بازگشت بورس به کانال ۸ میلیونی
دنیای اقتصاد : بورس تهران پس از هشت روز دوری از مرز روانی ۸میلیون واحد، بار دیگر به بالای این سطح بازگشت. رشد قابل‌توجه شاخص کل در معاملات دیروز، بار دیگر امیدواری‌ها به تداوم روند صعودی بازار سهام را تقویت کرد.
علی عبدالمحمدی: بازار سهام در نخستین روز معاملاتی هفته، روزی پرتقاضا را پشت سر گذاشت و شاخص‌های سهامی با رشد قابل‌توجهی همراه شدند. شاخص کل بورس تهران پس از سه روز صعود متوالی، بار دیگر توانست کانال ۸میلیون‌واحدی را پس بگیرد و در سطح ۸میلیون و ۸۳هزار واحد قرار گیرد. همزمان، ورود بیش از ۶همت پول سرمایه‌گذاران حقیقی، سبزپوشی ۸۷درصد نمادها و باقی ماندن حدود ۹همت سفارش خرید در تابلوی معاملات، از برتری محسوس تقاضا بر عرضه حکایت داشت. در کنار این تحولات، افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی به مثبت و منفی ۶درصد نیز برای نخستین بار در معاملات روز گذشته اجرایی شد؛ تغییری که با استقبال معامله‌گران این صندوق‌ها همراه بود و می‌تواند در کنار سایر اصلاحات ساختاری، بر فاصله قیمت تابلو و ارزش خالص دارایی‌های آنها اثرگذار باشد.
شاخص کل بورس تهران در معاملات روز شنبه ۱۶ آبان با رشد ۲.۱۶درصدی همراه شد و در سطح ۸میلیون و ۸۳ هزار واحد به کار خود پایان داد. شاخص هموزن نیز با افزایش ۱.۳۹درصدی به محدوده ۲میلیون و ۲۵۹هزار واحد رسید. در فرابورس نیز شاخص کل این بازار رشد ۱.۴۲درصدی را ثبت کرد. به این ترتیب، هر سه نماگر اصلی بازار سهام روزی مثبت را پشت سر گذاشتند و شاخص کل پس از سه جلسه صعود متوالی، موفق شد کانال ۸میلیون‌واحدی را که پیش‌تر از دست داده بود. دوباره فتح کند. کیفیت رشد بازار در معاملات روز گذشته، از همراهی بخش بزرگی از نمادها با موج صعودی حکایت داشت. در پایان دادوستدها، ۸۷درصد نمادها در محدوده مثبت قرار گرفتند و تنها ۱۳درصد از نمادها با افت قیمت مواجه شدند. ارزش معاملات خرد نیز به حدود ۳۴همت رسید و در همین حال، نزدیک به ۶هزار و ۲۰۰میلیارد تومان پول توسط سرمایه‌گذاران حقیقی وارد بازار سهام شد.
افزون بر این، حدود ۹همت سفارش خرید در تابلوی معاملات باقی ماند که در برابر آن عرضه قابل‌توجهی قرار نگرفت. مجموعه این داده‌ها نشان می‌دهد که رشد روز گذشته صرفا به افزایش قیمت تعدادی از نمادهای بزرگ محدود نبود و تقاضا در بخش وسیعی از بازار حضور داشت. در کنار عوامل معاملاتی، تحولات سیاسی آمریکا نیز در شکل‌گیری انتظارات فعالان بازار مورد توجه قرار گرفت. برداشت بخشی از سرمایه‌گذاران از پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس سنا و نمایندگان، احتمال کاهش سطح تنش‌ها در هفته‌ها و ماه‌های آینده بود. چنین انتظاری می‌تواند بر ارزیابی معامله‌گران از چشم‌انداز ریسک‌های سیاسی اثر بگذارد و در سمت تقاضای بازار سهام بازتاب پیدا کند. با این حال، تداوم این خوش‌بینی به نحوه تحولات آتی و میزان تحقق انتظارات سرمایه‌گذاران وابسته خواهد بود و نمی‌توان صرفا بر مبنای واکنش یک روز معاملاتی، از تغییر پایدار فضای ریسک سخن گفت.
افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی به ۶درصد
یکی از اتفاقات مهم معاملات روز شنبه، اجرای دامنه نوسان جدید صندوق‌های اهرمی بود. از روز گذشته، دامنه نوسان این صندوق‌ها از مثبت و منفی ۴درصد به مثبت و منفی ۶درصد افزایش یافت. این دومین مرحله افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی از ابتدای سال ۱۴۰۴ است. پیش از این، در ۱۷ تیر ۱۴۰۴، دامنه نوسان این صندوق‌ها با افزایش یک واحد درصدی، از مثبت و منفی ۳درصد به مثبت و منفی ۴درصد رسیده بود.
اکنون با گذشت بیش از یک سال، دامنه نوسان آنها بار دیگر افزایش یافته و فاصله بیشتری با محدودیت قبلی پیدا کرده است. اجرای این تغییر در نخستین روز هفته با استقبال معامله‌گران همراه شد. در شرایطی که کلیت بازار سهام با افزایش تقاضا مواجه بود، صندوق‌های اهرمی نیز در سقف دامنه نوسان روزانه معامله شدند و با صف خرید به کار خود پایان دادند. افزایش دامنه نوسان می‌تواند امکان واکنش سریع‌تر قیمت این صندوق‌ها به تغییرات ارزش دارایی‌های پایه را فراهم کند؛ زیرا محدودیت کمتر در دامنه روزانه، سرعت تعدیل قیمت تابلو را افزایش می‌دهد. البته اثر این تغییر به شرایط عرضه و تقاضا، وضعیت دارایی‌های پرتفو و رفتار معامله‌گران نیز وابسته است و به‌تنهایی تضمین‌کننده حذف فاصله قیمت بازار و NAV نخواهد بود.
تعدیل حباب منفی اهرمی‌ها
فاصله قیمت معاملاتی صندوق‌های اهرمی با ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV، طی ماه‌های اخیر به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز بازار سرمایه تبدیل شده بود. در بسیاری از این صندوق‌ها، قیمت تابلو با تخفیف قابل‌توجهی نسبت به ارزش خالص دارایی‌ها معامله می‌شد و همین موضوع انتقاد سرمایه‌گذاران را به دنبال داشت. فقدان رکن بازارگردان، محدودیت دامنه نوسان و تفاوت شرایط معاملاتی صندوق‌ها با دارایی‌های موجود در پرتفوی آنها، از جمله عواملی بودند که در شکل‌گیری و تداوم این فاصله نقش داشتند.
هنگامی که ارزش دارایی‌های پایه تغییر می‌کند، اما قیمت صندوق به دلیل محدودیت‌های معاملاتی امکان تعدیل همگام با آن را ندارد، فاصله میان NAV و قیمت تابلو می‌تواند افزایش یابد یا برای مدتی باقی بماند. در پایان معاملات روز شنبه، به جز یک صندوق اهرمی که قیمت آن در محدوده مثبت قرار داشت، سایر صندوق‌های این گروه همچنان با حباب منفی در بازه تقریبی ۱۳ تا ۱۹درصد معامله می‌شدند. افزایش دامنه نوسان به ۶درصد می‌تواند یکی از موانع تعدیل سریع‌تر قیمت این صندوق‌ها را کاهش دهد و در صورت تداوم تقاضا، زمینه نزدیک‌تر شدن قیمت تابلو به NAV را فراهم کند. از این منظر، انتظار می‌رود در روزهای آینده بخشی از حباب منفی صندوق‌های اهرمی تعدیل شود؛ با این حال، میزان و سرعت این تعدیل به تداوم تقاضا، وضعیت بازار سهام و سایر سازوکارهای معاملاتی این صندوق‌ها بستگی دارد.
در مجموع، معاملات روز گذشته برای بازار سهام از دو جهت اهمیت داشت: نخست، بازگشت شاخص کل به کانال ۸میلیون‌واحدی با همراهی ورود پول حقیقی‌ها و برتری محسوس نمادهای مثبت؛ دوم، آغاز اجرای دامنه نوسان جدید صندوق‌های اهرمی که می‌تواند بر سازوکار تعدیل قیمت این ابزارها اثر بگذارد. با وجود این، برای ارزیابی پایداری موج صعودی بازار و میزان کاهش حباب منفی صندوق‌ها، باید روند معاملات در روزهای آینده و نسبت قیمت تابلو به NAV را به‌صورت مستمر دنبال کرد.
