واکنش بورس، دلار و طلا به تشدید ریسکها بررسی شد؛
جزر و مد در بازارها
پروانه کُبره: معاملات بورس تهران در روز سهشنبه، فضایی متفاوت و غیرقابلپیشبینی را برای سهامداران رقم زد. بازار سهام معاملات دیروز را با موج قدرتمند تقاضا آغاز کرد و شاخص کل حتی تا سطح ۶میلیون و ۶۹۹هزار واحد نیز پیشروی کرد، اما در ادامه، افزایش عرضهها بخش قابلتوجهی از این رشد را پس گرفت. تغییر مسیر معاملات از نیمه دوم بازار، بار دیگر قدرت عرضهکنندگان و حساسیت بازار به شناسایی سود در سطوح فعلی را به نمایش گذاشت. در این میان، اختلال در هسته معاملات نیز به فضای روانی بازار دامن زد؛ آن هم در شرایطی که از اواسط دادوستدها فشار عرضهها افزایش یافته بود.
کارشناسان معتقدند نوسان نرخ دلار آزاد، اختلال در هسته معاملات و نزدیک شدن شاخص کل به مرز 6.7میلیون واحد، از عوامل مهم فرازوفرود بورس در معاملات دیروز محسوب میشوند. شاخص کل در حالی معاملات دیروز را با رشد 0.55درصدی به پایان رساند که در ابتدای معاملات تا سطح ۶میلیون و ۶۹۹هزار واحد نیز پیشروی کرده بود. با این حال، از ساعت ۱۰، عرضهها در کلیت بازار به شکل محسوسی افزایش یافت و نماگرهای سهامی با شتاب قابلتوجهی از سقفهای روزانه خود فاصله گرفتند. شاخص کل در نهایت در سطح ۶میلیون و ۵۸۳هزار واحد قرار گرفت و شاخص هموزن نیز با رشد 0.2درصدی به کار خود پایان داد.
یکی از مهمترین اتفاقات معاملات دیروز، اختلال در هسته معاملات بود. این موضوع بار دیگر خاطرات فعالان بازار از سال ۱۳۹۹ را زنده کرد. در آن مقطع، همزمان با افزایش قابلتوجه تعداد فعالان بازار سهام، هسته معاملات در روزهای مختلف با کندی و اختلال مواجه میشد و این مساله در برخی مواقع روند طبیعی معاملات را تحتتاثیر قرار میداد. دیروز نیز اختلال در سامانه معاملات، در شرایطی که عرضهها از ساعت ۱۰ افزایش یافته بود، بر فضای روانی بازار اثر گذاشت و اعتماد عمومی معاملهگران را خدشهدار کرد. در برخی نمادها، تغییرات قیمت با سرعت بسیار زیادی اتفاق افتاد و سهمهایی در عرض چند ثانیه با رنج منفی، از صف خرید به صف فروش رسیدند. چنین اتفاقاتی در بازاری که ارزش معاملات و تعداد مشارکتکنندگان در آن افزایش یافته، میتواند نگرانیهایی را درباره زیرساختهای معاملاتی و توان هسته معاملات برای پاسخگویی به حجم فعالیتها ایجاد کند.
در سمت جریان ورود و خروج پول نیز معاملات دیروز تصویر متفاوتی از نماگرهای اصلی بازار ارائه کرد. ارزش معاملات خرد بازار سهام به رقم قابلتوجه ۶۰همت رسید؛ بخش مهمی از این رقم تحتتاثیر افزایش عرضهها در کلیت بازار قرار داشت. همزمان، حدود ۴هزار و ۴۰۰میلیارد تومان پول توسط سرمایهگذاران حقیقی از بازار سهام خارج شد. ترکیب نمادهای معاملاتی نیز بر غلبه عرضهها در بازار تاکید داشت. در پایان معاملات، ۷۱درصد از نمادها با افت قیمت مواجه شدند و تنها ۲۹درصد از نمادها در محدوده مثبت معامله شدند. به این ترتیب، شاخص کل با رشد 0.55درصدی به کار خود پایان داد، اما بخش عمده نمادهای بازار در محدوده منفی معامله شدند. این اختلاف میان رشد نماگر اصلی و وضعیت کلی بازار نشان میدهد رشد شاخص عمدتا از سوی چند نماد بزرگ و شاخصساز رقم خورده است.
چشمانداز مثبت تالار شیشهای
بورس تهران در معاملات دیروز با فرازوفرود بسیاری همراه بود. ابراهیم سماوی، کارشناس بازارهای مالی، در تشریح معاملات دیروز به «دنیای اقتصاد» گفت: بورس تهران معاملات را با موجی قدرتمند از تقاضا آغاز کرد و شاخص کل در همان نیمساعت ابتدای معاملات بیش از ۱۴۵هزار واحد رشد کرد. این حرکت در نگاه نخست میتوانست نشانه آغاز دور تازهای از صعود باشد. اما هرچه از دقایق ابتدایی معاملات فاصله گرفتیم، عرضهها افزایش یافت و بخش عمده رشد شاخص از میان رفت.
