7 پوشش، قلب رآکتور هسته‌ای بوشهر را حفاظت می‌کند

معاون نظام ایمنی هسته‌ای سازمان انرژی اتمی کشورمان با رد نگرانی‌ها درباره امنیت نیروگاه بوشهر گفت: هفت پوشش در نیروگاه بوشهر وجود دارد که قلب رآکتور هسته‌ای را که در آن سوخت اصلی وجود دارد، حفاظت می‌کند. «اسماعیل خلیلی‌پور» در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، با بیان اینکه امروزه طراحی رآکتورهای هسته‌ای به گونه‌ای است که این حفاظ‌ها را نه تنها در یک لایه بلکه در چند‌لایه پیش‌بینی می‌کنند، تصریح کرد: یکی از این لایه‌ها از فولاد است تا میزان فشار را تحمل کند، مثلا در نیروگاه بوشهر این کره فلزی به ضخامت دو سانتی‌متر و قطر ۸۰ متر است که تمام قلب رآکتور در داخل این کره فولادی قرار گرفته و این کره می‌تواند فشار بسیار بالایی را تحمل کند و حتی اگر بخاراتی در اثر اخلال یکی از سیستم‌ها به وجود بیاید توانایی نگهداری آن وجود دارد.

وی افزود: علاوه بر آن یک پوشش بتنی هم وجود دارد که کره فلزی در دل آن جای دارد و به خاطر آن است که اگر از بیرون حملاتی شود و یا سقوط هواپیما روی این نیروگاه اتفاق بیافتد، آسیبی به قلب رآکتور نرسد و به طور کلی ما هفت پوشش داریم تا به سوخت اصلی برسیم.

معاون نظام ایمنی هسته‌ای سازمان انرژی اتمی تاکید کرد: ایمنی در تاسیسات هسته‌ای نقش بسیار مهمی دارد و جایگاه ایمنی در هر صنعتی مهم است و کسانی که با آن صنعت کار می‌کنند و یا اطراف آن صنعت هستند باید از ایمنی آن صنعت اطمینان داشته باشند و این مساله در تاسیسات هسته‌ای به نحوی مورد توجه قرار گرفته که امروزه هیچ صنعتی را نداریم که میزان ایمنی آن در حد تاسیسات هسته‌ای به خصوص نیروگاه‌های هسته‌ای باشد.

وی با اشاره به اینکه این مساله پس از حادثه چرنوبیل اهمیت بیشتری پیدا کرد، گفت: کسانی که زیاد در رابطه با حادثه چرنوبیل اطلاعی نداشتند فکر می‌کردند نیروگاه‌های هسته‌ای عمدتا مشکل دارند و اگر اتفاقی بیافتد نه تنها برای افراد ساکن آن کشور بلکه کشورهای مجاور و یا حتی قاره مشکل ایجاد می‌کند.

خلیلی‌پور ادامه داد: اما حادثه چرنوبیل به خاطر طراحی نیروگاه و در حالت کارکرد عادی اتفاق نیفتاد بلکه مسوولان آن می‌خواستند این مساله را تجربه‌ کنند که هنگامی که قدرت نیروگاه برای کارهای نگهداری پایین می‌آید، وضعیت انرژی که وجود دارد به چه صورت است و آیا می‌توانند به طور همزمان برای نیازهای برق همان نیروگاه از آن استفاده کنند یا خیر و این یک خطای انسانی بود که منجر به انفجار رآکتور شد.

وی توضیح داد: اگر در طراحی نیروگاه چرنوبیل حفاظ‌های ایمنی نیروگاه‌های دیگر دنیا را در نظر می‌گرفتند این مواد به این مقدار یا اصلا به بیرون منتشر نمی‌شد یا میزان آن بسیار کم بود و مدعای این حرف من حادثه ‌تری مایل آیلند در آمریکا است که قلب رآکتور ذوب شد ولی به خاطر پوشش‌های ایمنی خوبی که داشتند هیچ موادی به بیرون منتشر نشد.

