تلاش‌های دوباره پاکستان برای میانجیگری میان تهران و ریاض

با وجود اینکه تلاش‌های اسلام‌آباد برای میانجیگری میان تهران و ریاض یک بار با بن‌بست و پاسخ منفی عربستان مواجه شد، ظاهرا پاکستان دوباره خواهان ایفای نقش میانجیگری میان تهران و ریاض شده است. نخست‌وزیر پاکستان در جدید‌ترین اظهارنظر درباره موضوع میانجیگری میان ایران و عربستان، از این دو کشور خواست تا «تردیدها و ملاحظات» را به‌صورت دو طرفه بین خود حل‌وفصل کنند. محمد نواز شریف، نخست‌وزیر پاکستان که روز گذشته برای حضور در جلسه‌ای، به شهر لاهور سفر کرده بود، در حاشیه این برنامه در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرد: «طرح میانجیگری میان ایران و عربستان برای رفع تنش میان آنها، ابتکار خود پاکستان بوده است.» او اظهارنظر بیشتری درخصوص موضوع ایران و عربستان در پاسخ به سوال خبرنگاران مطرح نکرده است. در همین حال روزنامه اردو زبان «اکسپرس» پاکستان، به‌عنوان یکی از رسانه‌های معتبر این کشور، در گزارشی از احتمال سفر دوباره نواز شریف به ایران و عربستان خبر داده است. به گزارش «ایرنا» روزنامه اکسپرس نوشت: «دولت پاکستان و شخص نواز شریف نخست‌وزیر این کشور مصمم به فعال‌تر شدن روند میانجیگری بین تهران و ریاض هستند.»

همچنین نخست‌وزیر پاکستان اخیرا در نشستی با اعضای کابینه خود گفت که تلاش‌های اخیر دیپلماتیک دولت او در بحث کمک به رفع تنش‌های تهران و ریاض، باعث تقویت و بهبود وجهه پاکستان در جامعه بین‌الملل شده است. نواز شریف به همراه فرمانده ارتش این کشور روزهای ۲۸ و ۲۹ دی ماه با هدف میانجیگری میان ایران و عربستان، به ترتیب به ریاض و تهران سفر و با مقام‌های عالی دو کشور دیدار کردند. در گزارش روزنامه اکسپرس آمده است: «احتمال می‌رود نواز شریف سفرهای مجددی به پایتخت‌های ایران و عربستان انجام دهد اما این تحول بستگی به نحوه عملکرد نماینده‌های ویژه‌ای که قرار است از سوی ایران، پاکستان و عربستان با هدف پیگیری روند میانجیگری تعیین شوند، دارد.» اکسپرس نوشت نخست‌وزیر پاکستان به سرتاج عزیز و طارق فاطمی مشاور و دستیار ویژه خود در امور خارجی ابلاغ کرده که تماس‌های دیپلماتیک خود با مقامات تهران و ریاض را ادامه دهند تا بتوان هرچه زودتر به رفع فضای تنش میان ایران و عربستان کمک کرد. این روزنامه افزود: «در مرحله اول پاکستان قصد برقراری تماس‌های دیپلماتیک پشت پرده میان ایران و عربستان دارد و پس از آن، تلاش خواهد شد تا نشست‌هایی با حضور نمایندگان ویژه سه کشور در اسلام‌آباد یا هر کشور دیگری برگزار شود.» این روزنامه اردو زبان اشاره کرد که سیاست دولت نواز شریف در بحث کمک به رفع تنش‌های تهران و ریاض در مسیر روشن و موفقی اتخاذ شده است. اکسپرس افزود: «در بحث میانجیگری پاکستان، نقش چین و آمریکا نیز حائز اهمیت است. دولت اسلام‌آباد همچنین مصمم به استفاده از جایگاه سازمان همکاری اسلامی و نقش چین و آمریکا برای پیوستن به روند میانجیگری بین تهران و ریاض است.»

پیش‌تر و پس از فعال شدن میانجی‌ها میان ایران و عربستان که با سفر نواز شریف نخست‌وزیر پاکستان به ریاض و تهران رسما کلید خورد، یک روزنامه پاکستانی نوشت که وزیر امور خارجه عربستان گفته است هیچ‌گونه میانجیگری از سوی پاکستان میان تهران و ریاض در کار نیست. همزمان سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز گفت که موفقیت هر تلاش و میانجیگری منوط به تغییر سیاست عربستان سعودی است. به‌نظر می‌رسد که دو کشور تا رسیدن به مرحله تماس و گفت‌وگو فاصله زیادی دارند و هرگونه ایفای نقش از سوی میانجی‌ها منوط به پذیرش آن از سوی تهران و ریاض است. در همین ارتباط، هفته گذشته روزنامه انگلیسی زبان «نیشن» پاکستان به نقل از رسانه عربی «گلف‌نیوز» نوشته بود: «عادل الجبیر گفته است تا زمانی که ایران پاسخ مثبت ندهد، میانجیگری در کار نخواهد بود.» وزیر خارجه عربستان به صراحت اشاره نکرده که منظورش از «پاسخ مثبت ایران» چیست. وزیر امورخارجه عربستان همچنین گفت که نخست‌وزیر پاکستان برای میانجیگری به تهران و ریاض سفر نکرده بود.