روزهای خوب در انتظار پاک‏‏‌کننده‏‏‌ها؟

افزایش روزافزون مصرف محصولات شوینده موجب رشد تقاضای آن در تمام اقتصادهای جهان شده است. با این تفاسیر می‌‌‌توان گفت که قسمتی از محصولات شوینده و پاک‌‌‌کننده در سبد مصرفی خانوار جزو کالاهای ضروری به شمار می‌روند. به عبارت دیگر تحت شرایط مختلف اقتصادی، این صنعت به علت ضرورت استفاده، همواره سهم خویش را حفظ کرده است. در واقع از منظر اقتصادی، کشش تقاضای محصولات پاک‌‌‌کننده و بهداشتی به‌طور نسبی پایین است. به بیان واضح، در صورت افزایش سطح عمومی قیمت‌ها، میزان تقاضا و مصرف این نوع کالاها نسبت به کالاهای دیگر کاهش خواهد یافت. بنابراین سرمایه‌گذاری در صنعت شوینده تحت شرایط تورم شدید، روی‌هم‌رفته ریسک کمتری دارد. در این راستا حضور شرکت‌های فعال بورسی در این بخش تولیدی، همواره طی بلندمدت در اوضاع اقتصادی متلاطم و بی‌‌‌ثبات، از مقاومت بهتری برخوردار است. این در حالی است که در بورس ایران نسبت قیمت به سود محقق‌شده صنعت محصولات پاک‌‌‌کننده حدود ۴/ ۱۴واحد است. این رقم از معیارهای ارزش‌گذاری نسبی سهام یا صنایع در آینده است. در صنعت شوینده کمترین رقم شاخص P/ E به میزان ۷۱/ ۷واحد برای سهم «قرن» و بیشترین رقم با ۶۳/ ۱۸واحد متعلق به نماد «پاکشو» است. از این رو، با توجه به P/ E بالای این صنعت نسبت به بازار، شوینده‌‌‌سازان با ریسک بسیار کمتری مواجه هستند. البته معیار P/ E تنها معیار سنجش امکان سوددهی نیست و فقط بخشی از ریسک‌ها و ظرفیت‌های این صنعت را نشان می‌دهد.

روند صعودی فروش در بلندمدت

با بررسی فروش ۱۰‌‌‌ساله صنعت شوینده از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۱، می‌‌‌توان روند آن را به دو صورت مشاهده کرد. در سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ میزان رشد فروش این صنعت زیر ۱۰‌درصد بوده و به‌طور میانگین ۶‌درصد گزارش شده؛ اما از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱ در سطح بالاتری قرار گرفته است. با اوج‌گرفتن رشد فروش صنعت شوینده، در سال ۱۳۹۶ این رقم ۳۳‌درصد و در سال ۱۳۹۷، ۲۴‌درصد ثبت شد. در سال ۱۳۹۸ رشد فروش جهش زیادی داشت و ۱۳۲درصد ثبت شد. این متغیر در دوسال ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ بالای ۵۰‌درصد بود؛ اما در سال ۱۴۰۱ این صنعت با کاهش آهنگ رشد فروش مواجه شد. صرف‌نظر از رشد فروش ۱۳۲درصدی در میانه‎ دوره‌‌ بررسی‌شده، در کل دوره یادشده، بیشترین کاهش رشد فروش از ۵۴‌درصد به ۲۷‌درصد ثبت شده است.

جهش‌‌‌های درآمدی صنعت شوینده عمدتا به دلیل تکانه‌‌‌های شدید ارزی در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ بوده است. اما پس از سال ۱۳۹۹ با آرامش نسبی بازار ارز، رشد درآمدی این صنعت نیز کمی ملایم‌‌‌تر شده است. با این حال، همواره یکی از معضلات این صنعت، عدم‌رشد نرخ‌های فروش به‌تناسب نرخ تورم و رشد بهای تمام‌‌‌شده بوده است.

مقایسه محصولات پرفروش

در ادامه با در نظر گرفتن پرفروش‌‌‌ترین محصول هر شرکت فعال بورسی در صنعت شوینده به تجزیه و تحلیل نرخ فروش و روند رشد آن پرداخته شده است. نرخ فروش هریک از سهام در ماه‌‌‌های مختلف سال ۱۴۰۱ نشان‌دهنده اطلاعات تقریبا نزدیک به یکدیگر است. در این راستا بیشترین فروش در صنعت شوینده مربوط به سهم «پاکشو» برای شوینده البسه به‌میزان ۲۴میلیون تومان به‌ازای هر تن در سه‌ماه منتهی به اسفندماه ۱۴۰۱ است. در مقابل، کمترین نرخ فروش هم در سهم «شپاکسا» برای پودرها به‌میزان ۱۳میلیون تومان به ازای هر تن در ۱۲ماه منتهی به دی‌ماه ۱۴۰۱ ثبت شده است. از منظر دیگر به‌رغم آنکه نماد «شپاکسا» کمترین نرخ فروش را داشته؛ اما این نرخ برای شش‌‌‌‌ماه منتهی به خرداد ۱۴۰۲ به‌میزان ۲۱میلیون تومان به ازای هر تن رسیده است. بر این اساس بیشینه رشد نرخ فروش متعلق به «شپاکسا» است. در این میان، نماد «ساینا» برای پرفروش‌‌‌ترین محصول خود یعنی مایعات ظرف‌‌‌شویی پایین‌‌‌ترین رشد نرخ را در شش‌ماه منتهی به خرداد ۱۴۰۲ داشته است. به بیان دیگر در سهم «ساینا» در بازه مذکور نرخ فروش از ۵/ ۱۷میلیون به ۶/ ۱۸میلیون تومان به ازای هر تن رسیده است که نسبت به سایر شرکت‌های این صنعت رقم پایینی است.

