ایفای نقش در جهانی‌سازی از طریق رابطه مؤثر با جهان
دنیای اقتصاد، رها بخشایش- سالن همایش‌های تالار شهر مشهد در هفتهای که گذشت، میزبان کارگاه علمی آموزشی با عنوان «چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران با افق ۱۴۰۴» بود که به همت دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام و معاونت برنامه‌ریزی و توسعه شهرداری مشهد برگزار شد. در این همایش دو روزه در مجموع شش کارگاه با عناوین چشم‌انداز و قدرت ملی، توسعه، اصول برنامه‌ریزی و تصمیمگیری، فرآیند تدوین و معرفی ابعاد سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران، شیوههای نوین فرهنگ‌سازی و جریانسازی چشم‌انداز و بررسی الزامات و راهکارهای تحقق سند چشم‌انداز با هدف تشریح ابعاد سند چشم‌انداز برگزار شد.
دنیای اقتصاد، رها بخشایش- سالن همایش‌های تالار شهر مشهد در هفتهای که گذشت، میزبان کارگاه علمی آموزشی با عنوان «چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران با افق 1404» بود که به همت دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام و معاونت برنامه‌ریزی و توسعه شهرداری مشهد برگزار شد. در این همایش دو روزه در مجموع شش کارگاه با عناوین چشم‌انداز و قدرت ملی، توسعه، اصول برنامه‌ریزی و تصمیمگیری، فرآیند تدوین و معرفی ابعاد سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران، شیوههای نوین فرهنگ‌سازی و جریانسازی چشم‌انداز و بررسی الزامات و راهکارهای تحقق سند چشم‌انداز با هدف تشریح ابعاد سند چشم‌انداز برگزار شد.
شهردار مشهد در مراسم افتتاحیه این کارگاه سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران را از افتخارات کشور توصیف و اظهار کرد: تحقق این سند در حوزههای مختلف باعث شکوفایی کشور و پیشگیری از وابستگیها، مهار اقتصادی و معرفی کشور به عنوان نظامی پویا خواهد شد.
سید صولت مرتضوی با بیان اینکه سند چشم‌انداز، سند خوداتکایی کشور است، ابراز امیدواری کرد: این کارگاه‌ها بتواند طرحهای جدیدی را در راستای رسیدن به اسناد بالادستی ارائه کند.
لزوم در نظر گرفتن تعامل سازنده
در سند چشم‌انداز
دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام مدرس یکی از این کارگاه‌ها بود که آینده‌نگری، واقع‌گرایی، ارزش‌گرایی و جامع‌نگری را از ویژگی‌های سند چشم‌انداز برشمرد و اظهار کرد: توسعه‌یافتگی یا توسعهنیافتگی ایران اسلامی، بقاء عزتمند نظام جمهوری اسلامی ایران یا تضعیف و براندازی آن، تداوم انقلاب اسلامی بر اساس اندیشه امام خمینی (ره) یا توقف آن، چگونگی تعامل ایران اسلامی با فرآیند جهانی شدن یا پروژه جهانی‌سازی، پذیرش هژمونی جدید آمریکا در جهان و منطقه یا همگرایی اسلامی و منطقه‌ای و بیداری اسلامی مسلمانان در جهان یا ایجاد انحراف در نهضت بیداری با جریان‌های رادیکال و واپسگرا از چالشهای استراتژیک در تعیین چشم‌انداز است.
pic۱
محسن رضایی ادامه داد: برخورد سازنده با جهانی شدن، ایران منطقه‌ای و منطقه‌گرایی، بیداری اسلامی با اسلام امام خمینی(ره)، جمهوری اسلامی با ارزش‌هایش، انقلاب فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و توسعه‌یافتگی همراه با تعالی از رسالتهای اصلی حکومت و جامعه ما در آینده است.
دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام با تأکید بر اینکه تعامل مؤثر و سازنده باید در چشم‌انداز ملاحظه شود، عنوان کرد: اگر رابطه مؤثر و سازنده با جهان داشته باشیم در جهانی‌سازی نقش فعال خواهیم گرفت. وی اضافه کرد: اگر ایران بخواهد از هژمونی آمریکایی نجات یابد و به درگیری با آمریکا هم کشانده نشود یا باید به یک ابرقدرت تبدیل شود که در کوتاه‌مدت ممکن نیست یا آنکه به یک قدرت منطقه‌ای تبدیل شود و با کمک کشورهای منطقه یک واحد سیاسی در منطقه بوجود آورند و امنیت منطقه‌ای را شکل دهند.
رضایی با اشاره به اینکه ایران برای منطقه‌ای شدن باید منطقه‌ای بیندیشد و برنامه‌ریزی کند، تصریح کرد: ایران باید قدرت اول در منطقه باشد و لازمه تحقق این امر این است که از نظر فن‌آوری و علم و اقتصاد در منطقه اول شود؛ همچنین انتخاب منطقه هم باید دقیق و هدفمند و علمی صورت گیرد و ادبیات آن هم منطقه‌ای گردد.
دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام تأکید کرد: چشم‌انداز ایران عبارت از جامعه‌ای توسعهیافته و با هویت ملی و ایرانی با تعامل مؤثر و سازنده در روابط بین‌المللی و الهام‌بخش درجهان اسلام و اول بودن در منطقه ازنظر علمی و فن‌آوری و اقتصادی است. وی رویکردها و نگاه‌های مختلف دولت‌مردان و نخبگان کشور، دخالت بیگانه در اداره و برنامه‌ریزی کشور و تفسیرهای نادرست و استعماری یا متحجرانه یا غرب‌زده از مذهب را از دلایل تدریجی و طولانی شدن توسعه در کشور برشمرد.
دستیابی به جایگاه قدرت واقعی،
مهم‌ترین چشم‌انداز سند ۱۴۰۴
رئیس کمیسیون چشم‌انداز و امور نخبگان مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در یکی از این کارگاه‌ها با عنوان «چشم‌انداز و قدرت ملی» با بیان اینکه در موضوع چشم‌انداز از مرحله فرهنگ‌سازی عبور کرده و میخواهیم وارد جریانسازی و مدلسازی شویم، گفت: مهم‌ترین چشم‌انداز سند ۱۴۰۴ برگشت و دستیابی ایران به جایگاه قدرت واقعی در منطقه و دنیاست و جامعه هدف برای دستیابی به این قدرت و گسترش سیطره حکومتی، کشورهای جنوب غربی آسیا را شامل میشود.
دکتر محمد ابراهیم مداحی با اشاره به اینکه در جنوب غربی آسیا ۲۵ کشور با ۵۳۰ میلیون نفر جمعیت وجود دارد، تصریح کرد: این کشورها از جنبه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از ظرفیت بالایی برای گسترش حوزه نفوذ برخوردار هستند؛ تبدیل ایران به قدرت و کانون هژمونی منطقه‌ای(در آسیای‌جنوب غربی) هنگامی امکان‌پذیر است که این کشور در چارچوب بین‌المللی و منطقه‌ای باشد و با رویکرد آیندهنگار، آینده‌پژوهی و آینده‌سازی حرکت و از ظرفیت تأثیرگذار خود در روابط منطقه‌ای و بین‌المللی استفاده کند.
رئیس کمیسیون چشم‌انداز مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه با استفاده از روش‌های مختلف فرهنگی و اقتصادی میتوان امپراطوری ایران را در آسیا گسترش داد، تصریح کرد: این امر زیاده‌خواهی نیست و حق ایران است که به جایگاه حقیقی خود دست یابد.
