• اقتصاد ایران در حسرت اصلاحات

    رسول فروغ‌فرد محمد تقی‌پور
    پزشکی را تصور کنید که با یک بیمار مواجه می‌شود. بیمار مبتلا به بیماری سختی است. درمان هم سخت است اما غیرممکن نیست. پزشک می‌داند که پزشک دومی وجود دارد که می‌تواند این بیمار را درمان کند. اما او آگاهی دارد که پزشک دوم حاضر به درمان بیمار نیست. رسالت پزشک اول، به‌عنوان کسی که چندین سال در دانشگاه یاد گرفته چطور به درمان بیماری‌ها بپردازد، در چنین شرایطی چیست؟ آیا باید دست روی دست گذاشته و مایوسانه بیمار را جواب کند؟ یا نه، باید فکر کند، راجع به بیماری بیمار صحبت کند و امیدوارانه دنبال راه‌حل باشد؟ طبیعی است که راه‌حل اول منجر به مرگ بیمار می‌شود. پزشک اگر راه‌حل اول را انتخاب کند احتمالا به علم پزشکی بی‌اعتنا بوده است. اما راه‌حل دوم ضمن اینکه با احتمال کم ممکن است منجر به احیای بیمار شود، پزشک را نیز به لحاظ ذهنی آرام نگه می‌دارد. او دیگر در آینده خود را سرزنش نمی‌کند. این سناریو روایت مسعود نیلی از رسالت اقتصاددانان در برهه فعلی است. او در سومین نشست از سری نشست‌های «هم‌اندیشی و گفت‌وگو» که هر دوشنبه ازسوی گروه رسانه‌ای «دنیای‌اقتصاد» برگزار می‌شود، به تحلیل رسالت اقتصاددانان پرداخت. رسالت در سر زمینی که همواره شاهد ندای اصلاحات اقتصادی بوده اما این ندا هرگز به سرانجام نرسیده است. در این داستان، اقتصاد رنجور ایران نقش بیمار را بازی می‌کند. پزشک اول اقتصاددانی است که سال‌ها در دانشگاه کتاب سیاست‌گذاری خوانده و پزشک دوم نیز سیاستمدارانی هستند که به راه‌حل‌های اقتصادی بی‌اعتنایی می‌کنند. این اقتصاددان برجسته از «ایدئولوژی سیاست‌گذاری» نامنعطفی صحبت کرد، که به باور وی ریشه تجمیع چالش‌ها و ظهور ابرچالش‌های چندگانه در دهه‌های گذشته بوده است. به باور نیلی علاوه‌بر تحریم‌ها، اقتصاد ایران اکنون از فقدان یک انسجام تحلیلی رنج می‌برد. این اقتصاددان ضمن تایید سختی‌های پیش‌روی اقتصاددانان، یاس و ناامیدی را خط قرمز اقتصاددان نامید. به عقیده او، اقتصاددان در وادی تلاش برای اصلاحات باید فکر کند، تحلیل کند، در چارچوب علم اقتصاد دنبال چاره باشد، بنویسد و نشر دهد.
  • توقیف مجدد خانه پدری

    اکران فیلم خانه پدری با گذشت یک هفته از رفع توقیف، مجددا ازسوی دادسرای عمومی و انقلاب تهران با ذکر دلایلی چون«توهین به اعتقادات مذهبی، ترویج خشونت علیه زنان و ارائه تصویر وارونه و کذب از خانواده ایرانی» متوقف شد. ساعاتی پس از توقیف فیلم، دادستانی تهران اعلام کرد که مرتکبان و مقصران صدور مجوز نمایش این فیلم تحت تعقیب قانونی قرار گرفتند. با اکران این فیلم پس از ۹ سال توقیف، حرف و حدیث‌ها بار دیگر در فضای شبکه‌های اجتماعی بالا گرفت و برخی از منتقدان بانفوذ، از خانه پدری به‌عنوان تمثیلی از کشور ایران، برداشت‌های سیاسی کردند و برخی دیگر هم صحنه‌های خشونت‌آمیز قتل دختر را مورد انتقاد شدید قرار دادند. اگرچه همزمان با شروع اکران مجدد خانه پدری در سینماهای کشور، هشتگ #خانه_پدری از سوی منتقدان سینمایی مخالف دولت دوباره فعال شده بود، اما این‌بار با توقیف مجدد فیلم، برخی از فعالان سیاسی و هنری در فضای مجازی به اظهارنظر درباره دلایل توقیف مجدد پرداختند.
  • عملیات شکار خلیفه داعش در تونل

