اهرم تقاضا در صعود بورس
دنیای اقتصاد : بورس تهران دیروز و در پنجمین روز صعودی خود، برخلاف ۲روز قبل با ورود پول حقیقی‌ها روبه‌رو شد و قدرت خریداران را به نمایش گذاشت. شاخص کل پس‌از بازگشت تقاضا در نهایت با ثبت ارتفاع ۸میلیون و ۱۳۷هزار واحد به کار خود پایان داد.
معاملات بورس تهران در روز دوشنبه در ادامه روند صعودی روزهای اخیر دنبال شد و نماگرهای سهامی با افزایش ارتفاع به کار خود پایان دادند. شاخص کل بورس با رشد ۰.۵۹درصدی به سطح ۸میلیون و ۱۳۷هزار واحد رسید و شاخص هموزن نیز با افزایش یک‌درصدی در محدوده ۲میلیون و ۲۸۲هزار واحد آرام گرفت. در فرابورس ایران نیز شاخص کل این بازار با رشد ۱.۰۴درصدی همراه شد. تحولات معاملات روز دوشنبه نشان داد که تقاضا همچنان در بخش‌های مختلف بازار حضور دارد؛ به طوری که علاوه بر رشد شاخص‌ها، بخش عمده نمادها در محدوده مثبت معامله شدند و ورود قابل‌توجه پول حقیقی‌ها نیز به ثبت رسید. در این میان، کاهش حباب منفی صندوق‌های اهرمی و بهبود وضعیت معاملاتی آنها نیز از دیگر اتفاقات مهم بازار بود.
شاخص کل بورس در ابتدای معاملات روز دوشنبه با افت محدودی همراه شد، اما این وضعیت چندان دوام نداشت و در ادامه، خریداران ابتکار عمل را در دست گرفتند. تقویت تقاضا در نمادهای مختلف، مسیر حرکت قیمت‌ها را تغییر داد و در نهایت شاخص‌های سهامی در محدوده مثبت به کار خود پایان دادند.
رشد یک‌درصدی شاخص هموزن در مقایسه با افزایش ۰.۵۹درصدی شاخص کل نیز نشان می‌دهد که نمادهای کوچک و متوسط در مجموع عملکرد بهتری از سهام بزرگ بازار داشتند.
ارزش معاملات خرد بازار سهام در این روز در محدوده ۴۴هزار میلیارد تومان قرار گرفت. در کنار این سطح از دادوستدها، حدود ۴هزار و ۸۰۰میلیارد تومان پول نیز توسط سرمایه‌گذاران حقیقی وارد بازار سهام شد؛ رقمی که از همراهی این گروه از معامله‌گران با روند صعودی حکایت دارد. همچنین در پایان معاملات، حدود ۸۰درصد نمادهای بازار در محدوده مثبت و ۲۰درصد آنها در محدوده منفی قرار گرفتند. باقی‌ماندن حدود ۹هزار میلیارد تومان سفارش خرید در تابلوی معاملات نیز نشان می‌داد که در بخشی از نمادها، تقاضای ثبت‌شده با عرضه کافی مواجه نشده است. مجموع این داده‌ها از تداوم فضای مثبت در معاملات حکایت دارد. رشد همزمان شاخص کل و هموزن، ورود پول حقیقی‌ها و برتری تعداد نمادهای مثبت، نشان می‌دهد که صعود روز دوشنبه صرفا به حرکت چند نماد بزرگ محدود نبوده و دامنه گسترده‌تری از سهام را در بر گرفته است.
اهرمی‌ها در مسیر کاهش حباب منفی
صندوق‌های اهرمی نیز در معاملات روز دوشنبه با استقبال قابل‌توجه معامله‌گران مواجه شدند. ارزش معاملات این صندوق‌ها به حدود ۱۰هزار و ۲۰۰میلیارد تومان رسید و در مجموع نزدیک به ۳۰۰میلیارد تومان پول توسط حقیقی‌ها وارد این صندوق‌ها شد. نکته مهم‌تر آنکه تمامی صندوق‌های اهرمی در این روز با رشد قیمت همراه شدند؛ اتفاقی که در سومین روز معاملاتی این صندوق‌ها با دامنه نوسان مثبت و منفی ۶درصد رخ داد. رشد بیشتر قیمت واحدهای این صندوق‌ها نسبت به NAV در روز گذشته، به کاهش حباب منفی صندوق‌های مذکور منجر شد.
