گروه بورس جهانی - حمزه بهادیوند چگینی: افت ۲۵ درصدی قیمت نفتا در فاصله دو ماه گذشته که در نتیجه کاهش جهانی قیمت نفت اتفاق افتاد، عاملی بود که بار دیگر تولیدکنندگان مجتمع‌های پتروشیمی دنیا را متقاعد کرد به سمت خوراک سنگین حرکت کنند. این موضوع عاملی بود که این سیگنال را به ساختار تولید پتروشیمی جهان داد که زمان مناسبی است تا پایه‌های خوراک این مجتمع‌ها که می‌رفت گازی شود، ظرفیت‌های لازم را برای شرایط کاهش قیمت سایر انواع خوراک ایجاد کند. موسسه پلاتس در این زمینه اعلام کرده است شاخص میانگین جهانی قیمت نفتای این موسسه از رقم ۷۰۷ دلار در هر متریک تن در ۱۸ فوریه به ۵۳۶ دلار در ۲۴ آوریل رسیده و این محصول حتی در شرایطی که قیمت نفت اندکی افزایش را در هفته‌های اخیر تجربه کرد روند نزولی خود را ادامه داد. تحلیلگران معتقدند کاهش قیمت نفت برنت به میزان ۱۷ درصد در همین دوره و رسیدن قیمت از ۱۱۸ دلار در ۱۷ فوریه به ۹۷ دلار در ۱۷ آوریل عاملی بود که همان طور که در نمودار همراه نیز مشاهده می‌شود منجر به کاهش قیمت نفتا شده است. فعالان این حوزه در این باره می‌گویند وقتی کاهش تقاضا برای نفت وجود دارد، طبیعی است که قیمت این محصول کاهش یابد و این موضوع بر قیمت‌های خوراک سنگین از جمله نفتا نیز اثرگذار است. در همین حال قیمت محصولات نهایی پتروشیمی نیز روندی نزولی را تجربه می‌کنند به طوری که اخیرا موسسه پلاتس از کاهش ۵ تا ۷ درصدی قیمت این محصولات خبر داده و همچنان این روند نزولی است. تحقیقات نشان می‌دهند روند تغییرات قیمت نفت برنت و نفتای مورد نیاز مجتمع‌های پتروشیمی رابطه‌ای مستقیم است به طوری که دقیقا در شرایط کاهش قیمت نفت برنت، قیمت نفتا نیز کاهشی بوده و در شرایط افزایش قیمت، روند مشابهی را در مورد این خوراک مشاهده می‌کنیم. در عین حال موضوع قابل ذکر دیگر در این رابطه آن است که اگر روند کاهشی قیمت نفتا قابل قبول است، باید بپذیریم که حاشیه سود شرکت‌های آمریکایی که از اتان برای تولید اتیلن استفاده می‌کنند در حال کاهش خواهد بود و این موضوع اثراتی را در رقابت بین تولیدکنندگانی که خوراک مختلف را در تولید محصولاتشان به کار می‌برند ایجاد می‌کند. نتیجه این امر آن است که ترکیب بازارها در شرایط کاهشی قیمت‌ها به هم می‌خورد و شکل رقبا و ماهیت رقابت نیز دچار تحول می‌شود. اما در طرف دیگر استفاده از اتان ارزان قیمت ایالات متحده از منابع شیل، این خوراک را به عنوان خوراک غالب پتروشیمی‌ها در این کشور در خواهد آورد که سود سرشاری را برای تولیدکنندگان اتیلن این مجتمع‌ها فراهم خواهد کرد. از طرفی باعث می‌شود قیمت‌های نهایی خود را بر اساس قیمت تمام شده بر اساس نفتا تنظیم کنند و در نتیجه سود مناسبی را عاید خود می‌کنند. از طرفی با توجه به اینکه قیمت نفتا در حال کاهش است انتظار می‌رود قیمت نهایی اتیلن نیز روند رو به کاهشی را طی کند. بررسی‌های موسسه پلاتس نشان داده است تغییرات سودآوری بین مجتمع‌هایی که بر پایه اتان تولید می‌کنند و مجتمع‌هایی که بر پایه نفتا به تولید مشغولند از حدود هزار و ۴۰۰ دلار در هر متریک تن در فوریه به ۶۹۰ دلار در آوریل کاهش یافته است که این موضوع به معنای کاهش بیش از ۵۰ درصدی مزیت استفاده از گاز اتان در تولید محصولات پتروشیمی به خصوص اتیلن است. به عبارتی دیگر کاهش قیمت نفتا باعث شده است به‌رغم استفاده از اتان ناشی از منابع شیل که قیمت‌های پایین‌تری دارد، اما استفاده از نفتا به صرفه‌تر و رقابتی‌تر باشد. قیمت‌های جهانی اتیلن نیز نشان‌دهنده روندهای قابل تاملی است از جمله اینکه از میانه فوریه سال جاری، قیمت‌های اتیلن در اروپا نزدیک به ۱۴ درصد کاهش را نشان داده است و این میزان در آسیا ۱۶ درصد گزارش شده است. در حالی که ایالات متحده کمترین میزان کاهش قیمت اتیلن را به میزان ۳ درصد تجربه کرده است. به عبارت دیگر، استفاده از اتان در ایالات متحده منجر به کاهش کمتر قیمت‌ها در این منطقه شده است در حالی که نفتا اثرات بیشتری از خود بر جای گذاشته است. البته در این بین، برخی مشکلات دیگر نیز از قبیل تعطیلی‌ها و خاموشی برخی پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی به دلایل فنی و مشکل قطعی برق از عواملی بوده که به کاهش عرضه در بازارهای آمریکا منجر شده و خود این امر اندکی قیمت‌ها را افزایش داده است اما در کل میزان کاهش قیمت‌ها بسیار کمتر از حد سایر مناطق بوده است. این در حالی است که قیمت گاز در بازارهای جهانی در فاصله میانه فوریه تا انتهای آوریل با ۳۳ درصد افزایش مواجه شده است که این موضوع قیمت اتان را با افزایش مواجه کرده است.

روند نزولی قیمت «نفتا» در بازارهای جهانی