    چند ساعت پس از توییت دونالد ترامپ که در آن خبرداده بود«اتفاق بزرگی افتاده است» رئیس‌جمهور آمریکا در مقابل دوربین رسانه‌ها قرار گرفت تا خبر هلاکت ابوبکر البغدادی خلیفه خودخوانده «اسلامی عراق و شام» را اعلام کند. هرچند پیش از آن رسانه‌های آمریکایی خبر کشته شدن البغدادی را اعلام کرده بودند، با این همه رئیس‌جمهوری آمریکا، روز یکشنبه در سخنرانی در کاخ سفید زوایای تازه‌ای از کشته شدن ابوبکر البغدادی، رهبر گروه داعش بیان کرد. به گفته دونالد ترامپ، رهبر گروه داعش «در انتهای یک تونل، در حال گریه و زاری و مثل یک سگ و یک فرد بُزدل» مرد.
  • لوکیشن جنجالی ایران‌مال

    در پی انتشار تیزر آلبوم «افسانه چشمهایت» به خوانندگی همایون شجریان و علیرضا قربانی، حاشیه‌هایی در فضای مجازی برای این دو خواننده ایجاد شد که آنها را وادار به پاسخگویی کرد. لوکیشن این تیزر تبلیغاتی که بخشی از تالار کتابخانه مجتمع ایران‌مال است مورد انتقاد برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت و بحث‌های بسیاری درباره تخلفات و فساد مالی سازنده این مال مطرح شد. منتقدان می‌گویند فساد گسترده‌ای در ساخت این مجموعه وجود دارد.
  • دشمن سرسخت شهرسازی

    ایمان واقفی
    ایده‌ اولیه‌ مجموعه «فلسفه، سیاست، شهر» در واقع از خلأ موجود در مطالعات شهری در ایران مایه گرفت. به‌صورت کلی با اهمیت یافتن مساله‌ شهر با چیزی به نام «اقتصاد سیاسی پروژه‌های شهری» روبه‌رو هستیم. بر همین سبیل ائتلافی سه ضلعی میان بازار، حکمرانان شهری و آکادمی شکل گرفته است که هر کدام به نحوی از انحاء از مواهب حاصل از چرخش مالی این پروژه‌ها منتفع می‌شوند. چیزی که این همبستگی سه‌ضلعی را بغرنج‌تر می‌کند این است که بسیاری از افراد با قبول نقش‌های متفاوت در میان این سه ضلع در رفت و آمدند. مثلا فردی که استاد دانشگاه است، در جایی دیگر در نقش مهندس مشاور، مجری و طراح پروژه‌های شهری ظاهر می‌شود.
  • کلاف سرنوشت یک دزد