سوددهی فزاینده در صنعت شوینده

میزان حاشیه سود از معیارهای مهم برای ارزیابی عملکرد هر سهم بورسی است. معیارهای مربوط به این شاخص نشان‌‌‌دهنده‌‌ چگونگی سودآوری هر سهم است. در صنعت شوینده، سود ناخالص از سال ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۱ به میزان ۲۷‌درصد ثبت شده است. بنابراین تا حدودی می‌‌‌توان گفت این صنعت وضعیت مناسبی دارد. سود عملیاتی نیز ۲۱‌درصد محاسبه شده است. سود خالص عملیاتی هم ۱۹‌درصد محقق شده است. به‌طور مشخص، پایین بودن میزان سود خالص برخلاف رقم سود ناخالص خبر خوبی برای صنعت محصولات پاک‌‌‌کننده نیست. صرف‌نظر از توصیفات مربوط به سودآوری، با وجود آنکه این صنعت سهم کوچکی از بازار سهام را تشکیل می‌دهد، آمارها رشد ۱۴برابری سود را در بهار ۱۴۰۲ نشان داده‌‌‌اند.

روند بادوام تولید در عین نرخ رشد پایین

بررسی انجام‌شده نشان می‌دهد که روند تولید در صنعت شوینده چنگی به دل نمی‌زند. براساس اطلاعات دریافت‌شده به‌جز سال‌های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ که رشد تولید به ترتیب به‌میزان ۲۷ و ۲۸‌درصد نسبت به سال‌های‌‌‌ قبل از آن رسیده، در ۱۰سال بررسی‌شده رشد بالای ۱۰‌درصد ثبت نشده است و بالاترین رقم بعد از سال‌های یادشده مربوط به سال ۱۳۹۳ با ۷‌درصد است. بیشترین کاهش تولید هم در سال ۱۳۹۷ به میزان منفی ۱۴‌درصد ثبت شده است. همچنین این رقم در دوسال آخر دوره بررسی‌شده، یعنی سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به ترتیب ۴ و ۵‌درصد بوده است.

به طور کلی یکی از دلایل کاهش آهنگ رشد تولید در صنعت شوینده، افزایش نامطلوب نرخ فروش است که شرایط اسفناکی را برای برخی از نمادهای این صنعت رقم زده است؛ به طوری که می‌‌‌توان گفت تنها نقطه‌عطف این صنعت می‌‌‌تواند اتکا به مدیران توانمندی باشد که با مدیریت مناسب نقدینگی، خریدهای به‌موقع و تولید محصول باکیفیت، توانسته‌اند سهم خوبی از بازار کسب کنند و تا حدودی سودآوری شرکت‌های این صنعت را بهبود بخشیده‌اند.

توجه به نسبت‌‌‌های نقدینگی در صنعت شوینده، به‌خصوص به دلیل وارداتی بودن مواد اولیه، می‌‌‌تواند یکی از معیارهای ارزش‌گذاری نمادهای این صنعت باشد. با این حال، صنعت مواد شوینده به دلیل عدم‌تاثیرپذیری از نرخ‌های جهانی ریسک پایینی دارد و به دلیل آنکه از حواشی فعلی بازار به دور است، در تیرماه و طی چهارماه اخیر، بازدهی خوبی را نصیب سهامداران کرده است. این در حالی است که روند سودآوری فصلی، به‌خصوص در بهار سال‌جاری، حکایت از آن دارد که حاشیه سود فصلی صنعت شوینده رو به بهبود بوده و برای میان‌مدت سرمایه‌گذاری در این صنعت توجیه‌‌‌پذیر است. علاوه بر این، روند رشد سود هر سهم نیز برای سرمایه‌گذاران جذابیت دارد و در آینده این صنعت تا پایان سال‌جاری نقش مهمی ایفا می‌کند. با این حال، در صورتی که رویکرد دولت در خصوص این صنعت تغییری نکند و بهبود نیابد، در بلندمدت همچنان صنعت شوینده با افت حاشیه سود و عدم‌رشد سودآوری متناسب با تورم همراه خواهد بود.