تقابل خریداران و فروشندگان در بورس
دنیای اقتصاد : بورس تهران روز گذشته نوسانی ظاهر شد و تقابل میان خریداران و فروشندگان به خروج پول انجامید. دیروز شاخص کل حتی وارد کانال ۸میلیون و ۶۰۰هزار واحد هم شد؛ اما این وضعیت دوام نداشت و در نهایت پرونده خود را در سطح ۸میلیون و ۵۱۳ هزار واحد بست.

بورس تهران در معاملات روز دوشنبه صحنه تقابل محسوس خریداران و فروشندگان بود. بازار در شرایطی کار خود را آغاز کرد که حجم سفارشهای خرید در مرحله پیشگشایش به حدود ۵۰ همت رسیده بود؛ تقاضایی که در دقایق ابتدایی معاملات، شاخص کل را برای نخستین بار به کانال ۸میلیون و ۶۰۰هزار واحدی رساند. با این حال، این برتری خریداران دوام چندانی نداشت و افزایش عرضهها در ادامه دادوستدها، منجر به عقبنشینی شاخص کل از قله روزانه شد. در نهایت، نماگر اصلی بورس با رشد ۰.۵۷درصدی در سطح ۸میلیون و ۵۱۳هزار واحد قرار گرفت. شاخص هموزن نیز افزایش ۱.۰۵درصدی را تجربه کرد و شاخص کل فرابورس با رشد ۰.۶۷درصدی همراه شد. در کنار این تحولات، ارزش معاملات خرد به محدوده ۵۵ همت رسید و خالص تغییر مالکیت حقیقیها از خروج حدود ۱۰۰میلیارد تومان پول حکایت داشت.
مهمترین ویژگی معاملات روز دوشنبه، فاصله میان انتظارات شکلگرفته در ابتدای بازار و نتیجه نهایی دادوستدها بود. ثبت حدود ۵۰همت سفارش خرید در مرحله پیشگشایش، از آمادگی بالای خریداران برای ورود به جریان معاملات حکایت داشت. این حجم از تقاضا در دقایق ابتدایی بازار به رشد سریع شاخص کل منجر شد و برای نخستین بار، این نماگر را به کانال ۸میلیون و ۶۰۰هزارواحدی رساند. شاخص کل در ادامه مسیر صعودی خود تا سطح ۸میلیون و ۶۱۱هزارواحدی پیش رفت؛ اما در ادامه، افزایش عرضهها در نمادهای مختلف موجب شد بخشی از رشد ابتدای روز پس گرفته شود. در واقع، بازار در جریان معاملات روز دوشنبه دو چهره متفاوت از خود به نمایش گذاشت. در نیمه نخست معاملات، برتری سفارشهای خرید و ورود تقاضا، زمینهساز فتح یک کانال جدید برای شاخص کل شد؛ اما با افزایش قیمتها و رسیدن نماگر به سطوح بالاتر، فروشندگان نیز فعالیت بیشتری از خود نشان دادند.
نتیجه این تغییر موازنه آن بود که شاخص کل نتوانست در کانال ۸میلیون و ۶۰۰هزارواحدی تثبیت شود و در نهایت با رشد ۰.۵۷درصدی در ارتفاع ۸میلیون و ۵۱۳هزار واحد به کار خود پایان داد. این عقبنشینی را میتوان نشانهای از افزایش عرضه در سطوح بالاتر دانست؛ با این حال، نباید آن را به معنای تغییر کامل جهت بازار تلقی کرد. شاخص کل همچنان در محدوده مثبت به کار خود پایان داد و رشد روزانه آن حفظ شد. از سوی دیگر، عبور موقت از کانال ۸میلیون و ۶۰۰هزارواحدی نشان داد که قدرت تقاضا در ابتدای معاملات برای حرکت به سمت سطوح بالاتر قابلتوجه بوده است. تداوم یا توقف این حرکت، به موازنه عرضه و تقاضا در روزهای آینده وابسته خواهد بود.
