فرسودگی و شکاف تکنولوژی دوچالش مهم «خموتور»

طراحی و تولید موتور ۶ سیلندر توربو با توان ۱۲۰اسب بخار برای تراکتور۴۱۲۰ دو دیفرانسیل،طراحی و توسعه موتور ۳سیلندر توربو با توان ۵۵ اسب بخار، طراحی و تولید موتور ۶ سیلندر با توان ۱۵۰اسب بخار، رونمایی از موتور جدید ۴سیلندر، افزایش ۱۹درصدی تولید، بهبود کیفیت قطعات و محصولات تولیدی و افزایش مدت گارانتی محصولات از یک سال به دوسال از جمله مهم‌ترین دستاوردهای ذکرشده از طرف هیات مدیره تا سال ۹۹ برای این شرکت بود. همچنین ریسک نوسان و افزایش شدید نرخ ارز، تحریم‌ها و مشکلات در تامین نهاده‌های مورد نیاز، تداوم تورم و افزایش شدید قیمت‌ها، محدودیت‌های بازرگانی در نتیجه کووید-۱۹ و ریسک‌های مربوط به تغییرات در قوانین بالادستی و بین‌المللی از جمله مهم‌ترین ریسک‌های مورد توجه این شرکت در فعالیت‌های آینده است.

 تولید و فروش:

ظرفیت اسمی‌ شرکت ۳۶هزاردستگاه موتور در دو شیفت کاری است که شامل بیش از ۵۰ نوع موتوربا کاربرد‌های مختلف است. تعدادپرسنل شرکت طی ۱۰سال گذشته از حدود ۸۰۰نفر به ۶۰۰نفر و سرانه تولید در همین دوره از ۲۴دستگاه به ۳۹دستگاه رسیده است. به طور کلی تعداد تولید انواع موتور در سال ۹۰درحدود۱۹هزاردستگاه بود که در سال ۹۹ به حدود ۲۳هزاردستگاه رسید. این شرکت به‌رغم مشکلات عدیده از طرف تحریم‌ها موفق به صادرات محصولات خود به کشورهای متعدد جهان از جمله لهستان، آذربایجان، ایتالیا، آفریقای جنوبی، ترکیه و سودان شد. فروش صادراتی این شرکت طی ۵ سال گذشته و پس از کاهش ۸۷درصدی در سال ۹۶،  درحال بهبود بوده  و از ۱۳۱هزار دلار در سال ۹۶ به ۳۸۳هزاردلار درسال ۹۹ رسیده است. از نظر فصلی نیز این شرکت در ۶ ماهه نخست سال جاری درحدود۵۰ میلیارد ریال (۱۸۵هزاردلار) فروش صادراتی داشته که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل (۴۳میلیارد ریال) هم از نظر ارزش و هم از نظر تعداد افزایش داشته است. همچنین درمجموع فروش داخلی و خارجی، این شرکت در ۶ ماه نخست امسال ۴هزار و ۲۰۰میلیارد ریال بود که ۵۸درصد افزایش نسبت به دوره مشابه سال قبل نشان می‌دهد. از نظر مقیاس فعالیت‌ها، بالغ بر ۱۰۰قطعه ساز با این شرکت همکاری می‌کنند که ۶۵ درصد از قطعات مورد نیاز در ساخت موتور از این طریق تامین می‌شود. همچنین از نظر ارزش ریالی، ۴۰درصد قطعات موتور در داخل مجموعه و مابقی از تامین‌کنندگان خارجی تهیه می‌شود.

افزایش توقف در خطوط تولید به دلیل عمر بالای دستگاه‌ها، افزایش هزینه‌های تامین خارجی مواد مورد نیاز به دلیل وجود واسطه‌ها و قدیمی‌شدن تکنولوژی تولید از جمله چالش‌های پیش روی آینده این شرکت است.  در ۶ ماه نخست امسال تعداد محصولات برگشت از فروش ۲۳عدد بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته (۱۰عدد) بیش از دوبرابر شده است. نسبت برگشت از فروش به فروش کل این شرکت درهمین بازه زمانی از نیم درصد به  حدود یک ‌درصد رسیده که چالش‌های پیش روی این شرکت را بیش از پیش نمایان می‌کند. با توجه به عمر بالا و فرسودگی بخشی از ماشین آلات و تجهیزات و بالارفتن هزینه‌های نگهداری و تعمیرات و شکاف تکنولوژی ایجاد شده، ضرورت دارد که شرکت در جهت جایگزینی ماشین‌آلات و به‌روزآوری تکنولوژی سرمایه گذاری‌های مناسب را انجام دهد.

 نگاهی به صورت‌های مالی موتورسازان:

این شرکت در سال ۸۱ به سهامی‌عام تبدیل و در بورس اوراق بهادار عرضه شد. هم اکنون بیش از ۸۶درصد از سهام شرکت  متعلق به تراکتورسازی ایران و ۱۳درصد متعلق به کارکنان و سهامداران جزء است. سرمایه شرکت  طی ۵ مرحله افزایش سرمایه از محل‌های آورده نقدی،مطالبات حال شده و سود انباشته به یک هزارو ۴۲۸میلیارد ریال رسید. ارزش بازاری سهام این شرکت تا ابتدای مهر در حدود ۱۹هزارمیلیارد ریال است و EPS این شرکت به ۵۴۳ ریال رسیده است. با این حساب نسبت قیمت به سود (P/ E) ۷/ ۲۴ نسبت قیمت به فروش  ۴/ ۲و قیمت به ارزش دفتری فعالیت‌ها ۴/ ۸ است.

با نگاهی به صورت هزینه‌های این شرکت درسال ۹۹، هزینه‌های مالی با ۲۸۷درصد، بهای تمام شده درآمدهای عملیاتی با ۷۸درصد و هزینه‌های فروش، اداری و عمومی ‌با ۳۰درصد افزایش نسبت به سال قبل بیشترین سهم را در عملکرد هزینه‌ای شرکت داشته‌اند. در مورد درآمدها نیز، درآمدهای عملیاتی با ۲۴۶درصد و سایر درآمدها (انواع سرمایه‌گذاری‌ها) با ۳۱درصد بیشترین تاثیر را در عملکرد درآمدی این شرکت داشته اند. با این حساب سود خالص این شرکت با افزایش ۲۶۸درصدی نسبت به سال گذشته روبه‌رو شد. البته باید توجه داشت که بخش قابل توجهی از این افزایش سود سازی ناشی از تورم بوده که در محاسبه باید به آن توجه شود.

 روندمعاملات در بازارسهام:

دریک سال گذشته حقوقی‌های فعال در این سهم درحدود ۱۱میلیون برگ سهم را به سهامداران حقیقی واگذارکرده و به اصطلاح از این سهم خارج شده‌اند. به تفسیری دیگر در یک سال گذشته، سهامداران حقیقی تقاضاکنندگان اصلی این شرکت بوده‌اند. دربازه ماهانه نیز حقوقی‌ها از ابتدای بهمن تا اسفند سال گذشته به خرید سهام از بازار پرداخته‌اند و از آن زمان تا به امروز نسبتا خنثی عمل کرده‌اند. درنمودار بالا روند تغییر مالکیت سهامداران حقوقی آورده شده است.