)، کار مهمی را انجام داد که تا پیش از این در نظریه «بازی» مطرح نشده بود، و به نوعی باید فعالیت نش را مکمل نظریه بازی دانست. فرضیه تعادل بر این اساس است هر بازی در نهایت یک تعادل دارد که این تعادل میتواند، برد یا باخت باشد. البته جان نش مطرح کرد هر بازی میتواند هر دو سر برد یا هر دو سر باخت نیز داشته باشد، اما در هر صورت بازی تعادل دارد. این نظریه به نام خود نش معروف شد و «تعادل نش» نام گرفت و کاربرد فراوانی در اقتصاد پیدا کرد. در تئوری بازیها، تعادل نش، راه حلی از تئوری بازی است که شامل دو یا چند بازیکن میشود و در آن فرض بر آگاهی هر بازیکن به استراتژی تعادل بازیکنان دیگر است و بدون هیچ بازیکنی که فقط برای کسب سود خودش با تغییر استراتژی یک جانبه عمل کند. اگر هر بازیکنی استراتژی را انتخاب کند هیچ بازیکنی نمیتواند با تغییر استراتژی خود در حالی که نفع بازیکن دیگر را بدون تغییر نگه داشته باشد عمل کند، سپس مجموعه انتخابهای استراتژی فعلی و بهرهمندی مربوطه، تعادل نش را تشکیل میدهد. *فیلم «ذهن زیبا»، زندگی نش، با چاشنی سانسور! فیلم «ذهن زیبا»، که در آن، «ران هاوارد»، کارگردان آمریکایی، با بازی «راسل کرو»، زندگی جان نش را به تصویر کشیده، در سال ۲۰۰۱ میلادی در سینماهای آمریکا و سپس سراسر جهان اکران شد و به فروش جهانی ۳۱۳ میلیون دلار دستیافت. این فیلم همچنین جایزه اسکار بهترین تصویربرداری، بهترین کارگردان، بهترین فیلمنامه اقتباسی و بهترین بازیگر نقش دوم زن را از آن خود کرد. فیلم ذهن زیبا همچنین نامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر، بهترین تدوین فیلم و بهترین گریم شد. البته این فیلم از تیغ منتقدان نیز در امان نبود. بخشهایی از زندگی خصوصی جان نش بهخصوص زندگی خانواده مادرش و فرزندی که خارج از رابطه زناشویی صاحب آن شدهبود، در این فیلم سانسور شده بود، که این مساله با انتقاد منتقدان همراه شد. بااینحال، ران هاوارد، کارگردان فیلم در پاسخ به منتقدان گفت، این فیلم یک نقل قول کلمهبهکلمه از زندگی جان نش نبود.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
ارسال نظر