معاون نظام ایمنی هسته‌ای سازمان انرژی اتمی با بیان اینکه طراحی نیروگاه هسته‌ای بوشهر به گونه‌ای است که تا آنجایی‌ که تکنولوژی روز اجازه می‌دهد این نیروگاه مطمئن ساخته شود، افزود: علاوه بر آن در هنگام ساخت، یکسری مقررات ویژه و خاص هم برای تاسیسات هسته‌ای به خصوص نیروگاه‌های هسته‌ای در نظر گرفته شده. برای مثال در هر کشوری باید تشکیلاتی مستقل وجود داشته باشد به نام نظام ایمنی هسته‌ای که بر ساخت نیروگاه‌ها و تاسیسات هسته‌ای نظارت کند و در کشور ما نیز این نظام وجود دارد که با تجاربی که از قبل از انقلاب تا امروز به‌دست آورده و با همکاری آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و با استفاده از مشاور روسی که در این زمینه دارد توانسته است وظایف خود را درباره نیروگاه بوشهر به نحو احسن انجام دهد به گونه‌ای که در تمام بررسی‌های که انجام شده نه تنها خود نظام نظارت کرده بلکه برای اطمینان از صحت کار، همه بررسی‌ها را حتی برای کنترل مجدد به کارشناسان آژانس داده است تا همه کارها بر اساس آخرین اصول و ضوابط انجام شود.

وی درباره یکی دیگر از موارد رعایت ایمنی در نیروگاه بوشهر توضیح داد: مثلا اگر قرار است یک قطعه‌ای ساخته شود تا در داخل نیروگاه نصب گردد به این ترتیب نیست که سازنده از هر موادی استفاده کند و یا هر کارگری بتواند آن قطعه را بسازد، بلکه اولا، باید ماده‌ای که آن قطعه از آن ساخته می‌شود آنالیز شود و نتایج آن به نظام ایمنی ارسال شود و نظام ایمنی آن را بررسی کند و ببیند با استانداردها مطابقت دارد یا خیر و پس از تایید می‌توانند آن را به عنوان ماده‌اولیه استفاده کنند و کسی که می‌خواهد از این ماده استفاده کند و آن قطعه را بسازد باید توانایی‌هایش مشخص شود تا نظام ایمنی به آن شرکت اجازه ساخت قطعه را بدهد و موقعی که قطعه در حال ساخت است کارشناسان ایمنی هسته‌ای در کارخانه حضور پیدا می‌کنند و هنگامی که قطعه ساخته می‌شود یکسری آزمایش‌هایی روی آن انجام می‌شود تا اینکه به تایید کارشناسان سازمان برسد. خلیلی‌پور تصریح کرد: مرحله بعدی موقع نصب قطعه است که کارشناسان نظام باید حضور داشته باشند تا طبق استانداردها نصب شود.

وی اضافه کرد: در نیروگاه بوشهر حدود ۱۰۰ پیمانکار نصاب روسی کار کرده‌اند و همگی از ما مجوز گرفته‌اند و هیچ‌یک نمی‌توانند بدون کسب مجوز از نظام ایمنی هسته‌ای کشور قطعه‌ای را در آنجا نصب کنند و تمام کسانی که در نیروگاه بوشهر کار می‌کنند پرونده سوابق کاریشان به نظام داده شده و بررسی شده و در صورت تایید می‌توانند کار را انجام دهند و همه دو هزار نفری که در نیروگاه بوشهر کار می‌کنند دارای پرونده هستند و سوابق آنها همگی مشخص است.

