کسری مالیاتی در بهار

بررسی عملکرد درآمدهای مالیاتی در فصل بهار نشان می‌دهد در مجموع در این سه ماه حدود ۱۳۷هزار میلیارد تومان مالیات اخذ شده است. این در حالی است که مطابق قانون بودجه، دولت باید در سال جاری حدود ۸۳۸هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی داشته باشد که به معنی دریافت مالیاتی حدود ۲۰۹هزار میلیارد تومان در هر فصل است. بر این اساس عملکرد مالیاتی دولت در فصل بهار حاکی از تحقق حدود ۵/ ۶۵درصدی است. در صورت تداوم این روند پیش‌بینی می‌شوددولت در پایان سال با کسری در تحقق درآمدهای مالیاتی مواجه باشد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد عملکرد مالیاتی دولت در فصل بهار سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد حدود ۴۱درصدی داشته است، اما با توجه به اینکه تورم نقطه به نقطه خردادماه ۱۴۰۲ حدود ۴۲درصد بوده است، در عمل عملکرد مالیاتی دولت در این سه ماه افزایش واقعی نسبت به سال گذشته نداشته است.  نکته دیگر اینکه در سال جاری میزان مالیات کارمندان ۷۲درصد بیش از مالیات مشاغل بوده است، که نشان از جاماندگی مالیات مشاغل در سه ماه نخست می‌دهد.

 رقم کلی درآمدهای مالیاتی

بر اساس آمار عملکرد درآمد‌های مالیاتی کل کشور از آغاز سال ۱۴۰۲ تا پایان خردادماه، مجموع درآمد‌های مالیاتی دولت از جمله مالیات‌های مستقیم و مالیات بر کالا‌ها و خدمات در فصل بهار برابر با ۱۳۷هزار و ۱۸۸میلیارد تومان است که حدود ۵۹درصد آن، درآمد حاصل از مالیات‌های مستقیم با رقم ۸۰هزار و ۶۲۶میلیارد تومان و بیش از ۴۱درصد آن درآمد مالیاتی حاصل از مالیات بر کالا‌ها و خدمات با رقم ۵۶هزار و ۵۶۲میلیارد تومان بوده است.

مطابق قانون بودجه، درآمدهای مالیاتی تعیین‌شده برای سال جاری حدود ۸۳۸هزار میلیارد تومان است که بر این اساس در هر فصل باید حدود ۲۰۹هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی توسط دولت کسب شود تا در پایان سال هدف‌گذاری بودجه محقق شود. با‌این‌حال کسب حدود ۱۳۷هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی در سه‌ماهه ابتدایی ۱۴۰۲، حاکی از تحقق حدود ۵/ ۶۵درصدی درآمدهای مالیاتی در فصل بهار است. اگر این روند طی ماه‌های آتی اصلاح نشود، پیش‌بینی می‌شود دولت در پایان سال با کسری در تحقق درآمدهای مالیاتی مواجه باشد.

رشد درآمدهای مالیاتی، همپای تورم

نکته مهم دیگر بررسی میزان افزایش عملکرد تورم فصل بهار ۱۴۰۲ نسبت به بهار ۱۴۰۱ است. همان‌طور که اشاره شد مجموع درآمدهای مالیاتی در بهار ۱۴۰۲ حدود ۱۳۷هزار میلیارد تومان بوده است. این میزان در بهار ۱۴۰۱، حدود ۹۷هزار میلیارد تومان بوده است که در بهار سال جاری رشد حدود ۴۱درصدی را نشان می‌دهد. اما در این محاسبه مهم است که ببینیم درآمدهای مالیاتی پس از کسر تورم چقدر افزایش واقعی داشته است؟ به گزارش مرکز آمار تورم نقطه‌به‌نقطه خرداد ۱۴۰۲ حدود ۴۲درصد بوده است. بنابراین عملکرد مالیاتی فصل بهار به لحاظ واقعی افزایشی نداشته و همپای تورم رشد داشته است.

