بازار سکه تحتتاثیر خبر سلف سکه قرار گرفت؛
روز هشتم صعود دلار
روز شنبه هشتمین روز معاملاتی متوالی بود که نرخ دلار در مسیر صعودی قرار گرفت. این روند از چهارشنبه چهارم شهریورماه آغاز شد و در نخستین روز هفته نیز تغییری در جهت حرکت بازار ایجاد نشد. بازار ارز که هفته گذشته را با دلار در محدوده ۲۲۱هزار تومان به پایان رسانده بود، روز شنبه معاملات خود را از ارقام بالاتر از ۲۲۲هزار تومان آغاز کرد و تا ساعت ۱۶ به محدوده ۲۲۶هزار تومان رسید. بر این اساس، نرخ دلار نسبت به آخرین روز معاملاتی هفته گذشته، یعنی پنجشنبه، حدود ۲.۲درصد افزایش یافت. نرخهای فردایی نیز در محدوده ۲۲۶هزار تومان نوسان داشتند و تا کانال ۲۲۷هزار تومان پیشروی کردند.
در بازار ارز دیجیتال نیز تتر که شامگاه جمعه نوسانات قابلتوجهی را تجربه کرده و حتی تا محدوده ۲۱۵هزار تومان پایین آمده بود، روز شنبه بار دیگر در مسیر صعودی قرار گرفت و در محدوده قیمتی ۲۲۵هزار تومان قرار گرفت. در روزهای اخیر، مجموعهای از عوامل سیاسی و اقتصادی بر انتظارات فعالان بازار ارز اثر گذاشته است. اخبار مربوط به اختلال در تجارت خارجی و روند ارزآوری، تشدید تحریمها، تداوم محدودیتهای تجاری و محاصره دریایی و همچنین ادامه تنشهای نظامی، در کنار نگرانیها درباره افزایش کسری بودجه دولت، از جمله عواملی هستند که میتوانند بر چشمانداز بازار ارز اثرگذار باشند. در این میان، قرار گرفتن تورم اقتصاد ایران در سطوح بالا نیز بر تقاضای حفظ ارزش داراییها افزوده است. در چنین شرایطی، دلار به یکی از مهمترین نماگرهای انتظارات اقتصادی تبدیل شده و افزایش تقاضای احتیاطی و سفتهبازانه میتواند به تداوم روند صعودی قیمت کمک کند. با این حال، برخی فعالان بازار احتمال اصلاح موقت قیمت یا ثبات نرخ دلار در کوتاهمدت را نیز منتفی نمیدانند. به اعتقاد کارشناسان، تا زمانی که در عوامل اصلی شکلدهنده انتظارات افزایشی تغییری ایجاد نشود، فشار صعودی بر نرخ دلار میتواند ادامه داشته باشد؛ هرچند مداخلات سیاستگذار ممکن است سرعت این روند را در مقاطع کوتاه کاهش دهد.
رفتار متفاوت در بازار سکه
روز شنبه، در بازار فیزیکی طلا و سکه، رفتار قیمتها یکسان نبود. در این روز، سکه طرح جدید تا پیش از ساعت ۱۶ به محدوده ۲۳۶میلیون تومان رسید و طلای ۱۸عیار نیز در محدوده ۲۳میلیون و ۶۷۱ هزار تومان معامله شد. در مقابل، نیمسکه با ۵۰۰هزار تومان کاهش نسبت به روز پنجشنبه، در قیمت ۱۱۹میلیون و ۵۰۰هزار تومان قرار گرفت. ربعسکه نیز حدود ۳درصد افت کرد و از سطوح بالاتر از ۶۶میلیون تومان در روز پنجشنبه به محدوده ۶۴میلیون و ۲۰۰هزار تومان رسید. رفتار متفاوت قطعات سکه در شرایطی رخ داد که بازار جهانی طلا در تعطیلات پایان هفته قرار داشت. از این رو، قیمت طلای داخلی و سکه عمدتا تحتتاثیر تحولات بازار ارز و عوامل داخلی قرار داشتند. برخی فعالان بازار معتقدند انتشار خبر عرضه اوراق سلف سکه از سوی بانک مرکزی نیز در کاهش تقاضا برای برخی قطعات سکه و در نتیجه، ایجاد شکاف میان روند قیمتی آنها موثر بوده است. بانک مرکزی روز شنبه اعلام کرد در راستای توسعه ابزارهای مالی، فراهم کردن امکان سرمایهگذاری در بازار طلا و مدیریت نقدینگی، برای نخستین بار «اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه» را روز چهارشنبه ۱۸شهریورماه ۱۴۰۵ عرضه خواهد کرد.
این اوراق سررسید سهماهه دارد و قیمت مبنای آن در زمان انتشار و بر اساس قیمت کشفشده تعیین میشود. دارنده اوراق در سررسید میتواند مطابق شرایط اعلامشده از ارزش سکه یا فیزیک آن برخوردار شود. یکی از ویژگیهای این ابزار، پیشبینی حداقل بازدهی برای دارنده اوراق است. بر این اساس، دارنده اوراق در سررسید و با استفاده از اختیار فروش میتواند اوراق خود را با قیمتی معادل ۷درصد بیشتر از قیمت کشفشده در روز انتشار به فروش برساند. بانک مرکزی هدف از انتشار این ابزار را توسعه ابزارهای سرمایهگذاری در بازار طلا و هدایت بخشی از تقاضای حفظ ارزش داراییها به سمت بازارهای مالی عنوان کرده است.
در بازار ارز نیز سیاستگذار طی روزهای اخیر بر آمادگی خود برای مداخله تاکید کرده است. به گفته مقامات بانک مرکزی، این نهاد در واکنش به فشارهای ناشی از جنگ، اختلال در تجارت خارجی و کاهش صادرات نفت، مجموعهای از ابزارهای ارزی را فعال کرده است. عرضه ۵۰۰میلیون دلار اسکناس از سوم شهریورماه آغاز شده و اعلام شده است که این ظرفیت در صورت نیاز میتواند تا ۲میلیارد دلار افزایش یابد. در همین حال، روز جمعه اظهاراتی از رئیسکل بانک مرکزی، عبدالناصر همتی، منتشر شد که بر اساس آن، بانک مرکزی با استفاده از ظرفیتهای ارزی و ابزارهای در اختیار خود، در زمان مناسب و متناسب با شرایط بازار مداخله خواهد کرد. به گفته رئیسکل بانک مرکزی، تامین ارز مورد نیاز تجارت با کمبود جدی مواجه نیست و بخشی از فشار فعلی بازار ناشی از تقاضای احتیاطی، سفتهبازانه و خروج سرمایه است. او همچنین با تاکید بر کفایت ذخایر ارزی، از آمادگی بانک مرکزی برای مداخله متناسب با شرایط بازار خبر داد.
مجموعه اقدامات بانک مرکزی میتواند در کوتاهمدت بر رفتار بازار ارز و طلا اثرگذار باشد، اما توان سیاستگذار برای حذف اثرگذاری عوامل بیرونی محدود است. جنگ، اختلال در تجارت خارجی، تحریمها و محدودیتهای ارزی همچنان در شکلدهی به انتظارات بازار نقش دارند. از این منظر، ابزارهای جدید مالی و مداخلات ارزی میتوانند سرعت اثرگذاری شوکهای سیاسی و اقتصادی بر قیمت داراییها را کاهش دهند، اما تغییر پایدار روند بازار به تغییر در عوامل اصلی شکلدهنده انتظارات اقتصادی نیاز دارد.