او افزود: آمار جریان ورود و خروج پول نیز پرده دیگری از این تناقض را کنار میزند. ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به حدود 60همت رسید که از منظر گردش پول رقم قابلتوجهی است. اما همزمان نزدیک به 4.4همت پول حقیقیها نیز از این بخش خارج شد. سرانه فروش حقیقیها به حدود ۱۴۲میلیون تومان رسید، درحالیکه سرانه خرید در محدوده ۸۷میلیون تومان قرار داشت؛ به این معنا که قدرت فروشندگان بیش از 1.6برابر خریداران بود. به گفته این کارشناس، خروج بیش از 2.3همت پول از ۵۰ شرکت بزرگ نیز نشان داد عرضهها دقیقا در نمادهایی شدت گرفته که طی هفتههای گذشته موتور اصلی حرکت شاخص بودهاند.سماوی گفت: رفتار سرمایههای خرد زمانی معنادارتر میشود که خروج حدود 1.5همت پول از صندوقهای درآمد ثابت را نیز در کنار آن قرار دهیم. نهتنها این منابع وارد بازار سهام نشد، بلکه بخشی از پول حقیقی نیز از بورس خارج شد. چنین رفتاری نشان میدهد پول حقیقیها فعلا میان بازارها سرگردان است؛ سرمایهگذار از بازده بدون ریسک رضایت ندارد، اما در قیمتهای فعلی نیز حاضر نیست با تمام توان وارد سهام شود. در چنین فضایی، پول معمولا بهصورت نقد باقی میماند یا به سمت بازارهایی حرکت میکند که واکنش مستقیمتر و سریعتری به تورم و نااطمینانیهای سیاسی دارند.
او با اشاره به وضعیت بازارهای موازی در روز سهشنبه بیان کرد: قرار گرفتن همزمان نرخ دلار آزاد، طلا و سکه در سطوح تاریخی، از یکسو پشتوانه رشد اسمی بازار سهام محسوب میشود و از سوی دیگر، رقیب جدی بورس برای جذب سرمایههای خرد است. افزایش نرخ دلار میتواند درآمد ریالی شرکتهای صادراتی، ارزش جایگزینی داراییها و سود شرکتهای کالایی را بالا ببرد؛ اما اگر رشد نرخ ارز با تشدید نااطمینانیهای سیاسی همراه شود، در کوتاهمدت بهجای ورود پول به سهام، میل سرمایهگذاران به نقدشوندگی و خرید ارز و طلا را افزایش میدهد. به همین دلیل، رابطه بورس و دلار همواره مستقیم و همزمان نیست؛ بورس گاهی با فاصله از رشد نرخ ارز منتفع میشود و تا زمانی که فضای روانی آرام نگیرد، بازارهای ارز و طلا مقصد نخست پولهای محتاط باقی میمانند.
ابراهیم سماوی اظهار کرد: اختلال هسته معاملات در روز سهشنبه بر تردیدهای معاملاتی افزود. شرکت مدیریت فناوری بورس تهران ابتدا از کندی سامانههای معاملاتی خبر داد و سپس اعلام کرد اختلال برطرف شده است. بااینحال، زمانی که معاملهگر در ثبت، ویرایش یا لغو سفارش خود با مشکل مواجه میشود، موضوع دیگر صرفا یک ایراد فنی نیست؛ زیرا اختلال در دسترسی، اعتماد سرمایهگذار و کیفیت کشف قیمت را تحتتاثیر قرار میدهد. این اتفاق میتواند فشار روانی فروش را تشدید کند، اما نباید تمام فرازوفرود دادوستدهای دیروز را به هسته معاملات نسبت داد. خروج سنگین پول، برتری محسوس سرانه فروش و منفی بودن اکثریت نمادها نشان میدهد بازار حتی بدون اختلال فنی نیز با عرضههای جدی و شناسایی سود مواجه بوده است.
سماوی در پیشبینی کوتاهمدت وضعیت بازار گفت: سناریوی محتملتر، ادامه نوسان و فشار عرضه در روزهای پیش روست. محدوده 6.5میلیون واحد نخستین منطقه مهم برای سنجش قدرت تقاضاست. اگر شاخص در این محدوده تثبیت شود، خروج پول کاهش یابد و ارزش معاملات همچنان بالا باقی بماند، میتوان انتظار داشت عرضهها جذب شوند و بازار بار دیگر برای عبور از محدوده 6.7میلیون واحد تلاش کند. در مقابل، از دست رفتن این محدوده همراه با تداوم خروج پول، احتمال اصلاح عمیقتر را افزایش خواهد داد؛ اصلاحی که در سهام کوچک، صندوقهای اهرمی و نمادهای فاقد پشتوانه سودآوری شدیدتر خواهد بود.
او افزود: در افق میانمدت، همچنان نمیتوان نسبت به بورس بدبین بود. سطوح جدید دلار، تورم و افزایش ارزش اسمی دارایی شرکتها اجازه نمیدهد بازار سهام برای مدت طولانی از سایر بازارها عقب بماند. کما اینکه برآیند معاملات دیروز را نباید پایان روند صعودی دانست، اما باید آن را نخستین هشدار جدی پس از رشدهای پرشتاب اخیر تلقی کرد. بورس هنوز از سوخت تورم و نرخ ارز برای ادامه رشد برخوردار است، اما برای ادامه مسیر به ورود پول تازه، توقف خروج سرمایه و بازسازی اعتماد نیاز دارد.
پیشروی سریالی دلار