    پیام غنی‌پور
    فومی ناکامورا، متولد ۱۹۷۷ در ژاپن، زمانی که جایزه «کنزابورو اوئه»‌ی ژاپن را در سال ۲۰۱۰ برای رمان «دزد» دریافت کرد، به نویسنده‌ای بین‌المللی تبدیل شد. البته او بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۳، ۱۰رمان و تعدادی داستان کوتاه نوشته بود و پیش از دریافت این جایزه‌ ارزشمند سه جایزه معتبر دیگر برای سه کتاب دیگرش برده است که او را نویسنده‌ای پرکار و بسیار خلاق نشان می‌دهد. به گفته‌ خود نویسنده در یک مصاحبه «من از هجوم ایده برای داستان نویسی در حال انفجارم. این استعداد نیست؛ بیشتر شبیه یک مریضی است.» داستان‌های فومی ناکامورا اغلب به نگاه‌های پوچ‌گرایانه، کودکان آزار دیده، فقر، باندهای گنگستری بی‌رحم، جنایت و بی‌اعتمادی به سیستم اجتماعی در زندگی معاصر ژاپن پرداخته است؛ مضمون‌هایی که در ادبیات ژاپن کمتر دیده می‌شود؛ همان طور که خود او در جایی به این موضوع اشاره کرده و گفته است:«بعد از فاجعه‌ اتمی فوکوشیما بی‌اعتمادی شدید به سیستم، بخشی از ذات جامعه‌ ژاپن شد.»
  • مثلث عشقی

    آرزو حسینی
    تک گویی یا مونولوگ از جالب‌ترین شیوه‌های ادبیات نمایشی است که از گذشته تا الان در سراسر جهان طرفداران بسیاری دارد. اجرایی که در آن تنها یک صدا شنیده می‌شود و راوی با خطاب قرار دادن خود، دیگری یا تماشاگر سعی دارد لایه‌های پنهانی و روانی ماجرا را به نمایش بگذارد. تاکنون نویسندگان و نمایش‌نامه‌نویسان صاحب‌نامی این سبک را آزموده‌ و برخی از آنها شاهکارهای بی‌بدیلی را به وجود آورده‌اند. کتاب سه تک‌گویی مشتمل بر سه نمایش‌نامه تک‌پرده‌ای از سه نویسنده صاحب‌نام-آگوست‌ استریندبرگ‌، یوجین‌ اونیل‌ و هارولد پینتر- است که با ترجمه احمد پوری و توسط نشر مشکی به چاپ رسیده است.
  • نام دیگر بـرزخ

    فرشید فرهمندنیا
    در بررسی و تحلیل ژانر منظومه به‌عنوان اشعاری بلند و عموما چندبخشی که به کشف و شهود در جنبه‌های تاریخی، اسطوره‌ای، حماسی و تغزلی از جهان و سرنوشت انسان می‌پردازند، باید توجه داشت عموما موتور محرکه و عامل پیش‌برنده منظومه عنصر روایت است. اما تفاوتی که میان منظومه‌های کلاسیک از قبیل بهشت گمشده میلتون، منظومه‌های چاوسر و منظومه‌های نظامی و جامی در ادبیات کلاسیک فارسی و منظومه‌های مدرن وجود دارد این است که در منظومه‌های کلاسیک روایت، بیرون از شعر شکل گرفته و پرداخته شده است و سپس به شعر تزریق می‌شود.
  • کالبد شکافی حقوقی حمله ترکیه به شمال سوریه

    کامران کرمی روزنامه‌نگار
    حمله نظامی ترکیه به شمال سوریه و کشته و آواره شدن بخشی از مردم کُرد ساکن در نوار مرزی، این پرسش مهم را مطرح کرده است که نسبت این اقدام آنکارا با قواعد حقوق بین‌الملل چیست؟ آیا اقدام ترکیه ناقض اصل منع توسل به زور است؟ نسبت ملاحظات امنیتی و سیاسی کشورها با این اصل چیست؟ آیا اصل مسوولیت حمایت می‌تواند توجیه‌کننده اقدام دولت‌ها برای مداخله در یک کشور باشد؟ برای رسیدن به یک دیدگاه روشن‌تر در این خصوص با دکتر مهدی ذاکریان، استاد حقوق و روابط بین‌الملل دانشگاه علوم و تحقیقات به گفت وگو نشستیم. دکتر ذاکریان معتقد است اگر گزارش‌ها درباره کشتار و آواره شدن غیرنظامیان در کردستان سوریه درست باشد، دولت ترکیه مرتکب نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه در این زمینه شده است. ذاکریان معتقد است البته این به آن معنا هم نیست که بگوییم اقدام ترکیه برای دفاع از خودش در مقابل اقدامات تروریستی در حاشیه‌ مرزی اقدام نادرستی است. او بر این اعتقاد است که پیچیدگی‌های منطقه‌ای، ملاحظات سیاسی و امنیتی دولت‌ها و تفسیرپذیر بودن قواعد حقوق بین‌الملل باعث شده کار برای اظهارنظر دقیق با استناد به حقوق بین‌الملل در این خصوص سخت شود.
  • نقطه عزیمت اصلاحات اقتصادی کجاست؟