مداحی ایران را خاستگاه تفکر امپراطوری در دنیا دانست و عنوان کرد: امروز دنیا مقوله ابرقدرتی ایران را پذیرفته و در حال حاضر کشور ما از جهت قدرت ملی در منطقه خاورمیانه رتبه اول را دارد و یکی از ۱۰ قدرت برتر دنیا محسوب میشود؛ قدرت و اقتدار ایران در دنیا باعث شد که امروز قدرتهای بزرگ پای میز مذاکره با ایران بنشینند. وی با اشاره به اینکه شاخص رتبه قدرت ملی با محاسبه ۸۶ شاخص سنجیده میشود، گفت: ایران از جهت علم و فناوری بین کشورهای جهان در رتبه ۴۴، در حوزه اقتصاد در جایگاه ۳۷، در زمینه مباحث اجتماعی در رتبه ۳۵ و در زمینه مسائل فرهنگی در جایگاه ۲۶ جهان قرار دارد؛ همچنین کشور ما در زمینه مسائل سیاسی، حکومتی رتبه ۶۴، مسائل سرزمینی رتبه ۱۰، مباحث مرتبط با فن فضا رتبه ۲۶ و مسائل نظامی رتبه ۱۳ را در بین کشورهای جهان به خود اختصاص داده است.
رئیس کمیسیون چشم‌انداز مجمع تشخیص مصلحت نظام به این نکته نیز اشاره کرد: امروز و پس از ۵۰۰ سال کشور ایران برای اولین بار از مرزهای رسمی کشور پا را فراتر نهاده و در حال قدرت‌نمایی در دنیاست و این امر به حدی است که معادلات سیاسی در فضای بین‌المللی بدون حضور ایران رقم نمی‌خورد.
مداحی با بیان اینکه دشمن که از قدرت‌نمایی ایران خرسند نیست تلاش می‌کند با تخریب دیوار اعتماد بین مردم و مسئولان فاصله بیندازد، افزود: ملت ایران و مسئولان باید با افزایش اعتماد و آگاهی دشمنان را در رسیدن به اهداف خود ناکام گذاشته و پایه‌های نظام را مستحکمتر از گذشته کنند.
رئیس کمیسیون چشم‌انداز مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به اینکه بر اساس سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۰۴، نرخ بیکاری در جامعه باید از ۱۰ درصد به چهار درصد کاهش یابد، اظهار کرد: همچنین در افق ۱۴۰۴ نرخ مشارکت نیروی کار نیز از ۳۸ درصد به ۵۶ درصد و درآمد سرانه کشور از حدود چهار هزار دلار فعلی به ۲۶.۵ هزار دلار افزایش یابد.
مداحی سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران را رمز و ضرورت بقای ایران توصیف و تصریح کرد: برای تحقق اهداف این سند باید در هر استانی در کشور سند چشماندازی برگرفته از سند بالادستی چشم‌انداز جمهوری اسلامی تهیه شود.
اقتصاد ضربه مغزی شده ایران
رئیس کمیته ارزیابی کمیسیون چشم‌انداز و امور نخبگان مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در کارگاهی با عنوان «توسعه» اظهار کرد: کشور ایران در جایگاهی قرار دارد که برای دنیا مهم است و به همین دلیل در سرنوشت ما دخالت میکنند.
pic۲
دکتر جواد فرشباف ماهریان ادامه داد: اگر تابع دنیا باشیم محکوم به زوال هستیم زیرا دنیا نمیخواهد قدرت خود را به ظهور برسانیم و عملکردی بر اساس توانایی خود داشته باشیم. وی با تأکید بر اینکه به دلیل موقعیت استثنایی ایران در جهان، بحث توسعه باید در کشور ما جدی باشد، خاطرنشان کرد: داستان توسعه اقتصادی داستان تحول تاریخی است؛ توسعه اقتصادی فرآیندی است که طی آن ظرفیت‌های تولیدی یک جامعه با تکیه بر گسترش، به‌کارگیری و درون‌زا کردن دستاوردهای مدرن علمی و فنی افزایش می‌یابد.
