طلای جهانی در انتظار تعیین نرخ بهره توسط فدرالرزرو پایینتر از ۴۶۰۰دلار ماند
سه تردید بازار ارز
بازار طلا نیز با وجود ادامهدار بودن ریزش نرخ طلا در بازارهای جهانی، همراه با بازار دلار رشد داشت و هر گرم طلای ۱۸عیار بیش از ۲۰میلیون تومان معامله شد. کارشناسان اعلام کردهاند ازسرگیری فعالیتهای اقتصادی، افزایش تقاضا در بازار ارز را به همراه داشته که این موضوع در کنار نبود اطمینان از پایداری عرضه کافی ارز و همراهی این موضوع با عدم بهرهگیری سیاستگذار از پتانسیل بازار پول، رشد قیمتها را موجب شده است. در این خصوص به نظر میرسد بازار ارز برای بهدست آوردن پاسخ برای سه پرسش سردرگم است. نخست آنکه آیا منابع ارزی کشور کافی و قابل دسترس است؟ تردید دیگر آنکه، در شرایط تیره شدن روابط با امارات، ادامه محاصره دریایی و کاهش تولیدات صنایع اصلی، مبادلات خارجی و کسب درآمد ارزی از چه طریق انجام خواهد شد؟ و آیا راههای جایگزین میتواند پایداری منابع ارزی را تضمین کند؟ کارشناسان معتقدند در صورت اعلام خبری از حصول پیشرفت در مذاکرات میان ایران و آمریکا میتواند بهصورت موقت برای آرامش بازار ارز بهعنوان لنگرگاه انتظارات تورمی اقتصاد ایران موثر باشد.
وضعیت بازار ارز و طلا روز چهارشنبه
روز چهارشنبه، قیمت دلار در معاملات نقدی و فیزیکی بازار آزاد ارز از ۱۷۱هزار تومان آغاز شد. تعداد معاملات نسبت به روزهای گذشته افزایش داشت و با طی شدن روز، معاملات با نرخهای بالاتری ثبت شدند. تا ظهر روز گذشته نرخهای اعلامشده در صرافیها برای فروش اسکناس آمریکایی به ۱۷۲هزار تومان و نرخ خرید ۱۷۰هزار تومان بود. البته چند دقیقه بعد نرخ فروش هر دلار آمریکا با ۶هزار تومان افزایش به رقم ۱۷۸هزار تومان رسید. این رقم بالاترین نرخ ثبتشده برای معاملات فیزیکی و نقدی روز گذشته بود و در ادامه روز نرخ دلار تا رقم ۱۷۲هزار تومان بازگشت. روز گذشته، با افزایش نرخ دلار، سایت بسیاری از صرافیها از دسترس خارج شد و برخی شایعهها در خصوص ممنوعیت اعلام نرخ دلار مطرح شد؛ ولی در مجموع بازار ارز نشان داد از شرایط جنگی خارج شده و بیدار شده است. در این روز نرخ تتر نیز از ۱۶۵هزار تومان روند صعودی خود را شروع کرد و تا ۱۷۹هزار و ۵۰۰تومان پیش رفت؛ ولی در ساعات بعدی در محدوده ۱۷۳هزار تومان آرام گرفت. معاملات فردایی دلار در روز گذشته نیز در رقم ۱۷۴هزار تومان به ازای هر دلار انجام شدند. بازار طلای داخل نیز با وجود اینکه نرخ جهانی طلا در پایینترین میزان یکماهه خود قرار داشت، روند صعودی به خود گرفت. روز گذشته، نهم اردیبهشتماه، نرخ طلای ۱۸عیار(چه خرید و چه فروش) از ۲۰میلیون تومان به ازای هر گرم گذر کرد. نرخ طلای ۱۸عیار آخرین بار در اسفندماه در سطوح بالای بیستمیلیون تومان قرار داشت و در سال جاری حتی تا کانال ۱۶میلیون تومان نیز کاهش یافته بود.
انواع قطعات سکه طلا نیز با افزایشهای قابلتوجه در نرخ مواجه شدند. روز چهارشنبه، سکه طلای طرح جدید با بیش از ۱۳میلیون تومان افزایش نسبت به روز سهشنبه، در رقم ۲۰۲میلیون و ۶۷۰هزار تومان به فروش رسید. روز سهشنبه نیز این قطعه طلایی بیش از ۱۲میلیون تومان افزایش ثبت کرده بود.
نیمسکه و ربعسکه نیز روز گذشته به ترتیب در رقم ۱۰۵میلیون و ۱۷۰هزار تومان و ۵۸میلیون و ۴۷۰هزار تومان به فروش رسیدند.
بازار در جستوجوی پاسخ
به نظر میرسد بازار ارز در حال حاضر به دنبال پاسخی مطمئن برای وضعیت کنونی اقتصاد کشور است. کارشناسان اعلام کردهاند که ازسرگیری فعالیتهای اقتصادی باعث افزایش تقاضا برای تامین ارز شده است. در این زمینه، پرسشی که پاسخ آن بر تصمیمات فعالان اقتصادی تاثیرگذار است، توان منابع ارزی کافی و در دسترس بودن آن برای تامین نیازهای ارزی کشور است.
