زمین زیر پای غول‌های هوش مصنوعی می‌لرزد
دنیای اقتصاد: دنیای فناوری بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با دو مانع تازه روبه‌رو شده است: سیاستمدارانی که وعده محدود کردن دیتاسنترها را می‌دهند و سرمایه‌گذارانی که دیگر برای ساخت بی‌پایان آنها ذوق نمی‌کنند. پیروزی تاریخی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا فقط یک تغییر سیاسی نیست؛ این نتیجه می‌تواند برنامه توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی را هم با دردسرهای جدی روبه‌رو کند. در هفته‌های اخیر، مخالفت با ساخت دیتاسنترها به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در رقابت‌های محلی تبدیل شده و رأی‌دهندگان در مناطق مختلف، به طرح‌هایی برای محدود کردن یا متوقف کردن این پروژه‌ها رای مثبت داده‌اند. هم‌زمان، شماری از سیاستمداران تازه‌منتخب نیز با وعده مهار توسعه دیتاسنترها وارد میدان شده‌اند.
این تحولات برای ایلان ماسک معنای ویژه‌ای دارد. او یکی از بزرگ‌ترین حامیان مالی حزب جمهوری‌خواه بود و بنا بر برآوردهای مطرح‌شده در گفت‌وگوی پادکست Equity وب‌سایت تک‌کرانچ، حدود نیم‌میلیارد دلار یا حتی بیشتر برای حمایت از جمهوری‌خواهان هزینه کرده است. با این حال، نتیجه انتخابات نه‌تنها دستاورد سیاسی روشنی برای او نداشت، بلکه شرکت‌هایش را در محیطی قرار داده که مخالفت با توسعه دیتاسنترها در آن رو به افزایش است.
در این میان، مساله فقط رقابت دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان نیست. مخالفت با دیتاسنترها به موضوعی فراتر از مرزبندی‌های حزبی تبدیل شده است. شهروندان نسبت به شیوه فعالیت شرکت‌های بزرگ فناوری برای گرفتن مجوز ساخت این مراکز اعتراض دارند؛ از محرمانه نگه داشتن اطلاعات پروژه‌ها و گرفتن توافق‌نامه‌های عدم افشا از مقام‌های محلی گرفته تا پنهان ماندن ابعاد واقعی مصرف انرژی و آب.
این نگرانی‌ها به‌ویژه در مناطق خشک جنوب‌غربی آمریکا جدی‌تر است؛ مناطقی که با کمبود منابع آبی روبه‌رو هستند و احداث تاسیسات عظیم محاسباتی می‌تواند فشار بیشتری بر منابع محلی وارد کند. به همین دلیل، مخالفان این پروژه‌ها فقط از یک جناح سیاسی نیستند و جمهوری‌خواهان، مستقل‌ها و دموکرات‌ها را می‌توان در میان منتقدان آنها دید.
تگزاس یکی از مهم‌ترین میدان‌های این تقابل خواهد بود. جینا هینوجوسا، فرماندار منتخب این ایالت، در کارزار انتخاباتی خود وعده داده بود محدودیت‌هایی برای توسعه دیتاسنترها در نظر بگیرد. شکست گرگ ابوت و پیروزی هینوجوسا می‌تواند مسیر فعالیت شرکت‌هایی را که برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی روی تگزاس حساب کرده‌اند، دشوارتر کند.
از سوی دیگر، شرکت‌های فناوری ظاهرا متوجه تغییر فضای سیاسی شده‌اند. اوپن‌ای‌آی اخیرا چارچوبی با عنوان «سیاست پردیس‌های محاسباتی» منتشر کرده و وعده داده است برای پیشبرد پروژه‌هایش دیگر از توافق‌نامه‌های عدم افشا استفاده نکند و اطلاعات بیشتری درباره طرح‌های خود در اختیار جوامع محلی بگذارد.
اما تغییر نام دیتاسنتر به «پردیس محاسباتی» هم واکنش‌های انتقادی به دنبال داشته است. منتقدان معتقدند تغییر واژگان، واقعیت مصرف گسترده برق و آب این تاسیسات را عوض نمی‌کند. یکی از حاضران در گفت‌وگوی تک‌کرانچ این اقدام را بیشتر تلاشی برای بازاریابی و تغییر تصویر عمومی دیتاسنترها دانست تا راه‌حلی واقعی برای نگرانی‌های مردم.
با این حال، فشار سیاسی تنها تهدید پیش روی صنعت نیست. بازارهای مالی نیز ظاهرا دیگر مانند گذشته از هزینه‌کردهای عظیم شرکت‌های هوش مصنوعی برای ساخت دیتاسنتر استقبال نمی‌کنند. سرمایه‌گذاران نسبت به حجم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های محاسباتی محتاط‌تر شده‌اند و این موضوع می‌تواند انگیزه اقتصادی شرکت‌ها برای اجرای پروژه‌های تازه را کاهش دهد. برخی از کارشناسان هشدار می‌دهند که شاید «لحظه ترکیدن حباب» هوش مصنوعی فرا رسیده باشد.
به این ترتیب، صنعت هوش مصنوعی با یک معادله دشوار روبه‌روست: ساخت دیتاسنترها از نظر سیاسی سخت‌تر شده و بازار سرمایه نیز اشتیاق سابق را برای تامین هزینه آنها ندارد. با این حال، شرکت‌ها برای رسیدن به مقیاس موردنظر خود همچنان به زیرساخت‌های محاسباتی بیشتری نیاز دارند. پرسش اصلی این است که آیا غول‌های فناوری می‌توانند در چنین شرایطی به توسعه بی‌وقفه دیتاسنترها ادامه دهند یا دوران ساخت‌وساز بدون مانع به پایان رسیده است؟ برخی البته راه فراری مطرح کرده‌اند که البته هزینه آن کم نیست: «کوچ دیتاسنترها از زمین به آسمان». در این زمینه اقداماتی هم ایلان ماسک انجام داده است و گوگل نیز چندین آزمایش در فضا انجام داده است.
