امروز زمان بازگرداندن دیپلماسی است؛
تاکید پزشکیان بر پایان جنگ
مسعود پزشکیان در سیویکمین مجمع عمومی انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران، در سخنانی که بخش مهمی از آن به شرایط پس از جنگ و چشمانداز مذاکرات اختصاص داشت، تلاش کرد میان دو گزاره به ظاهر متضاد پیوند برقرار کند: ایستادگی در برابر فشار و باز کردن مسیر برای پایان جنگ. رئیسجمهور از یکسو بر آمادگی ایران برای پاسخ به هرگونه تعرض تاکید کرد و از سوی دیگر، با اشاره به توافق اخیر در مذاکرات، آن را عزتمندانه و ارزشمند خواند و بر ضرورت پایبندی به پیمان تاکید کرد؛ موضعی که نشان میدهد از نگاه دولت، مذاکره لزوما در نقطه مقابل مقاومت قرار نمیگیرد، بلکه میتواند یکی از ابزارهای تامین منافع ملی و خروج از وضعیت جنگی باشد.
پزشکیان روز جمعه ۳۰مرداد با اشاره به آنچه در جریان مذاکرات بهدست آمده است، گفت: «آنچه در جریان مذاکرات بهدست آمد، دستاوردی بزرگ بود که با وحدت و همدلی در شورای عالی امنیت ملی به تصویب رسید و همه کسانی که در این شورا هستند و دستی در آتش داشتند، با قاطعیت از آن دفاع کردند.» او توافق اخیر را عزتمندانه و ارزشمند دانست و تاکید کرد: «حتی یک بند در این توافق پیدا نمیکنند که حاکی از وادادگی باشد؛ همه تعهدات مربوط به طرف مقابل است.»
اما شاید مهمترین بخش سخنان رئیسجمهور جایی بود که مساله مذاکره را مستقیما به پایان جنگ پیوند زد. پزشکیان با استناد به سخنان امام علی(ع) درباره صلح گفت: «امام علی(ع) میفرماید صلحی را که دشمن تو را به آن دعوت میکند، رد نکن؛ اما از او غافل نشو و مواظب باش، چون ممکن است بخواهد به تو نزدیک شود و خدعه کند. بعد هم پیمانی که بستی، خلف پیمان نکن؛ هیچ فضیلتی بالاتر از پایبندی به پیمان نیست که متاسفانه خیلی وقتها ما آن را نادیده میگیریم.» این موضع در شرایطی اهمیت پیدا میکند که جنگ، علاوه بر هزینههای مستقیم نظامی، فشارهای اقتصادی و محدودیتهای ناشی از محاصره را نیز تشدید کرده است. از این منظر، بازگشت به مذاکره را نمیتوان صرفا یک انتخاب سیاسی یا دیپلماتیک دانست؛ مذاکره میتواند به ابزاری برای مدیریت هزینههای جنگ، کاهش فشار اقتصادی و باز کردن مسیر بازگشت ثبات تبدیل شود. به همین دلیل تاکید پزشکیان بر پایبندی به توافق نیز اهمیت دارد؛ زیرا هر توافقی زمانی میتواند از یک متن سیاسی به یک سازوکار واقعی برای کاهش تنش تبدیل شود که طرفین به تعهدات خود عمل کنند.
مرز مذاکره و تسلیم
رئیسجمهور البته مرز میان مذاکره و تسلیم را نیز روشن کرد و گفت: «البته تمامی این موضوعات به معنای این نیست که اگر آنها بخواهند تعرضی کنند، ما تسلیم شویم. این دو مساله جدا از هم است. ما به هیچ عنوان در برابر قلدری سر خم نخواهیم کرد و هیچ تردیدی در آن وجود ندارد. تا آخرین نفس مقابل آنها خواهیم ایستاد و پاسخ کوبنده به آنها خواهیم داد.» با این حال، پیام اصلی پزشکیان در ادامه سخنانش آشکارتر شد؛ جایی که گفت: «جنگ باید در یک مقطع به پایان برسد.» رئیسجمهور افزود: «بهتر است امروز که در قدرت و عزت هستیم و تمام دنیا به پیروزی ما اذعان دارند و تاکید میکنند که آمریکا برخلاف تمام مقررات، به مدارس، بیمارستانها و زیرساختهای ما حمله کرده و در دنیا منفور است، جنگ را پایان دهیم.»
این بخش از سخنان پزشکیان را میتوان تلاش برای بازگرداندن ورق از میدان جنگ به میز مذاکره دانست. معنای این رویکرد آن نیست که تهران فشارهای آمریکا را پذیرفته یا از مواضع خود عقبنشینی کرده است، بلکه بر این فرض استوار است که اگر هدف نهایی، تامین امنیت و منافع کشور است، باید از ظرفیت سیاسی ایجادشده پس از جنگ برای رسیدن به یک توافق پایدار استفاده کرد. به بیان دیگر، جنگ میتواند موقعیتی برای نمایش قدرت ایجاد کند؛ اما پایان دادن به جنگ نیازمند تبدیل این قدرت به دستاورد سیاسی است. در این میان، تاکید رئیسجمهور بر وحدت داخلی نیز بخشی از همین معادله است. پزشکیان گفت: «باید سلایق متفاوت را بپذیریم و بپذیریم که اگر با هم باشیم، قدرتمندیم و اگر اختلاف باشد، نابود خواهیم شد.» از نگاه دولت، مذاکره زمانی میتواند به نتیجه برسد که پشتوانه داخلی آن حفظ شود و اختلافات سیاسی به عاملی برای تضعیف موقعیت کشور در مذاکرات تبدیل نشود.
اولین واکنش به احتمال افزایش بنزین
پزشکیان در بخش دیگری از این سخنرانی در واکنش به موضع گیریها درباره بنزین گفت: چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد؟ به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایسنا، مسعود پزشکیان با اشاره به تحلیلها و موضعگیریهای غیرمنصفانه از تریبونهای مختلف درباره مساله بنزین گفت: جدا از بحث محدودیتهای مالی و محاصره دریایی دشمن که کار صادرات و واردات ما را با مشکل مواجه کرده است، چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد و در ادامه برای افزایش اعتبار کالابرگ، رفع تعهدات مالی گندمکاران، بیمهها، معیشت کارگران، بازنشستگان و کارمندان با محدودیت مواجه شویم؟
جنگ را هدف خود نمیدانم
پیش از این نشست، رئیسجمهور در نشست تخصصی با زنان فعال و صاحبنظر در حوزههای گوناگون با عنوان «زنان امروز، ایران فردا» که عصر چهارشنبه ۲۸مرداد برگزار شد، با تاکید بر طبیعی بودن اختلافنظرهای فکری، بر نقش زنان فعال در ایجاد تحول و ارتقای کیفیت زندگی جامعه تاکید کرد و از آنان خواست با تکیه بر نوآوری، اراده و گسترش مفاهیم سازنده، در مسیر پیشرفت جامعه گام بردارند. مسعود پزشکیان با تاکید بر دفاع از تمامیت ارضی، جنگ را هدف خود ندانست و اولویت را به رسیدگی به دغدغههای اقشار آسیبپذیر از جمله زنان سرپرست خانوار و آینده جوانان اختصاص داد و تاکید کرد: در روند مذاکرات ما در اوج قدرت و با رعایت حکمت، عزت و مصلحت گام به گام پیش میرویم و هدف ما پایان جنگ، رفع محاصره، آزادسازی منابع بلوکه شده و سپس گفتوگوی هستهای بوده است.
