دو رویکرد متفاوت مالیاتی

طبق آرای صادره، در تاریخ گزارشگری مالی، سود افزایش ارزش سرمایه‌گذاری‌های جاری و سریع‌المعامله مشمول مالیات نیست و از طرف دیگر، سود تسعیر ارز اقلام پولی مشمول مالیات است. برای این دو سود حسابداری که در تاریخ گزارشگری مالی به عنوان سود کاغذی محسوب شده و ناشی از انجام معاملات واقعی نبوده و تحقق‌نیافته تلقی می‌گردند، دو رویکرد مالیاتی متفاوت اتخاذ شده است.

شرکت‌ها طبق استانداردهای حسابداری، هنگام انجام معاملات و ثبت در دفاتر مالی، نسبت به شناسایی سود (زیان) معاملات اقدام می‌کنند که این سود (زیان) به عنوان سود (زیان) واقعی و تحقق‌یافته حسابداری تلقی می‌شود. همچنین طبق استانداردهای حسابداری، شرکت‌ها در تاریخ گزارشگری مالی نیز ملزم به اندازه‌گیری دارایی‌ها و بدهی‌های خود با ارزش تاریخ گزارشگری هستند که این افزایش (کاهش) در ارزش دارایی‌ها و بدهی‌ها به عنوان سود (زیان) کاغذی و تحقق‌نیافته حسابداری تلقی می‌شود. باید توجه داشت این سود (زیان) کاغذی می‌توانست با تصمیم مدیریت و انجام معامله در تاریخ گزارشگری، در قالب سود (زیان) واقعی حسابداری متبلور شود.

درخصوص افزایش (کاهش) در ارزش سرمایه‌گذاری‌های جاری و سریع‌المعامله و اقلام پولی ارزی (مانند حساب‌های دریافتنی ارزی) در تاریخ گزارشگری مالی که به عنوان سود کاغذی حسابداری تلقی می‌شود، دیوان عدالت اداری دو رویکرد متفاوت مالیاتی را برای برخورد با آن طی آرای خود اعلام کرده است.

رویکرد اول دیوان عدالت اداری در رای مورخ ۲۹شهریور ۱۴۰۱ با شماره دادنامه ۱۱۸۱-۱۱۸۰: سود افزایش ارزش در سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار جاری و سریع‌المعامله در تاریخ گزارشگری مالی که به روش ارزش بازار طبق استاندارد حسابداری شناسایی می‌شود، مشمول مالیات نیست و زیان کاهش ارزش آن، نیز هزینه قابل قبول  مالیاتی نیست.

رویکرد دوم دیوان عدالت اداری در رای مورخ ۲ خرداد ۱۴۰۲ با شماره دادنامه ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۰۵۳۱۱۰۳: سود تسعیر ارز اقلام پولی در تاریخ گزارشگری مالی که طبق استاندارد حسابداری شناسایی می‌شود، مشمول مالیات است و زیان تسعیر ارز آنها نیز هزینه قابل قبول  مالیاتی است.

دو رویکرد متفاوت مالیاتی در آرای دیوان عدالت اداری به سود (زیان) کاغذی حسابداری: اوراق بهادار (شامل سود افزایش ارزش سرمایه‌گذاری) و اقلام پولی ارزی (شامل درآمد تسعیر ارز)، هر دو جزو دارایی‌های مؤدی محسوب می‌شوند

 و در تاریخ گزارشگری مالی، هیچ‌کدام از آنها آورده‌ای برای مؤدی ندارند و فقط سود (زیان) کاغذی در دفاتر قانونی مؤدی طبق استانداردهای حسابداری شناسایی شده است. موضوع این است که چگونه یک دارایی مانند اوراق بهادار بابت سود کاغذی، مشمول مالیات نیست (سود افزایش ارزش سرمایه‌گذاری) و دارایی دیگر مانند حساب دریافتنی ارزی مشمول مالیات است (سود تسعیر ارز).

برای این دو سود حسابداری که در تاریخ گزارشگری مالی به عنوان سود کاغذی محسوب شده و ناشی از انجام معاملات واقعی نبوده و تحقق‌نیافته تلقی می‌شوند، دو رویکرد مالیاتی متفاوت اتخاذ  شده است.

* حسابرس رسمی