نخستین قانون اوزان و مقیاس‌های موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در سال 1304 به تصویب مجلسین رسید و در سال 1332 این موسسه در قالب یک اداره آزمایشگاهی به‌منظور کنترل کیفی کالاهای صادراتی آغاز به‌کار کرد.

در سال ۱۳۳۹ قانون «اجازه تاسیس موسسه استاندارد ایران» در شش ماده به تصویب مجلسین وقت رسید و سرانجام در سال ۱۳۴۳ آزمایشگاه‌های واقع در شهر صنعتی کرج (محل فعلی) ضمیمه شد و نام موسسه استاندارد ایران به «موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران» تبدیل یافت.
قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در سال 1371 از مجلس شورای اسلامی گذشت و جایگزین کلیه قوانین و مقررات قبلی موسسه شد.
اهم وظایف و تکالیف قانونی:
تعیین، تدوین و نشر استانداردهای ملی (رسمی) به عنوان تنها مرجع رسمی این وظیفه در کشور، انجام تحقیقات به‌منظور تدوین استاندارد، بالا بردن کیفیت کالاهای تولید داخل، کمک به بهبود روش‌های تولید و کارآیی صنایع، ترویج استانداردهای ملی، نظارت براجرای استانداردهای اجباری از اهم وظایف و تکالیف قانونی است.
کنترل کیفی کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری و جلوگیری از صدور کالاهای نامرغوب به‌منظور فراهم نمودن امکانات رقابت با کالاهای مشابه خارجی و حفظ بازارهای بین‌المللی، کنترل کیفیت کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری به منظور حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان داخلی و جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب، مشارکت در تدوین استانداردهای بین‌المللی، ترویج سیستم بین‌المللی یکاها (S۱) به‌عنوان سیستم رسمی اوزان و مقیاس‌ها در کشور و کالیبره کردن وسایل سنجش، آزمایش و تطبیق نمونه کالا با استانداردهای مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقایسه‌ای و صدور گواهینامه‌‌های لازم، آموزش مستمر مسوولان کنترل کیفیت واحدهای تولیدی نیز از جمله وظایف و تکالیف قانونی این موسسه به شمار می‌آید.
در‌حال‌حاضر بالغ بر 120 آزمایشگاه مربوط به موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی در ستاد کرج و بیش از 300 آزمایشگاه در استان‌ها و همچنین بالغ بر 30 آزمایشگاه مستقر در مبادی ورودی و خروجی مستقر هستند.
درحال حاضر براساس مصوبه شورای عالی استاندارد ۱۹ کمیته ملی تدوین استاندارد در ارتباط با رشته‌های مختلف تخصصی ایجاد شده است که از جمله آن کمیته برق و الکترونیک، مهندسی ساختمان و مصالح ساختمانی، خوراک و فرآورده‌های کشاورزی، پوشاک و فرآورده‌های نساجی و الیاف، صنایع شیمیایی و پلیمر، چوب و فرآورده‌های چوبی، سلولزی و کاغذ، مواد معدنی، اوزان و مقیاس‌ها، مهندسی پزشکی، میکروبیولوژی و بیولوژی، اسناد و تجهیزات اداری چرم و پوست و پالیپوش، مدیریت کیفیت، مکانیک و فلزشناسی، مخابرات بسته‌بندی، ایمنی وسایل سرگرمی و کمک آموزشی کودکان، رایانه و فرآوری‌ داده‌ها و خودرو و نیروی محرک.
ترکیب اعضای کمیته‌های ملی به شرح زیر می‌باشد:نمایندگی موسسه استاندارد (5نفر)، نمایندگان تولیدکنندگان (5نفر)، نمایندگان دستگاه‌های کاربر (5نفر)، نمایندگان مصرف‌کنندگان (5نفر)، استادان دانشگاه‌ها (5نفر)و صاحب‌نظران و متخصصین (5نفر).