در هفته‌های گذشته، قیمت بسیاری از صندوق‌های اهرمی حدود ۲۰ تا ۲۵درصد پایین‌تر از ارزش خالص دارایی‌هایشان معامله می‌شد. اکنون با افزایش قیمت‌ها، میانگین حباب منفی این گروه به حوالی ۱۰درصد رسیده است. با وجود این بهبود، همچنان به جز یک صندوق، سایر صندوق‌های اهرمی با حباب منفی معامله می‌شوند. کاهش فاصله قیمت بازار با NAV را می‌توان یکی از تحولات مثبت معاملات اخیر این صندوق‌ها دانست. حباب منفی اکثر صندوق‌های اهرمی از یک سو نشانگر پایین بودن قیمت این صندوق‌ها از NAV است و از سوی دیگر، تداوم رشد قیمت‌ها می‌تواند این فاصله را کمتر کند. البته روند آتی حباب به تغییرات قیمت دارایی‌های پایه، میزان تقاضا و عرضه واحدهای صندوق‌ها وابسته خواهد بود.
در مجموع، افزایش ارزش معاملات و ورود پول حقیقی‌ها به اهرمی‌ها نشان می‌دهد که این ابزارها بار دیگر مورد توجه بخشی از فعالان بازار قرار گرفته‌اند.
در مسیر فتح قله جدید
شاخص کل بورس در معاملات روز دوشنبه پنجمین روز متوالی رشد خود را ثبت کرد. این نماگر در ۱۱آبان‌ماه و پس از عقب‌نشینی از قله‌های قبلی، به محدوده ۷میلیون و ۶۴۹هزار واحد رسیده بود؛ اما از آن زمان، با تقویت تقاضا و رشد قیمت سهام در روزهای معاملاتی اخیر، بار دیگر در مسیر صعودی قرار
گرفته است. شاخص کل در روزگذشته، به سطح ۸میلیون و ۱۳۷هزار واحد رسیده و در حال نزدیک‌شدن به محدوده‌های پیشین خود است. بازگشت شاخص از کف ۷میلیون و ۶۴۹هزارواحدی، در شرایطی اتفاق افتاده که بازار طی هفته‌های گذشته چند مرحله اصلاح را تجربه کرده بود.
با این حال، ورود خریداران در سطوح پایین‌تر و بهبود تقاضا در نمادهای مختلف، زمینه بازگشت نماگرها را فراهم کرد. تداوم رشد شاخص کل در پنج روز معاملاتی متوالی و ثبت ورود پول حقیقی‌ها در روز دوشنبه، نشانه‌هایی از بهبود فضای معاملاتی هستند.
با این حال، ادامه مسیر صعودی و عبور شاخص از قله‌های قبلی به تداوم ورود تقاضا و همراهی جریان پول وابسته است. در روزهای آینده، نحوه مواجهه بازار با محدوده‌های مقاومتی پیش رو و میزان پایداری ارزش معاملات می‌تواند تصویری روشن‌تر از توان بورس برای ادامه حرکت صعودی ارائه کند. آنچه در معاملات روز دوشنبه اهمیت داشت، همزمانی رشد نماگرها با بهبود وضعیت کلی نمادها، ورود پول حقیقی‌ها و کاهش حباب منفی صندوق‌های اهرمی بود؛ مجموعه عواملی که نشان می‌دهد تقاضا پس از اصلاح اخیر بار دیگر در بخش‌های مختلف بازار فعال شده است.