عملکرد بهتر سهام کوچک و متوسط
بررسی عملکرد نماگرهای بورسی نشان میدهد که در معاملات روز دوشنبه، سهام کوچک و متوسط با اقبال بیشتری نسبت به نمادهای بزرگ مواجه شدند. شاخص هموزن با رشد ۱.۰۵درصدی به سطح ۲میلیون و ۴۱۲هزار واحد رسید؛ در حالی که شاخص کل افزایش ۰.۵۷درصدی را ثبت کرد. شاخص کل فرابورس نیز با رشد ۰.۶۷درصدی همراه شد. بیشتر بودن بازدهی شاخص هموزن از شاخص کل بیانگر آن است که تحرکات مثبت بازار تنها در چند نماد بزرگ و اثرگذار بر شاخص متمرکز نبود و دامنه گستردهتری از شرکتها در مسیر صعودی قرار گرفتند. ترکیب نمادهای مثبت و منفی نیز این موضوع را تا حدودی تایید میکند. در پایان معاملات، ۶۶درصد از نمادهای بازار در بخش سبز تابلوی معاملات قرار داشتند و سهم نمادهای منفی به ۳۴درصد رسید. به این ترتیب، با وجود عقبنشینی شاخص کل از قله روزانه، اکثریت نمادها همچنان بازدهی مثبت داشتند. این تفاوت میان رفتار شاخص کل و گستردگی نمادهای مثبت نشان میدهد که فشار عرضه در همه بخشهای بازار به یک اندازه وجود نداشته است.
از منظر ارزش معاملات نیز بازار روز پرتحرکی را پشت سر گذاشت. ارزش معاملات خرد سهام در محدوده ۵۵همت قرار گرفت که از گردش قابلتوجه سهام میان معاملهگران حکایت دارد. با این حال، خالص تغییر مالکیت حقیقیها با خروج حدود ۱۰۰میلیارد تومان پول همراه شد. مقایسه این رقم با ارزش معاملات خرد نشان میدهد که میزان خروج پول حقیقیها در برابر حجم دادوستدهای روزانه محدود بوده است. بنابراین، نمیتوان از این داده بهتنهایی نتیجه گرفت که جریان نقدینگی با شدت از بازار خارج شده است؛ بلکه تصویر کلی معاملات، ترکیبی از تحرک بالای دادوستدها، برتری تعداد نمادهای مثبت و افزایش عرضه در سطوح بالاتر شاخص بود.

آزمون تثبیت در کانال جدید
رفتار شاخص کل در معاملات روز دوشنبه بار دیگر اهمیت تثبیت در سطوح جدید را به نمایش گذاشت. عبور از مرز ۸میلیون و ۶۰۰هزار واحد در دقایق ابتدایی، اگرچه یک رکورد معاملاتی مهم محسوب میشد، اما ماندگاری در این محدوده به همراهی تقاضا در ادامه بازار نیاز داشت؛ موضوعی که با افزایش عرضهها محقق نشد. از این رو، برای ارزیابی مسیر آتی بورس، صرف عبور مقطعی شاخص از یک سطح مشخص کافی نیست و نحوه تثبیت نماگر در آن محدوده نیز اهمیت دارد. در مجموع، معاملات روز دوشنبه از یک سو با تقاضای سنگین در پیشگشایش و رشد قابلتوجه ارزش معاملات خرد همراه بود و از سوی دیگر، افزایش عرضهها در ادامه روز مانع از حفظ قله روزانه شاخص کل شد. رشد بیشتر شاخص هموزن و مثبت بودن ۶۶درصد نمادها نیز نشان داد که با وجود عقبنشینی نماگر اصلی، بخش بزرگی از بازار همچنان در مسیر صعود قرار داشت. در چنین شرایطی، رفتار خریداران و فروشندگان در محدودههای بالاتر و توان بازار برای جذب عرضهها، از مهمترین عواملی خواهد بود که جهت حرکت شاخصها در معاملات پیش رو را مشخص میکند.
