استقلال چین در توسعه هوش مصنوعی، رئیسجمهوری آمریکا را از مهمترین اهرم فشار محروم کرده است
«خالیبازی» ترامپ در برابر «شی»
به نوشته نیویورکتایمز، درحالیکه اکثر سیستمهای هوش مصنوعی پیشرو در جهان هنوز به نیمههادیهای شرکت آمریکایی انویدیا، غول تراشهسازی، متکی هستند، شرکتهای هوش مصنوعی چینی بهطور فزایندهای به جایگزینهای داخلی روی میآورند. زمان اعلام خبر دیپسیک – که قبل از نشست برنامهریزیشده این هفته بین رئیسجمهور ترامپ و شی جینپینگ، رهبر چین است- به پکن اعتماد به نفس تازهای میدهد که وارد مذاکرات تجاری شود و به واشنگتن این سیگنال را میدهد که کنترلهای صادراتی ایالات متحده بر تراشههای انویدیا، توسعه هوش مصنوعی چین را از مسیر خود خارج نکرده است.
هرگونه تغییر معنادار چین از فناوری هوش مصنوعی آمریکایی میتواند تاثیر کنترلهای صادراتی ایالات متحده را محدود کرده و واشنگتن را از یک منبع حیاتی برای اعمال نفوذ بر پکن محروم کند. این چشمانداز از زمانی که فناوری هوش مصنوعی دیپسیک صنعت فناوری ایالات متحده را به لرزه درآورد و این شرکت را به نمادی قدرتمند از تلاش چین برای خودکفایی فناوری تبدیل کرد، فوریت بیشتری پیدا کرد.
پیش از دیدار سال گذشته بین این دو رهبر، ترامپ گفت که قصد دارد در مورد قدرتمندترین تراشههای هوش مصنوعی انویدیا با شی صحبت کند و این موضوع گمانهزنیها را مبنی بر اینکه ایالات متحده ممکن است محدودیتهای اعمالشده بر این فناوری را کاهش دهد، افزایش داد. اما حالا پس از سالها جلوگیری واشنگتن از خرید برخی محصولات فناوری پیشرفته توسط شرکتهای چینی، شرکتهایی مانند دیپسیک و «مونشات ایآی» به جای انتظار برای ناپدید شدن این محدودیتها، شروع به طراحی سیستمهای هوش مصنوعی خود بر اساس این محدودیتها کردهاند. این شامل بررسی چگونگی اجرای مدلهای آنها روی طیف وسیعتری از پردازندهها فراتر از پردازندههای انویدیا نیز میشود.
وی سان، تحلیلگر ارشد هوش مصنوعی در موسسه تحقیقاتی کانترپوینت در پکن، گفت: «کنترلهای صادراتی ایالات متحده، توسعه هوش مصنوعی چین را متوقف نمیکند. آنها چین را مجبور میکنند تا یک مجموعه جایگزین بسازد.»
دیپسیک اعلام کرده است که جدیدترین مدل آن میتواند از تراشههای هوآوی برای استنتاج استفاده کند، فرآیندی که به یک سیستم هوش مصنوعی اجازه میدهد سریعتر و دقیقتر به کاربران پاسخ دهد. استنتاج عموما به قدرت محاسباتی کمتری نسبت به آموزش
فرآیند طاقتفرسای آموزش نحوه عملکرد به یک مدل- نیاز دارد. به گفته دو نفر در صنعت نیمههادی که مجاز به اظهارنظر عمومی در این مورد نبودند، دیپسیک هنوز برای آموزش سیستم خود به تراشههای انویدیا متکی است.
هنوز مشخص نیست که دیپسیک چگونه به این تراشهها دسترسی پیدا کرده است، اگرچه شرکتهای چینی هنوز میتوانند از راه دور از تراشههای انویدیا که در مراکز داده خارج از چین قرار دارند استفاده کنند. دیپسیک به درخواست اظهارنظر پاسخی نداد. هوآوی اعلام کرده است که قصد دارد امسال تراشهای را برای آموزش عرضه کند. اما همچنین اعلام کرده است که یک سال دیگر پس از آن طول خواهد کشید تا محصولاتش بتوانند عملکرد محصولات فعلی انویدیا را داشته باشند.
شکاف فزاینده بین زیرساختهای هوش مصنوعی چین و آمریکا، پیامدی است که جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، مدتهاست در مورد آن هشدار داده و آن را ناشی از کنترلهای سختگیرانه صادرات میداند. او گفته است که این محدودیتها فقط شرکتهای چینی را به سمت تسریع تلاشهایشان برای ساخت جایگزینهای داخلی سوق داده است، که میتواند منجر به یک بازار دوگانه شود: «سیستمهای هوش مصنوعی چینی که روی تراشههای چینی اجرا میشوند درحالیکه غرب به سختافزار آمریکایی پایبند است.»
انویدیا، بهعنوان بزرگترین تولیدکننده تراشههای هوش مصنوعی در جهان، از دسترسی نامحدود به چین سود میبرد. اما هوانگ استدلال کرده است که محدودیتهای سختگیرانه در نهایت با کاهش نفوذ ایالات متحده بر صنعت هوش مصنوعی چین، به این کشور آسیب خواهد رساند. دو ماه پس از آخرین دیدارش با شی، ترامپ به انویدیا اجازه داد تا H۲۰۰، یکی از قدرتمندترین تراشههای خود را به چین بفروشد. اما از آن زمان، این تراشهها بین قانونگذاران در واشنگتن که به دنبال نظارت دقیقتر بر استفاده از آنها در چین هستند و پکن که شرکتهای فناوری چینی را به خرید تراشههای داخلی هدایت کرده، دست به دست شده است.
هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی، ماه گذشته به کمیته تخصیص بودجه سنا گفت که هیچ H۲۰۰ واقعا به چین نرفته است و انویدیا در پروندههای نظارتی امسال اعلام کرد که هنوز درآمدی از فروش H۲۰۰ در آنجا کسب نکرده است. پیش از اجلاس این هفته در پکن، سرنوشت تراشههای انویدیا در چین به اندازه آخرین دیدار بین ترامپ و شی روشن نیست.
تحلیلگران انتظار دارند که ناامیدی چین از کنترلهای صادراتی ایالات متحده بخشی از بحثهای دیدار دو رهبر باشد. جیانگ تیانجیائو، دانشیار دانشگاه فودان در شانگهای، گفت: «کنترل صادرات تراشه همواره موضوعی بوده که چین با آن مخالف است.» اما او گفت با بهبود تواناییهای تراشهسازی چین، مقامات ممکن است نخواهند در تلاشها برای کاهش وابستگی آن به فناوریهای آمریکایی دخالت کنند. درحالیکه شرکتهای فناوری چینی، بهرغم کنترلهای صادراتی، به عرضه سیستمهای هوش مصنوعی با عملکرد بالا ادامه دادهاند، تلاش چین برای خودکفایی فناوری در تولید تراشه هنوز با موانع قابلتوجهی روبهرو است. شرکت بینالمللی تولید نیمههادی یا SMIC، شرکت چینی سازنده برخی از تراشههای هوآوی، برای تولید انبوه آنها با مشکل مواجه بوده است. تراشههای تولیدی این شرکت بیشتر مستعد نقص هستند و نسبت به تراشههای ساخته شده توسط رقبای خارجی، برق بیشتری مصرف میکنند.
راهحل هوآوی این بوده که تعداد زیادی از این تراشههای ضعیفتر را به هم متصل کند تا به قدرت محاسباتی پردازندههای پیشرفتهتر دست یابد - استراتژیای که به توانایی SMIC در تولید انبوه بستگی دارد. با این حال، انتظار میرود تراشهسازان چینی امسال تنها بخش کوچکی از نیمههادیهای پیشرفته ساخته شده توسط شرکتهای خارجی مانند انویدیا را تولید کنند.
پیش از تشدید کنترلها توسط واشنگتن، بسیاری از تراشههای هوآوی توسط شرکت تولیدی نیمهرسانای تایوان ساخته میشدند که بیشتر تراشههای پیشرفته جهان، از جمله تراشههای انویدیا، را تولید میکند. دن کیم، مدیر ارشد استراتژی در تکاینسایتز، یک شرکت تحقیقاتی کانادایی، و از مقامات وزارت بازرگانی در دوران دولت بایدن، گفت که کنترلهای صادراتی، توانایی چین را در ساخت حجم زیادی از تراشههای پیشرفته مورد نیاز برای هوش مصنوعی محدود کرده است. اما او افزود که همین محدودیتها، شرکتهای فناوری چینی را نیز به سمت نوآوری به روشهای جدید سوق داده است. شرکتهای چینی در تلاشند تا تعریف جدیدی از عوامل تعیینکننده موفقیت در رقابت برای ساخت هوش مصنوعی پیشرفته ارائه دهند. سالهاست که پیشرفتهترین سیستمهای این صنعت از شرکتهایی میآیند که میتوانند میلیاردها دلار برای مونتاژ تعداد زیادی تراشه قدرتمند هزینه کنند. اکنون، شرکتهایی مانند هوآوی شرط میبندند که موفقیت روزی میتواند کمتر به جمعآوری بیشترین قدرت محاسباتی و بیشتر به ساخت یک اکوسیستم یکپارچه از تراشهها، مدلهای هوش مصنوعی و برنامههای کاربردی وابسته باشد که برای اکثر کاربردهای دنیای واقعی به اندازه کافی خوب باشد. هوآوی با همکاری نزدیک با توسعهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی مانند دیپسیک میتواند سختافزار خود را برای پشتیبانی بهتر از نرمافزاری که روی آن اجرا میشود، سفارشی کند. وقتی دیپسیک از جدیدترین مدل خود رونمایی کرد، هوآوی اعلام کرد که «همکاری نزدیکی در زمینه فناوریهای تراشه و مدل از سوی هر دو طرف» وجود داشته است. دیپسیک در مقالات فنی که مدلهای خود را شرح میداد، روشهای خاصی را که سازندگان تراشه میتوانند محصولات خود را برای بهبود عملکرد با سیستمهای آن تغییر دهند، تشریح کرد. جیکوب فلدگوز، تحلیلگر مرکز امنیت و فناوریهای نوظهور در دانشگاه جورج تاون، گفت: «دیپسیک از درون خلأ به هوآوی و سایر شرکتها فریاد میزند که «لطفا این تغییرات را اعمال کنید تا بتوانیم عملکرد بهتری از تراشههای شما به دست آوریم».