معاون نظام ایمنی هسته‌ای سازمان انرژی اتمی در پاسخ به این پرسش که با توجه به هوای گرم و مرطوب بوشهر و طراحی ۳۰ ساله نیروگاه، می‌توان به آن اعتماد کرد، گفت: ‌زمانی که ما با روس‌ها قرارداد بستیم که این نیروگاه را تکمیل کنیم یک مرحله دو‌ساله را طی کردیم تا قطعات موجود و نصب شده توسط آلمانی‌ها را بررسی کنیم و اگر الزاماتی که باید آن قطعه مطابق آن باشد، وجود نداشت، آن قطعه رد شده و قطعه جدیدی به جای آن جایگزین شده است. وی افزود: باید مراقب بود قطعه‌ای که ممکن است عمرش کوتاه باشد در نیروگاه به کار گرفته نشود، زیرا مثلا ممکن است برای تعویض یک قطعه لازم باشد که نیروگاه یک‌سال خاموش شود و به همین دلیل باید از ابتدا همه این قطعات به خوبی بررسی شوند.

خلیلی‌پور درباره خطرات زیست‌محیطی که ممکن است پس از راه‌اندازی نیروگاه بوشهر متوجه محیط اطراف این نیروگاه باشد، تاکید کرد: در سیستم آب خنک‌کننده نیروگاه ما در حقیقت سه سیستم بسته داریم که یکی در داخل خود رآکتور است و گرمای اولیه در صورت واکنش هسته‌ای را می‌گیرد و این سیستم بسته گرمای آب را به یک سیستم دوم می‌دهد و یک سیستم سومی هست که آب را از دریا می‌گیرد تا سیستم دوم را خنک کند بنابراین این آب هیچ گونه تماسی با مواد رادیواکتیو ندارد و فقط در اثر تماس بیرونی باعث خنک‌ شدن سیستم می‌شود و آبی که به دریا برمی‌گردد به گونه‌ای طراحی شده که در کانال‌های رو‌باز حرکت می‌کند تا با محیط خودش هماهنگ شود و تفاوت درجه آب ورودی و خروجی حدود چند درجه سانتی‌گراد بیشتر نیست که این چند درجه هم بررسی شده که هیچ اثر سویی بر محیط و موجودات دریایی ندارد.

وی درباره موادی که از دودکش نیروگاه خارج می‌شود، گفت: دودکش نیروگاه به گونه‌ای طراحی شده تا هنگامی که این مواد از داخل رآکتور خارج می‌شوند تا به هوای آزاد برسند، از فیلتر‌های مختلف عبور کنند و دریچه نهایی، زمانی باز می‌شود که‌درصد میزان مواد از میزانی که نظام ایمنی هسته‌ای تعیین کرده، کمتر باشد. معاون نظام ایمنی هسته‌ای کشور در پاسخ به اعلام نگرانی برخی کشورهای منطقه خلیج‌فارس درباره ایمنی نیروگاه بوشهر گفت: در‌حال‌حاضر برخی کشورهای منطقه خلیج‌فارس در اثر عدم اطلاع از سیستم نیروگاه بوشهر و یکسری مسائل سیاسی می‌گویند نیروگاه بوشهر ممکن است امن نباشد و می‌گویند روس‌ها دارند این نیروگاه را می‌سازند و چرنوبیل را ساختند و این می‌تواند به چرنوبیل دیگری تبدیل شود اما اصلا چنین چیزی نیست و طراحی نیروگاه بوشهر کاملا با چرنوبیل تفاوت دارد و نیروگاه چرنوبیل اصلا پوشش‌های ایمنی را نداشته و به خاطر این هم این مواد منتشر شد. خلیلی‌پور افزود: درست است که این پوشش‌ها هزینه دارد اما از حوادث احتمالی جلوگیری می‌کند و سیستم ایمنی بوشهر مورد تایید دنیا و آژانس است‌، نیروگاه بوشهر سه سیستم ایمنی دارد یعنی اگر یک سیستم مختل شود سیستم بعدی جایگزین آن می‌شود. وی افزود: نیروگاه بوشهر حتی یک سیستم آماده به کار دارد و اگر تمام برق نیروگاه قطع شود، این سیستم‌ها به طور خودکار کار می‌کنند همچنین ما گزارش زیست محیطی برای این نیروگاه تهیه کردیم که در آن مشخص شده در اثر کارکرد چه اثراتی روی محیط می‌گذارد و این گزارش مورد تایید آژانس قرار گرفته است.