رکوردشکنی با چاشنی احتیاط
محمد غفوری، کارشناس بازارهای مالی، در مورد وضعیت روزهای اخیر تالار شیشهای به «دنیای اقتصاد» گفت: دادوستدها در بازار سرمایه به بالاترین سطح خود رسیده است. پس از بازگشت حدود یکمیلیونواحدی شاخص از محدوده ۷.۵میلیون واحد، بازار توانست در یک حرکت پیوسته تا سطوح بالاتر از ۸میلیون و ۵۰۰هزار واحد پیشروی کند. اما در دو تا سه روز اخیر، فشار عرضهها به شکل محسوسی افزایش یافته و بازار با فروش هم مواجه شده است. او توضیح داد: بخشی از سرمایهگذاران که در این محدودهها رویکرد ریسکگریزانهای دارند، ترجیح دادند با فروش سهام خود، سود بهدستآمده را ذخیره کنند. اما از طرفی گروهی از معاملهگران ریسکپذیر با عبور شاخص از سقف تاریخی و ثبت رکورد جدید، فرصت را برای ورود به بازار مناسب دیدند. در نتیجه این شرایط، نوعی جابهجایی میان خریداران و فروشندگان در نمادهای مختلف شکل گرفته است؛ به این معنا که بخشی از سهامداران در حال شناسایی سود هستند و گروهی دیگر در همین سطوح به جمع خریداران میپیوندند.
این کارشناس معتقد است بازار در شرایط فعلی به فرصتی برای استراحت و تجدید قوا نیاز دارد و جابهجایی میان خریداران و فروشندگان نیز بخشی طبیعی از روند معاملات در چنین مقطعی است. او افزود: بازار سرمایه طی چند ماه اخیر یکی از پربازدهترین بازارها در مقایسه با بازارهای موازی بوده و در این مدت در صدر جدول بازدهی قرار داشته است. از این رو، نمیتوان انتظار داشت پس از چنین رشد قابلتوجهی، روند صعودی بدون وقفه ادامه پیدا کند. به اعتقاد او، دستبهدست شدن سهام، به شرط آنکه جنگ یا اتفاقات سیاسی اثرگذاری رخ ندهد، میتواند برای بازار مفید باشد؛ بهویژه اگر شاخص همچنان در محدوده بالاتر از ۸میلیون واحد باقی بماند.
محمد غفوری با اشاره به محدوده فعلی شاخص کل ادامه داد: در شرایط کنونی، این جابهجایی و دستبهدست شدن سهام میتواند به جمع شدن انرژی بازار در بازه ۸ تا ۸.۵میلیون واحد منجر شود؛ این وضعیت شبیه به فنری که فشرده شده و در صورت فراهم بودن شرایط، امکان حرکت دوباره به سمت اهداف بالاتر را خواهد داشت. از نگاه او، آنچه اهمیت دارد، حفظ جریان عادی معاملات و پرهیز از قفل شدن بازار در صفهای خرید یا فروش سنگین است. این کارشناس تاکید کرد که با صفهای خرید و فروش سنگین و قفل شدن معاملات موافق نیست و هرچه بازار روانتر باشد و در کنار آن سرمایههای خرد وارد بازار شود، میتوان با نگرانی کمتری به روند معاملات نگاه کرد.
محمد غفوری اظهار کرد: پررنگ شدن ریسکهای سیاسی میتواند تمام ارزیابیهای فعلی را تغییر دهد و در چنین شرایطی لازم است تحلیلها از ابتدا مورد بازبینی قرار بگیرند. بنابراین، تداوم شرایط سیاسی و نبود تنشهای جدی، یکی از پیششرطهای ارزیابی مثبت از دستبهدست شدن سهام در محدوده فعلی است. این کارشناس در بخش دیگری از اظهارات خود، وضعیت بازار را از منظر ارزش دلاری نیز بررسی کرد و گفت: با وجود عرضههای اولیه فراوان در ماههای اخیر، ارزش دلاری بازار سرمایه همچنان در محدوده ۱۰۵ تا ۱۰۶میلیارد دلار نوسان میکند. از منظر بازدهی دلاری نیز بازار سرمایه هنوز مسیر رشد خود را بهطور کامل طی نکرده و همچنان ظرفیت رشد دارد.
