یادداشت
پول و سیر تحول اقتصادی آن
حجم پول در گردش:
بخش مهمی از دادوستد و مبادلات از طریق پول تحریری قیمت دیگر با اسکناس و مسکوک انجام میشود. از نظر اقتصادی و قدرت نقدینگی تفاوتی میان این دو پول نیست و به همین سبب وقتی صحبت از حجم پول در گردش میشود منظور مجموع پول تحریری و آن قسمت از اسکناس و مسکوک است که در دست افراد قرار دارد، بنابراین تعریف، مشخص میشود که بخشی از اسکناس منتشره در دست افراد و بخشی دیگر آن نزد بانکها و بانک مرکزی است که نباید در محاسبه حجم پول منظور شود ترکیب حجم پول، اسکناس و پول تحریری (سپردههای جاری) در هر کشوری بستگی به نظام اقتصادی و به ویژه نظام بانکی دارد.
علی اصغر سلامت *
حجم پول در گردش:
بخش مهمی از دادوستد و مبادلات از طریق پول تحریری قیمت دیگر با اسکناس و مسکوک انجام میشود. از نظر اقتصادی و قدرت نقدینگی تفاوتی میان این دو پول نیست و به همین سبب وقتی صحبت از حجم پول در گردش میشود منظور مجموع پول تحریری و آن قسمت از اسکناس و مسکوک است که در دست افراد قرار دارد، بنابراین تعریف، مشخص میشود که بخشی از اسکناس منتشره در دست افراد و بخشی دیگر آن نزد بانکها و بانک مرکزی است که نباید در محاسبه حجم پول منظور شود ترکیب حجم پول، اسکناس و پول تحریری (سپردههای جاری) در هر کشوری بستگی به نظام اقتصادی و به ویژه نظام بانکی دارد. هر اندازه نظام بانکی فعالتر و قابل اعتمادتر باشد درصد پول تحریری در ترکیب حجم پول بیشتر میشود، ولی به طور کلی معیار و ضابطه پول در اقتصاد، حجم پول (و نه تنها اسکناس مسکوک منتشره) است.
شبه پول:
اگر چیزی را که به عنوان وسیله مبادلات مورد قبول مردم باشد پول بنامیم، معمولا به جز اسکناس و مسکوک و سپرده جاری که به صورت چک قابل انتقال میباشد سایر داراییها را نمیتوان پول نامید. لیکن یکی از وظایف پول حفظ و ذخیره ارزش آن میباشد، اما در عمل مشاهده میشود که ارزش پول معمولا در طول زمان کاهش مییابد، بنابراین دارندگان پول به منظور حفظ قدرت خریدشان سعی میکنند پول خود را در مدتی که به آن نیاز ندارند به داراییهای دیگر تبدیل کنند. در تبدیلپذیری پول به داراییها با دو نوع دارایی مواجه میشویم.
نوع اول داراییهایی که به آسانی قابل نقد شدن هستند و به سهولت و سرعت میتوان آنها را به پول نقد تبدیل نمود که عبارتند از: شبهپول که منجمله حسابهای پسانداز و سپرده را شامل میشوند.
شبهپول نزدیکترین جانشین برای پول است.
نوع بعدی داراییهای غیرمنقول است که به سهولت قابل تبدیل شدن به پول نقد نیستند، مانند زمین، ساختمان و ماشینآلات.
مهمترین شاخصه شبهپول خاصیت ضدتورمی آن است، زیرا که دارندگان این نوع داراییها لااقل برای مدتی از هزینه و خرج کردن آن منصرف میشوند، همچنین این اثر در چارچوب فعالیتهای اعتباری بانکها قابل تغییر است، زیرا افزایش شبهپول از یکسو، قدرت وام بدهی بانکها را افزایش میدهد که معمولا در کوتاهمدت اثر تورمی دارد و از سوی دیگر باید توجه داشت که اگر در اقتصادی شبهپول به مقدار زیاد انباشته گردد، هنگام فرارسیدن مشکلات و بروز بیاعتمادی صاحبان و مالکان آن خواستار تبدیل به پول شده و به یکباره حجم پول در جریان، افزایش چشمگیری مییابد، بروز چنین واقعهای برای ارزش پول خطرناک است و جامعه را با تورم روزافزون مواجه میکند. در چنین شرایطی معمولا بانکها با کمبود اسکناس روبهرو شده و برای دریافت اسکناس به بانک ناشر مراجعه میکنند و بانک ناشر اسکناس نیز ناچار به انتشار اسکناس جدید است. تسریع روند یادشده بانکها را با ورشکستگی روبهرو میکند و ارزش پول ملی با کاهشهای پیدرپی روبهرو میشود.
* رییس اتحادیه صنف بنکداران مواد غذایی شهرستان تهران
ارسال نظر