رفت‌و‌برگشت سریع پول
بسیاری از کارشناسان می‌گویند بازار سهام قرار نیست هر روز بازدهی مثبت داشته باشد و وجود روزهای منفی یا دوره‌های اصلاحی اگر طولانی‌مدت نباشد، اتفاق نگران‌کننده‌ای نیست. مهم آن است که سرمایه‌گذاران بتوانند میان نوسان طبیعی معاملات و تغییرات اساسی در متغیرهای اثرگذار بر بازار تفاوت قائل شوند. از این رو، یک روز منفی نباید به‌تنهایی موجب نگرانی سهامداران شود؛ همان‌طور که یک روز مثبت و ورود پول نیز نباید زمینه خوش‌بینی بیش از اندازه را فراهم کند.
در همین رابطه فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی، در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد»، با اشاره به تغییر روند معاملات بورس تهران و استقبال دوباره معامله‌گران از بازار در معاملات دیروز گفت: بازار سهام به‌طور طبیعی در مسیر حرکت خود با دوره‌های صعود، اصلاح و نوسان همراه است و نمی‌توان انتظار داشت که شاخص‌ها و قیمت سهام به‌صورت پیوسته و بدون وقفه افزایش پیدا کنند.
پس از هر دوره رشد، بخشی از سرمایه‌گذاران که در قیمت‌های پایین‌تر اقدام به خرید سهام کرده‌اند، در سطوح بالاتر به دنبال شناسایی سود هستند. این رفتار معاملاتی کاملا طبیعی است و بخشی از چرخه معمول دادوستدها در بازار سرمایه به شمار می‌رود.
او افزود: زمانی که بازار چند روز متوالی بازدهی مثبت را تجربه می‌کند، طبیعی است که گروهی از سهامداران به‌تدریج ترجیح دهند بخشی از بازدهی به‌دست‌آمده را شناسایی کنند. از‌این‌رو افزایش عرضه در برخی نمادها و حتی منفی شدن شاخص‌ها دور از انتظار نیست. بنابراین، نباید هر روز منفی در بازار را به‌عنوان نشانه‌ای از تغییر روند یا پایان‌دوره صعودی تلقی کرد. بازار سرمایه همواره با نوسان همراه است و اصلاح قیمت پس از رشدهای متوالی، از جمله اتفاقاتی است که در روند معاملات رخ می‌دهد.
آقابزرگی ادامه داد: نکته مهم این است که سرمایه‌گذاران میان اصلاح مقطعی قیمت‌ها و تغییر روند کلی بازار تفاوت قائل شوند. گاهی اوقات افزایش عرضه‌ها نتیجه شناسایی سود از سوی معامله‌گرانی است که در قیمت‌های پایین‌تر وارد بازار شده‌اند. در این وضعیت، ممکن است برخی نمادها با فشار فروش مواجه شوند، اما این موضوع به معنای تضعیف بنیادی شرکت‌ها یا از بین رفتن ظرفیت رشد بازار نیست. به همین دلیل، تصمیم‌گیری بر اساس عملکرد یک روز معاملاتی و بدون توجه به متغیرهای اثرگذار بر بازار، می‌تواند سرمایه‌گذاران را با خطا مواجه کند.
این کارشناس بازارهای مالی با اشاره به استقبال معامله‌گران و ورود پول در معاملات دیروز اظهار کرد: بازگشت تقاضا و ورود پول به بازار پس از عرضه‌های روز یکشنبه نشان می‌دهد که همچنان بخشی از سرمایه‌گذاران به دنبال استفاده از فرصت‌های موجود در بازار سهام هستند.
البته ورود پول در یک روز معاملاتی را نیز نباید به‌تنهایی مبنای پیش‌بینی قطعی درباره ادامه مسیر بازار قرار داد. آنچه اهمیت دارد، تداوم جریان ورود پول، کیفیت تقاضا و نحوه توزیع آن میان گروه‌های مختلف بورسی است. اگر ورود پول با بهبود تقاضا در طیف گسترده‌ای از نمادها همراه شود، می‌توان آن را نشانه‌ای از افزایش اقبال به بازار دانست.