    در نشست سوم از سری نشست‌های هم‌اندیشی و گفت‌و‌گوی گروه رسانه‌ای «دنیای اقتصاد» درباره امکان اصلاحات اقتصاد ایران، صاحب‌نظران اقتصادی پس از سخنرانی دکتر مسعود نیلی درباره شرایط اصلاحات اقتصادی و لزوم ایجاد لنگر فکری یکپارچه و مشکلاتی که از چالشی با عنوان «ایدئولوژی سیاست‌گذاری» گریبان‌گیر اقتصاد ایران شده است به گفت‌وگو پرداختند. گروه‌های رانت‌جو، ضعف اندیشه، آماده نبودن پیش‌شرط‌های اصلاحات اقتصادی، ضعف در دستگاه تکنوکراسی و فقدان نظام حزبی در ساختار سیاسی کشور از جمله عواملی بودند که حاضران در جلسه از آنها به‌عنوان موانعی بر سر اصلاحات اقتصادی کشور نام بردند. پیش‌فرض این گروه از صاحب‌نظران اقتصادی امکان اصلاحات اقتصادی در شرایط کنونی بود در حالی‌که از سوی دیگر برخی طیف‌ها امکان اصلاحات اقتصادی را منوط به وقوع شرایطی دانستند که در فقدان آنها امکان شروع اصلاحات وجود ندارد. رسیدن به نقطه‌ای تاریخی بر اساس اتفاقی تصادفی و اولویت اصلاحات در حوزه‌های دیگر از جمله سیاست، عواملی بودند که این گروه بر آن تاکید داشتند. یکی دیگر از موضوعاتی که در این نظرات درباره آن بحث شد الزام ایجاد لنگر فکری یکپارچه بین اقتصاددانان برای دستیابی به راه‌حلی اقتصادی بود که موافقان و مخالفان خود را داشت. برخی از منتقدان اجماع فکری اقتصاددانان، این شرط را تعلیق حل مساله به تحقق شرایطی محال توصیف کردند و برخی دیگر تفاوت عقیده و آرای متفکران در حوزه‌های مختلف از جمله اقتصاد را امری طبیعی برشمردند.
  • خطر تکرار تورم مسکن مهر

    دولت حسن روحانی، پس از ۶ سال وعده برای فاقدین مسکن در دهک‌های پایین درآمدی، سرانجام ابتدای این هفته از سامانه‌ای برای ثبت نام اولیه در طرح خانه‌سازی دولتی رونمایی کرد. در این سامانه مجموعه‌ شرایط و ضوابط برای افراد حائز صلاحیت دریافت خانه‌های دولتی‌ساز و همچنین تسهیلاتی که در طرح دولت به متقاضیان داده خواهد شد، ذکر شده است. مهم‌ترین تسهیلات تعریف شده برای طرح خانه‌سازی دولتی در این دوره، وام ساخت است که به نام متقاضیان، به سازنده واحدها داده می‌شود. طرح دولت روحانی برای تامین مسکن، شبیه طرح دولت قبل است با این تفاوت که طرح مسکن مهر هم برای دهک‌های پایین درآمدی و هم برای دهک‌های متوسط به اجرا درآمد اما دروازه ورود به طرح فعلی با توجه به شرایط تعریف‌شده در آن، عملا به روی دهک‌های پایین درآمدی مسدود است.
  • راه میانبر برای افزایش ظرفیت حمل‌ونقل عمومی