در شرایطی که به آن «نه مذاکره و نه جنگ» گفته میشود، فعالان اقتصادی در انتظار نتایج مذاکرات نمانده و به ادامه فعالیتهای خود مانند دوران قبل از جنگ مشغول شدهاند. پیشتر، بازار حواله امارات بخش قابلتوجهی از تسویههای بازار ارز ایران را انجام میداد، اما اکنون با کاهش همراهی بازار ارز امارات، در خصوص طریقه مبادلات ارزی و فعالیتهای اقتصادی سوالات افزایش یافته است. نکته مهم دیگر، تردید بازار داخلی نسبت به تداوم درآمدهای دلاری کشور است. اطلاعات ماه مارس نشان میدهد ایران در میان کشورهای حوزه خلیجفارس بالاترین حجم فروش نفت را داشته است. آن زمان ایران معافیت داشت؛ اما اکنون نه تنها معافیت ندارد، بلکه تحت محاصره دریایی قرار گرفته است. در چنین شرایطی که فروش اصلیترین کالای صادراتی کشور با مانع جدی مواجه است، تولیدات دیگر محصولات صادراتی مانند فولاد و پتروشیمی نیز کاهش یافته است.
بر این اساس، بازار ارز که اخیرا با وجود قطعی اینترنت سراسری فعال شده است، هم نسبت به کسب درآمد ارزی و هم نسبت به توانایی دریافت آن نااطمینان است. این نااطمینانی نسبت به وجود و تداوم عرضه ارز، همراه با افزایش تقاضا در دوران آتشبس، رشد قیمتها را تشدید کرده است. افزایش تقاضای ارز مشابه شرایط بعد از جنگ ۱۲روزه نیز رخ داده بود و احتمال افزایش معاملات غیررسمی (قاچاق) نیز بیشتر شده است.
نکته دیگر آن است که برنامه مشخصی برای مدیریت افزایش تقاضای ارزی بعد از جنگ از سوی بازارساز اعلام نشده است. کارشناسان بارها تاکید کردهاند که ورود مستقیم بازارساز به بازار ارز نیازمند منابع ارزی گسترده است. در شرایط فعلی که در مورد درآمدهای ارزی کشور تردید جدی وجود دارد و بخش زیادی از درآمدها احتمالا به صورت تهاتر با کشورهای دریافتکننده نفت انجام میشود، فعالان اقتصادی نسبت به توانایی نهادهای بالادستی برای ایفای نقش بازارساز اصلی مطمئن نیستند.
بر این اساس، میتوان انتظار داشت که بازار ارز، بهعنوان بازار مادر، انتظارات فزایندهای داشته باشد. صاحبنظران اقتصادی بارها تاکید کردهاند که ورود مستقیم بازارساز به بازار ارز به معنای سیاستگذاری کارآ نیست . تحلیلها نشان میدهد سیاستگذاری ارزی باید همراه و هماهنگ با سیاستگذاری پولی انجام شود؛ زیرا در صورت سرکوب بازار پول، فشارها به بازار ارز منتقل میشوند. برخی کارشناسان معتقدند سیاستگذار باید افزایش نرخ ارز را به عنوان نتیجه طبیعی شرایط اقتصادی بپذیرد و به جای سرکوب نرخ و توزیع رانت، اصلاح روش سیاستگذاری را مدنظر قرار دهد. کنترل هزینههای دولت و جلوگیری از رشد نقدینگی، روشنترین اقدام لازم برای سیاستگذار است. حتی در شرایطی که بازارها با نوسانات شدید مواجه هستند، سیاستگذار باید بر مسیر خود متعهد باشد. به بیان دیگر، به جای نگرانی از افزایش نرخها، لازم است از کاهش ارزش پول ملی جلوگیری شود؛ زیرا نبود شناخت صحیح از مساله، پاسخهای نادرستی مانند سرکوب نرخ را به دنبال خواهد داشت.
طلای جهانی در سطوح پایین تر از ۴۶۰۰ دلار باقی ماند
روز گذشته، با افزایش نرخ طلا و دلار در بازارهای داخلی، برخی شایعات درباره رشد قیمت طلا در بازارهای جهانی مطرح شد، اما در واقعیت، بازار جهانی طلا افزایش قیمتی را تجربه نکرد. قیمت طلا در روز چهارشنبه زیر ۴۶۰۰دلار به ازای هر اونس باقی ماند که ادامه روند نزولی روز سهشنبه بود. در آن روز، نرخ جهانی طلا تقریبا ۲درصد کاهش یافت و به پایینترین سطح یک ماه اخیر رسید. کارشناسان معتقدند این کاهش همزمان با توقف مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران و ادامه بسته بودن تنگه هرمز رخ داده و نگرانیها از افزایش تورم را تشدید کرده است. بیش از ۲ماه از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران میگذرد و مسیر استراتژیک تنگه هرمز همچنان تحتتاثیر آن است. سرمایهگذاران به تدریج این احتمال را در قیمتها لحاظ کردهاند که بانکهای مرکزی ممکن است نرخ بهره را برای مدت طولانی بالا نگه دارند یا حتی سیاستهای سختگیرانهتری اعمال کنند که این موضوع بر ارزش طلا بدون بازده فشار وارد میکند. بر این اساس، فعالان بازار در هفته جاری چشم به تصمیمات بانکهای مرکزی مهم، از جمله فدرالرزرو، بانک مرکزی اروپا و بانک مرکزی بریتانیا دارند. بانک مرکزی ژاپن نیز نرخ بهره خود را بدون تغییر حفظ کرد.