فردین آقابزرگی افزود: در شرایطی که بازار پس از یک دوره رشد با افزایش عرضه مواجه می‌شود، ممکن است برخی سرمایه‌گذاران تحت‌تاثیر فضای منفی معاملات تصمیم به فروش بگیرند؛ درحالی‌که چنین واکنشی همیشه با منطق سرمایه‌گذاری همخوانی ندارد. سهامداران باید توجه داشته باشند که نوسان‌های روزانه جزئی از ماهیت بازار سهام است و نمی‌توان با مشاهده افت قیمت چند نماد یا منفی شدن شاخص‌ها، درباره آینده بازار قضاوت کرد. به‌ویژه سرمایه‌گذارانی که با دید میان‌مدت و بلندمدت وارد بازار شده‌اند، باید علاوه بر روند عمومی شاخص‌ها، وضعیت بنیادی شرکت‌ها، عملکرد عملیاتی و چشم‌انداز سودآوری آنها را نیز در تصمیم‌گیری‌های خود لحاظ کنند.
از سوی دیگر، باید به این نکته توجه داشت که ورود و خروج پول در بازار سهام صرفا به معنای خروج کامل سرمایه‌گذاران از بورس نیست. در بسیاری از مواقع، منابع مالی پس از شناسایی سود از یک گروه یا صنعت، به سمت نمادهایی حرکت می‌کنند که از منظر ارزش‌گذاری یا چشم‌انداز سودآوری، ظرفیت بیشتری برای جذب سرمایه‌های خرد دارند. به همین دلیل، بررسی جریان پول در صنایع مختلف و نحوه جابه‌جایی سرمایه میان گروه‌های بورسی می‌تواند ارزیابی دقیق‌تری از وضعیت بازار ارائه دهد. ممکن است در شرایطی شاخص کل رشد محدودی داشته باشد، اما برخی صنایع و نمادها همچنان با تقاضای قابل‌توجهی روبه‌رو باشند.
ارزیابی کیفیت رشد بازار
به گفته این کارشناس، موضوع دیگر، کیفیت رشد بازار است. صرف افزایش شاخص‌ها نمی‌تواند معیار مناسبی برای سنجش وضعیت معاملات باشد. باید دید رشد قیمت‌ها تا چه اندازه با افزایش ارزش معاملات، مشارکت سرمایه‌گذاران و بهبود تقاضا در کلیت بازار همراه شده است. اگر رشد بازار تنها به چند نماد بزرگ و شاخص‌ساز محدود شود، نمی‌توان آن را به معنای بهبود فراگیر وضعیت بورس دانست. اما اگر تقاضا در صنایع مختلف افزایش یابد و تعداد بیشتری از سهام با ورود پول روبه‌رو شوند، می‌توان گفت روند صعودی بازار گسترده‌تر شده است.
فردین آقابزرگی اظهار کرد: در شرایط فعلی، گزارش‌های عملکرد شرکت‌ها و چشم‌انداز سودآوری آنها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. سرمایه‌گذاران باید توجه داشته باشند که افزایش قیمت سهام زمانی می‌تواند از پشتوانه پایدارتری برخوردار باشد که با متغیرهای بنیادی شرکت‌ها، درآمدهای عملیاتی و ظرفیت رشد سودآوری تناسب داشته باشد. بنابراین، انتخاب سهم بر اساس ظرفیت‌های واقعی شرکت و پرهیز از دنبال کردن صرف موج‌های کوتاه‌مدت قیمتی، می‌تواند در چنین فضایی اهمیت بیشتری داشته باشد.
آقابزرگی تاکید کرد: البته این موضوع به معنای نادیده گرفتن ریسک‌های بازار یا بی‌توجهی به نشانه‌های افزایش عرضه نیست. سرمایه‌گذار باید همواره وضعیت بازار را رصد کند و متناسب با شرایط، استراتژی معاملاتی خود را تغییر دهد. اما واکنش هیجانی به نوسان کوتاه‌مدت و تصمیم‌گیری شتاب‌زده برای خروج از بازار، ممکن است باعث شود افراد فرصت‌های معاملاتی بعدی را از دست بدهند. در مقابل، بررسی دقیق شرایط شرکت‌ها و توجه به ظرفیت‌های بنیادی می‌تواند به تصمیم‌گیری منطقی‌تر کمک کند.