رئیس کمیته ارزیابی کمیسیون چشم‌انداز مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه بازسازی تمامی نهادهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی یک جامعه بر اساس یک اندیشه و بصیرت، محوری جدید پدید میآورد، تصریح کرد: اقتصاد ایران ضربه مغزی شده است؛ اولویت پژوهشی، درک و فهم علل ضربه مغزی شدن و یافتن راهحلهایی است که بتوان آن را از این وضعیت خارج کرد.
فرشباف با اشاره به اینکه اقتصاد ایران از اقتصاد مولد به سوی اقتصاد دلالی حرکت کرده و بخشهای تولید در حال رکود است، افزود: یک هزار میلیارد دلار طی ۳۰ سال هزینه شده اما رشدی در تولید ملاحظه نشده است. وی با بیان اینکه وضعیت ایران امروز از نظر ثروت بازدهی فوق‌العاده محدود است، گفت: نسبت تولید متوسط جامعه صنعتی به تولید قالیبافان ایران ۱۳۳ برابر است.
رئیس کمیته ارزیابی کمیسیون چشم‌انداز مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص درآمد سرانه در مقایسه با جهان صنعتی نیز اظهار کرد: تولید سرانه ایران نسبت به سوئیس ۲.۴ درصد، نسبت به ۱۰ کشور دنیا ۲.۸ درصد، نسبت درآمد سرانه نفتی به تولید سرانه سوئیس ۰.۶ درصد و نسبت درآمد سرانه نفتی به تولید متوسط ۱۰ کشور ۰.۷ درصد است.
قابلیت ها و محدودیت های توسعه
فرشباف با تأکید بر اینکه مسأله اصلی ناسازگاری چارچوب مدیریتی حکمرانان است، خاطرنشان کرد: طی ۳۰ سال یک هزار میلیارد دلار به اقتصاد ایران تزریق شده است و طی همین مدت شاهد زحمات شبانهروزی حجم بزرگی از مدیران دولتی و خصوصی بودهایم؛ طی همین مدت نظامهای مختلف کارگری، آموزش کارمندان، صنعتی، زیربنایی، ارتباطات و ... کار کردهاند اما تولید سرانه جامعه به قیمتهای ثابت طی این دوره طولانی ثابت مانده یا احتمالا کاهش یافته است.
رئیس کمیته ارزیابی کمیسیون چشم‌انداز مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به قابلیتها و محدودیت‌های توسعه و پیشرفت کشور، به محدودیتها و موانع این حوزه نیز اشاره کرد و گفت: اولین مانع، خصومت استکبار و ضعف تعامل جهانی ماست که این خصومت را از ابتدای پیروزی انقلاب داشتیم و همیشه سنگ‌اندازی کردند و دچار تحریم و حتی جنگ بودیم.
وی دومین مانع را افراط و تفریط و شعاری بودن کارها در بعضی از موارد دانست و تصریح کرد: از اول انقلاب تاکنون در کشور دچار دو جریان افراطی محدود هستیم البته بدنه نظام و کشور معتدل است و در راه اعتدال اسلامی حرکت می‌کند.
فرشباف وابستگی به نفت و اسراف در مصرف انرژی و فقدان احزاب نیرومند را از دیگر موانع برشمرد و عنوان کرد: ساختار اداری کهنه، فساد اداری و عدم وجدان کاری، موازی‌کاری و وجود نهادهای تکراری، کمآبی و عدم کنترل آبها، مصرف غیرعلمی آب، کویر بسیار زیاد، روستاهای کوچک و دور از هم، خرد بودن اراضی کشاورزی و .... برخی دیگر از این موانع و محدودیتهاست.
رئیس کمیته ارزیابی کمیسیون چشم‌انداز مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به اینکه در حال حاضر نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان ما از ۳۰ درصد بیشتر است، تأکید کرد: آموزش باید مبتنی بر ظرفیت‌های اشتغال باشد؛ رشتههای آموزشی باید با نیازهای جامعه منطبق باشد که این انطباق در حال حاضر اندک است.