جاماندن مالیات مشاغل از کارمندان

از طرف دیگر بررسی عملکرد مالیاتی سازمان امور مالیاتی در فصل بهار نشان می‌دهد مالیات اخذشده از مشاغل حدود ۹هزار و ۵۰۰هزار میلیارد تومان بوده است. این درحالی است که در بخش مالیات بر درآمد‌ها، درآمد حاصل از مالیات بر حقوق کارکنان بخش عمومی در سه ماه نخست امسال برابر با ۶هزار و ۱۸۸میلیارد تومان و مالیات بر حقوق کارکنان بخش خصوصی ۱۰هزار و ۲۰۳میلیارد تومان بوده است که در مجموع، درآمد حاصل از مالیات بر حقوق برابر با ۱۶هزار و ۳۹۱میلیارد تومان است که حدود ۱۲درصد کل درآمد‌های مالیاتی را شامل می‌شود. در واقع نسبت اخذ مالیات از کارمندان  ۷۲درصد بیش از مالیات مشاغل بوده است.

این درحالی است که طی هفته‌های گذشته مسوولان سازمان امور مالیاتی تاکید بسیاری بر ساماندهی مالیات بر اصناف و مشاغل داشتند و آمارهای مختلفی از فرار یا معافیت مالیاتی مشاغل مختلف مطرح می‌شد. هرچند برخی کارشناسان معتقدند در شرایطی که تورم در کشور بسیار بالاست و هزینه‌های جاری مشاغل مختلف افزایشی بوده، اخذ بیشتر مالیات از اصناف می‌تواند منجر به زیان‌ده شدن برخی از آنها شود. لازم است در مرحله اول تدبیری برای کنترل تورم و تثبیت شرایط اقتصادی اندیشیده شود و پس از آن به افزایش اخذ مالیات از اصناف رسیدگی شود.

عملکرد پایین مالیات بر خودرو و خانه‌های لوکس

در بررسی درآمد‌های مالیاتی مستقیم نیز مالیات بر اشخاص حقوقی با ۴۵هزار و ۶۴۲میلیارد تومان، درآمد حاصل از مالیات بر درآمد‌ها ۲۷هزار و ۱۹۴میلیارد تومان و درآمد حاصل از مالیات بر ثروت ۷هزار و ۷۹۱میلیارد تومان بوده است که حدود ۵۰درصد مالیات بر ثروت با رقم ۳هزار و ۸۵۸میلیارد تومان درآمد حاصل از مالیات بر نقل‌وانتقال سهام بوده است. مجموع درآمد‌های مالیاتی حاصل از مالیات بر ثروت نیز کمتر از ۱۰درصد درآمد‌های حاصل از مالیات‌های مستقیم و کمتر از ۶درصد کل درآمد‌های مالیاتی است.

همچنین در بخش مالیات بر ثروت، درآمد مالیاتی حاصل از مالیات بر واحد‌های مسکونی گران‌قیمت (با احتساب عرصه و عیان) رقم ۵میلیارد و ۸۹۰میلیون و ۸۰۰هزار تومان بوده و مالیات بر انواع خودرو‌های سواری و وانت دوکابین دارای شماره انتظامی شخصی گران‌قیمت ۴۹۳میلیارد و ۴۴۲میلیون تومان بوده است. همچنین درآمد حاصل از مالیات بر واحد‌های مسکونی خالی از سکنه یک‌میلیارد و ۴۹۰میلیون تومان بوده است. در بخش درآمد‌های حاصل از مالیات بر کالا‌ها و خدمات، درآمد حاصل از مالیات بر ارزش افزوده ۳۹هزار و ۹۶۸میلیارد تومان بوده که حدود ۷۱درصد درآمد‌های مالیاتی بر کالا‌ها و خدمات را شامل می‌شود.

 همچنین درآمد حاصل از مالیات بر نقل‌وانتقالات اتومبیل برابر با ۲هزار و ۸۷۵میلیارد تومان، درآمد حاصل از مالیات بر فروش سیگار (بر اساس لازم‌الاجرا نبودن قانون ممنوعیت ورود برخی از کالا‌های غیرضرور مصوب ۰۶/ ۲۲/  ۱۳۷۴ و مجاز بودن تامین کسری سیگار از طریق واردات) هزار و ۱۲۲میلیارد تومان و درآمد حاصل از مالیات بر سیگار ۶میلیارد و ۱۷۴میلیون و ۳۰۰هزار تومان بوده است. همچنین مالیات بر شماره‌گذاری خودرو نیز ۲هزار و ۸۷۵میلیارد تومان بوده است.