رفتار متفاوت معاملهگران
همچنین حجت سرهنگی، کارشناس بازارهای مالی، با اشاره به واگرایی میان روند صعودی شاخصها و خروج پول حقیقی ها از بورس طی معاملات روز گذشته، گفت: مثبت بودن نماگرهای سهامی بهتنهایی نمیتواند تصویر کاملی از وضعیت بازار ارائه دهد. برای ارزیابی دقیقتر شرایط بورس باید در کنار تغییرات شاخص کل، رفتار سرمایههای خرد و نحوه توزیع تقاضا میان نمادهای مختلف نیز مورد توجه قرار گیرد. در واقع، ممکن است شاخص کل به دلیل رشد تعدادی از نمادهای بزرگ مسیر صعودی را طی کند، اما در بخش دیگری از بازار همچنان فشار عرضه وجود داشته باشد.
او با اشاره به خروج حدود ۱۰۰میلیارد تومان پول حقیقیها در شرایطی که معاملات بازار با رشد شاخصها همراه بود، توضیح میدهد که این اتفاق میتواند نشانهای از احتیاط بخشی از سرمایهگذاران باشد. به اعتقاد او، معاملهگران در سطوح فعلی بازار نسبت به ریسک و بازدهی توجه میکنند و طبیعی است که پس از رشد قابلتوجه قیمتها، بخشی از سهامداران ترجیح دهند از سمت خرید خارج شوند یا بخشی از سود کسبشده را شناسایی کنند. با این حال، نمیتوان صرفا بر مبنای یک روز خروج پول، درباره تغییر مسیر کلی بازار قضاوت کرد. سرهنگی افزود: یکی از موضوعات مهم در شرایط فعلی، بررسی کیفیت تقاضاست. تفاوت زیادی میان بازاری وجود دارد که رشد آن بر پایه ورود پول گسترده و تقاضای فراگیر شکل گرفته و بازاری که افزایش شاخصهای آن بیشتر به عملکرد چند نماد بزرگ وابسته است. در حالت نخست، رشد بازار از پشتوانه بیشتری برخوردار است؛ چراکه تقاضا در گروههای مختلف توزیع شده و احتمال تداوم حرکت صعودی افزایش مییابد. اما اگر رشد شاخصها محدود به تعداد مشخصی از سهمها باشد، نمیتوان آن را بهتنهایی نشانه بازگشت قدرت خرید به کل بازار دانست.
این کارشناس در ادامه، ارزش معاملات را نیز یکی از متغیرهای مهم برای سنجش وضعیت بورس ارزیابی میکند. افزایش قیمت سهام زمانی میتواند از اعتبار بیشتری برخوردار باشد که با گردش مناسب پول و مشارکت فعال خریداران همراه شود. در چنین شرایطی، بازار توان بیشتری برای جذب عرضهها خواهد داشت و رشد قیمتها صرفا به افزایش تقاضای مقطعی محدود نمیشود. از سویی، کاهش ارزش معاملات یا تداوم خروج پول میتواند نشان دهد بخشی از سرمایهگذاران هنوز برای حضور پررنگتر در بازار به اطمینان بیشتری نیاز دارند. از سوی دیگر، حجت سرهنگی معتقد است نباید انتظارات کوتاهمدت را مبنای تصمیمگیری درباره آینده بورس قرار داد. بازار سرمایه برای تثبیت روند صعودی به مجموعهای از عوامل نیاز دارد و تنها رشد چندروزه شاخصها نمیتواند تداوم این مسیر را تضمین کند. در این میان، وضعیت متغیرهای اقتصادی، چشمانداز شرکتها و تحولات سیاسی نیز در شکلگیری انتظارات سرمایهگذاران نقش تعیینکنندهای دارند.
این کارشناس بیان کرد: در شرایط فعلی باید نشانههای تقویت تقاضا در کلیت بازار مورد بررسی قرار گیرد. اگر رشد قیمتها با افزایش مشارکت خریداران، بهبود ارزش معاملات و کاهش فشار فروش در نمادهای مختلف همراه شود، میتوان تصویر امیدوارکنندهتری از آینده بورس ترسیم کرد. در غیر این صورت، نوسانات و تغییر مسیرهای مقطعی همچنان میتوانند بخشی از رفتار بازار باشند.


