رئیسجمهور در مجمع عمومی سازمان ملل شرکت میکند؛
تریبون دیپلماسی زیر سایه جنگ
علیرضا کاظمیمقدم: مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، در حالی امروز تهران را به مقصد نیویورک ترک میکند که این سفر از همان ابتدا با حواشی از سوی میزبان همراه است. رئیسجمهور بهمنظور شرکت و سخنرانی در هشتادویکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد عازم این سفر شده است؛ اما گزارشها حاکی از آن است که دولت ایالات متحده در اقدامی خلاف عرف بینالملل، از صدور ویزا برای تیم رسانهای همراه رئیسجمهور خودداری کرده و ویزای حضور تیم همراه با پزشکیان در این کشور را بهصورت محدود صادر کرده است.
به گزارش «ایسنا»، حبیبالله عباسی، مدیر روابط عمومی نهاد ریاستجمهوری، با تایید این خبر اظهار کرد: «دولت آمریکا در اقدامی خصمانه از صدور ویزا برای تیم رسانهای رئیسجمهوری خودداری کرد و رئیسجمهوری بدون تیم رسانهای عازم نیویورک خواهد شد.» این مقام مسوول همچنین در گفتوگو با خبرگزاری فارس تاکید کرد که رئیسجمهور با یک هیات حداقلی در این اجلاس حضور مییابد و موضوع جنگ و اقدامات آمریکا علیه ایران، احتمالا از محورهای اصلی سخنرانی وی در صحن سازمان ملل خواهد بود. برنامههای این سفر 5روزه تنها به سخنرانی در مجمع عمومی محدود نمیشود. طبق گزارشهای رسمی، دیدار با سران و مقامات کشورهای مختلف، گفتوگو با نخبگان و اندیشکدههای آمریکایی و همچنین نشست با ایرانیان مقیم ایالات متحده در دستور کار قرار دارد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز که از دو روز پیش راهی نیویورک شده، مقدمات این رایزنیهای دیپلماتیک را فراهم کرده است. مدیرکل روابط عمومی دفتر ریاستجمهوری نیز تایید کرده است که در این سفر محسن حاجی میرزایی رئیس دفتر رئیسجمهور،و نیز سیدعباس موسوی معاون مراسم و تشریفات دفتر ریاستجمهوری، پزشکیان را همراهی خواهند کرد. این در حالی است که هشتادویکمین دوره مجمع عمومی از ۳۱شهریور تا ۷مهرماه در مقر سازمان ملل برگزار میشود و نگاه جهانیان به مواضع ایران در این برهه حساس دوخته شده است.
تردیدها و هشدارها
سومین سفر رئیسجمهور به نیویورک در فضای داخلی با واکنشهای متفاوتی روبهرو شده است. برخی تحلیلگران با دیده تردید به ضرورت این سفر در شرایط فعلی نگریستهاند. از جمله فواد ایزدی، کارشناس مسائل بینالملل، در یادداشتی انتقادی نوشت: «سفر به نیویورک چرا؟ فقط چند ماه بعد از شهادت رهبری، بعد از شهادت بیش از ۵۰۰۰ایرانی غیرنظامی، بعد از شهادت فرماندههان ارشد سپاه و ارتش و دیگر نظامیان جانفدا، بعد از تخریب گسترده زیرساختهای کشور... آیا سفر به نیویورک در سطح رئیسجمهور در شرایط فعلی ضرورت دارد؟» به گزارش خبرآنلاین، ایزدی معتقد است که دشمن از این سفر برداشتهای نادرستی خواهد داشت. او در تحلیل خود آورده است: «برداشت دشمن از سفر رئیسجمهور ایران به آمریکا این خواهد بود که ایران هنوز درسی از تجربیات ناموفق گذشته نگرفته و آمادگی دارد برای بار چندم از یکجا دوباره گزیده شود.»
در همین راستا، روزنامه کیهان نیز دیروز، خواستار نطقی باصلابت از سوی مسعود پزشکیان شد. به گزارش تابناک، کیهان با اشاره به سخنان سخنگوی وزارت خارجه مبنی بر پرهیز از دادن هرگونه سیگنال ضعف، نوشت: «باید مواظب بود که در سفر به نیویورک هیچ سیگنالی داده نشود که دشمن از آن برداشت ضعف در طرف ایرانی کند. در شرایطی که قیمت بنزین در آمریکا به طرز بیسابقهای افزایش پیدا کرده و ارتش تروریست آمریکا ناکام مانده، زمان بروز صلابت و عزت ملت ایران است.» کیهان از رئیسجمهور خواست که به وسوسههای «کارشناسان غربگرا» توجه نکند.