معاون نظام ایمنی هسته‌ای سازمان انرژی اتمی ایران افزود: بهترین مدعای ما برای این مساله این است که در فرانسه ۷۰‌درصد برق تولیدی، هسته‌ای است و نیروگاه‌های هسته‌ای آنها در داخل شهر است و مردم در کنار آن زندگی می‌کنند و اینها هم از آب دریا و رودخانه استفاده می‌کنند و نزدیک ۵۰ سال است این نیروگاه‌ها در حال کار است و کسی ادعا نکرده که این نیروگاه مشکل دارد.

وی با اشاره به اینکه با توجه به نیاز رو به رشد انرژی در دنیا باید به سوی نیروگاه‌های هسته‌ای حرکت کرد، گفت: این نوع انرژی نه تنها برای محیط و انسان‌ها هیچ ضرری ندارد بلکه پاکترین نوع تولید انرژی است و باید این ترس بیهوده را از مردم بگیریم و مسوولان را تشویق به عدم سوزاندن منابع فسیلی کنیم تا به سوی نیروگاه‌های هسته‌ای بروند‌، نیروگاه‌هایی که اکنون در دنیا وجود دارد ۵۰ سال کار کرده‌اند و کشورهای دیگر می‌خواهند مدت کار این نیروگاه‌ها را ۵۰ سال دیگر تمدید کنند و در‌حال‌حاضر نیروگاه‌های آمریکا در حال اخذ مجوز هستند تا باز هم به کار خود ادامه دهند.

وی درباره مدت‌زمان عمر مفید نیروگاه بوشهر گفت: از زمان راه‌‌اندازی مطمئنا حداقل تا ۵۰ سال کار خواهد کرد، اما اکنون نیروگاه‌ها در حال اخذ مجوز کار بیش از ۵۰ سال هستند که فکر می‌کنم نیروگاه بوشهر مستثنی از این قاعده نباشد.

خلیلی‌پور در پاسخ به این پرسش که ایمنی حمل‌و‌نقل سوخت به نیروگاه بوشهر چگونه تامین می‌شود، تصریح کرد: این هم یکسری ضوابط و مقررات دارد که توسط نظام ایمنی هسته‌ای کشورها بر‌اساس یک نظام بین‌المللی تدوین شده و هر سوختی بخواهد حمل شود باید موارد ایمنی در نظر گرفته شود و از قبل کشوری که حمل می‌کند و کشوری که آن را دریافت می‌کند برنامه اضطراری برای حمل‌و‌نقل تدوین کرده باشند تا اگر برای سوختی حادثه‌ای اتفاق بیافتد آمادگی لازم وجود داشته باشد. وی توضیح داد: سوخت مصرف‌نشده، رادیواکتیو نیست و سوخت تا داخل رآکتور نرود و عمل شکافت هسته‌ای انجام نشود یک ماده طبیعی است و تنها اورانیوم طبیعی یا حتی غنی‌شده مشکلی که دارند این است که اگر حادثه‌ای رخ دهد و این ماده به صورت پودر در بیاید و استنشاق شود می‌تواند روی سلول‌های تنفسی تاثیر بگذارد.

معاون نظام‌ ایمنی هسته‌ای سازمان انرژی اتمی درباره ایمنی در معادن اورانیوم کشور گفت: معادن اورانیوم نیز باید از نظام ایمنی هسته‌ای مجوز بگیرند و کارشناسان نظام ایمنی در آنجا حضور دارند و واحدی به نام حفاظت در برابر اشعه وجود دارد که براساس آن تمام کسانی که با پرتو کار می‌کنند باید تحت مراقبت قرار بگیرند.

وی اضافه کرد: البته در معادن ما پرتو و مواد رادیواکتیو وجود ندارد و عمدتا گازی به نام رادون وجود دارد که باید مراقب باشند در موقع کار استنشاق نشود و از ماسک استفاده کنند و دستگاه‌های کنترلی وجود دارد که میزان این گاز را ثبت می‌کند و مراقبت‌های لازم را در این رابطه به عمل می‌آورد.