    رشد لاک‌پشتی پروژه‌های مترو در پایتخت از یکسو و توقف آمار اتوبوس‌های تهران حول‌وحوش ۶هزار دستگاه از اوایل دهه ۹۰ تاکنون سبب شده مدیران شهری یک راه میانبر برای افزایش ظرفیت حمل‌ونقل عمومی پیدا کنند. به گزارش «دنیای‌اقتصاد»، در شهرهای بزرگ و پرتراکم جهان دوگونه یا اصطلاحا مد اصلی حمل‌ونقل عمومی شامل اتوبوسرانی و مترو است که به‌واسطه توزیع مویرگی و شبکه‌ای خطوط آنها در تمام شهر، دسترسی شهروندان به تمام نقاط شهر در محدوده محله‌ای، منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را فراهم می‌کند.
  • چراغ دیده‌بان شهری پایتخت خاموش است

    دوربین دیده بان شهر تهران با وجود گذشت چندماه از صدور فرمان احیای آن، همچنان خاموش است. فرمان احیای دیده‌بان شهر تهران که سال ۸۹ با تصمیم مشترک دولت و شهرداری منحل شده بود و همزمان با آن چراغ‌های نظارتی بر عملکرد شهرداری در حوزه صدور مجوزهای ساختمانی و میزان تعهد آن به خطوط قرمز تعیین‌شده در طرح جامع و تفصیلی خاموش شد، اوایل امسال صادر شد. قرار است این نهاد در نقش دیده‌بان پایتخت به‌عنوان «پلیس شهر در حوزه پایش و کنترل فرآیند صدور پروانه ساختمانی» عمل کند. چراکه مطابق با ضوابط طرح جامع شهر تهران، دو خط قرمز برای صدور پروانه ساختمانی در پایتخت از سوی شهرداری تعیین شده است. اول آنکه پروانه ساختمانی صادر شده با ظرف جمعیتی مناطق هماهنگ باشد و دوم آنکه تراکم و کاربری صادر شده برای مجوز ساختمانی مطابق با ضوابط پیش‌بینی‌شده در طرح تفصیلی باشد.
  • انتظار بازار مسکن برای کاهش قیمت نوسازها

    بازار معاملات خرید وفروش مسکن این روزها در انتظار کاهش قیمت واحدهای مسکونی نوساز برای تقویت سهم این گروه سنی از آپارتمان‌های مسکونی از کل معاملات مسکن به سر می‌برد. تحقیقات میدانی «دنیای اقتصاد» بر پایه اظهارات فعالان بازار مسکن و همچنین بررسی‌های به عمل آمده با استناد به آمارهای رسمی نشان می‌دهد با توقف رشد فصلی شاخص قیمت نهاده‌های ساختمان‌های مسکونی شهر تهران، هم‌اکنون این انتظار که پیش از این و به دنبال ریزش قیمت‌های پیشنهادی و قطعی فروش واحدهای مسکونی در عمده مناطق مختلف پایتخت آغاز شده بود، بیش از پیش تقویت شده است. شواهد آماری و بررسی‌های میدانی حاکی است روند رشد شدید قیمت مصالح ساختمانی که منجر به افزایش دو برابری میانگین قیمت مصالح ساختمانی در یک سال گذشته شد هم‌اکنون به لحاظ تحولات فصلی متوقف شده است و تابستان امسال شاخص قیمت مصالح ساختمانی در پایتخت در مقایسه با فصل قبل، نوسان محسوسی نداشته و تقریبا مشابه بهار ۹۸ بود.

بیشتر