حس خیابان برلین

مهرداد گوران- «حس خیابان برلین» اثری به یادماندنی از نقاش بزرگ آلمان، لودویگ ارنست کرشنر است. این تابلو اکنون در موزه بروک در برلین نگهداری می‌شود، اما براساس گزارش آسوشیتدپرس، قرار است به خانواده کرشنر بازگردانده شود. کرشنر تابلوی «حس خیابان برلین» را در سال ۱۹۱۳ با استفاده از تکنیک رنگ روغن روی بوم خلق کرد. این تابلو یکی از مهم‌ترین آثار این نقاش اکسپرسیونیست است که جزو بزرگ‌ترین هنرمندان آلمان در سده بیستم محسوب می‌شود، اما فاشیست‌ها بخش عمده‌ای از آثار او را هم سوزاندند و نابود کردند. تابلوی «حس خیابان برلین» پس از آنکه در سال ۱۹۳۳ در گالری سوئیس به تماشا گذاشته شد، برای نگهداری به موزه زوریخ منتقل شد. در سال ۱۹۳۶ یک مجموعه‌‌دار آلمانی آن را خریداری کرد و در نمایشگاهی در زوریخ که شامل ۳۱اثر دیگر کرشنر هم بود، به نمایش درآورد، اما از بخت بد این نقاش اکسپرسیونیست که نازی‌ها هنر او را «هنر منحط» می‌دانستند، این نمایشگاه به آتش کشیده شد و همه آثار موجود در آن از جمله ۳۲تابلوی کرشنر به خاکستر تبدیل شد. این فاجعه، کرشنر را که در آن زمان در آستانه شصت‌سالگی قرار داشت از پای درآورد و او را به شدت افسرده کرد تا آنجا که در سال ۱۹۳۸ دست به خودکشی زد و چنان که خود گفته بود از «قید حیات فاشیست‌ها» نجات یافت. کرشنر در دانشگاه درسدن، معماری خوانده بود، اما نقاشی همه شور و عشق او بود. در آغاز به آثار امپرسیونیست‌ها و شیوه خلاقانه آنها در رویارویی با تاثیرات نور بر فضا و اشکال و اشیا توجه نشان داد، در سال ۱۹۰۵ «گروه بروک» را با یاری چند هنرمند برجسته یعنی فریش‌بلیل، اریک هکل و کارل روتلف تشکیل داد، که بعدها نقاشان دیگری همچون اوتومولر، امیل نولده و ماکس پچستین به این گروه ملحق شدند و جریان «پسا امپرسیونیسم» را در آلمان به وجود آوردند. کرشنر چند سال بعد به اکسپرسیونیسم روی آورد و نمایشگاهی از آثار خود را در نگارخانه هنرمدرن زوریخ به تماشا گذاشت. جنگ جهانی اول که آغاز شد او هم بی‌تاثیر از آن نماند و دچار بداحوالی شد. کرشنر روحیه‌ای ضدجنگ داشت و از اینکه می‌دید دنیا دارد به خاک و خون کشیده می‌شود، در عذاب بود. در سال‌های بعد هم چند نمایشگاه دیگر در شهرهای مختلف اروپایی برگزار کرد تا آنکه با ظهور و به قدرت رسیدن نازی‌ها در آلمان، زندگی و کار هنری او هم دستخوش آسیب جدی شد. آثاری که از کرشنر به جای مانده، نشانگر خلاقیت و قدرت کم‌نظیر او در نقاشی است. این آثار، بازار قابل توجهی هم دارند. خانه حراج کریستی در ماه فوریه (۲۰۰۶) تابلوی «تصویر یک‌زن با پیراهن سفید» او را به قیمت ۹میلیون دلار به فروش رساند. ارزش تابلوی «حس‌خیابان برلین» اما بسیار بیشتر از این رقم برآورد شده است.