دیپلماسی در بزنگاه
در سوی دیگر میدان، تحلیلگران بر لزوم بهرهگیری از فرصتهای دیپلماتیک و احتمال وقوع اتفاقات غیرمترقبه تاکید دارند. احمد زیدآبادی، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، در یادداشتی با عنوان «دیدار در نیویورک؟» به اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر احتمال دیدار با رئیسجمهور ایران پرداخته است. زیدآبادی نوشت: «تاکنون طرف ایرانی واکنش مستقیمی به این خبر نشان نداده و فقط آقای پزشکیان بهصورت کلی به لزوم پذیرش درخواست صلح از سوی دشمن اشارهای کرده است. چنین اتفاقی خیلی دور از ذهن به نظر میرسد؛ اما سیاست در بزنگاههای بحرانی، همیشه هزاران شعبدهبازی غیرمترقبه در آستین دارد!» وی البته هشدار داد که هرگونه تماس در این سطح نیازمند مجوز علنی و رسمی از سوی تمامی سطوح عالی حاکمیت است تا مانع فشارهای داخلی مخالفان شود.
پیشنهاد ابتکار عمل
حشمتالله فلاحتپیشه، رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس، در گفتوگویی تفصیلی با روزنامه «دنیایاقتصاد»، ابعاد عمیقتری از این سفر را کالبدشکافی کرده است. او معتقد است که حضور در نیویورک نباید صرفا به سخنرانیهای کلیشهای محدود شود. فلاحتپیشه در این مصاحبه اظهار کرد: «سفر آقای پزشکیان تنها به شرطی میتواند از اتلاف منابع جلوگیری کند که با سفرهای گذشته ایشان و روسایجمهوری پیشین متفاوت باشد. سازمان ملل متحد بزرگترین اجتماع دیپلماتیک دنیاست و این بستر فراهم است که سران کشورها فارغ از تشریفات مناسبات دوجانبه، به مذاکره بپردازند. با توجه به اینکه موضوع ایران مهمترین مساله سیاسی امسال در سازمان ملل است، طرف ایرانی باید رویکردی متفاوت از گذشته اتخاذ کند.» وی با انتقاد از رویکرد سنتی در تدوین سخنرانیها افزود: «برای کشوری که در طول یک سال سه جنگ عظیم را تجربه کرده و بزرگترین تحریمها تاریخ را تحمل میکند، صرفا سخنرانی کردن راهگشا نخواهد بود. طرف آمریکایی از این نشست برای ایجاد یک ائتلاف دوگانه علیه ایران بهرهبرداری میکند؛ یکی ائتلافی نظامی با همراهی پنتاگون و دوم ائتلافی برای تداوم تحریمهای اقتصادی و طرد اقتصادی ایران.»
فلاحتپیشه با تاکید بر لزوم تفویض اختیار برای مذاکرات جدی خاطرنشان کرد: «دنیا از جنگ خسته است و از این خستگی جهانی میتوان یک روزنه دیپلماتیک ایجاد کرد. بنابراین معتقدم آقای پزشکیان نیازمند آن است که نه برای سخنرانی، بلکه برای انجام مذاکرات جدی وارد نیویورک شود. این امر مستلزم تفویض اختیار است؛ اگر رئیسجمهور اختیاری برای گرهگشایی دیپلماتیک نداشته باشد، حضور در نیویورک تنها هدر دادن منابع ملی است.» او همچنین در پاسخ به مخالفان مذاکره تصریح کرد: «کسانی که در ایران با مذاکره مخالفت میکنند، طرحی برای برونرفت از جنگ و تحریم ندارند. سیاست یک علم عملگرایانه است. نباید با طناب پوسیده افراطیون حرکت کرد؛ چراکه متاسفانه کشور به اندازه کافی تاوان این رویکردها را پرداخته است.»
این استاد روابط بینالملل در پایان پیشنهاد داد که ایران باید ابتکار عمل را به دست بگیرد: «بنده اگر مذاکره آقای پزشکیان با ترامپ به احیای تفاهمنامه اسلامآباد و پرهیز از جنگ شود، آن را توصیه میکنم. قرار گرفتن امضای پزشکیان در کنار امضای ترامپ یعنی پزشکیان بسیاری از تابوهای گذشته را ندارد. ایران به همراه آمریکا، کشورهای عربی، عراق، پاکستان، ترکیه و چین میتوانند در قالب یک کنفرانس مساله را حلوفصل کنند. متاسفانه ایران تنها جایی است که هزینهسازی برای منافع ملی در آن پیامدی برای بانیانش ندارد.»
