نگاهی کوتاه به شکل‌گیری مجلس شورا
<p> مجلس اول شورای ملی در تاریخ ۱۴ مهرماه سال ۱۲۸۵ شمسی با نطق افتتاحیه مظفرالدین شاه گشایش یافت. انتخابات دور اول مجلس شورای ملی در بین گروه‌های مختلف اجتماعی و به صورت طبقاتی و صنفی صورت گرفت و نمایندگانی از میان شاهزادگان و قاجاریه، علما و طلاب، بازرگانان، اعیان و اشراف، زمینداران و کشاورزان و پیشه‌وران به صورت جداگانه برگزیده شدند، به طوری که ۴۱ درصد نمایندگان مجلس اول را تجار و اصناف و اکثریت مجلس تشکیل دادند. ترکیب سیاسی هیات نمایندگان را به طور کلی چهار گروه متمایز می‌ساخت: سنت‌خواهان؛ میانه‌روان؛ ترقی‌خواهان و عناصر رادیکال؛ تندروان یا انقلابیون. </p>
مجلس اول شورای ملی در تاریخ ۱۴ مهرماه سال ۱۲۸۵ شمسی با نطق افتتاحیه مظفرالدین شاه گشایش یافت. انتخابات دور اول مجلس شورای ملی در بین گروه‌های مختلف اجتماعی و به صورت طبقاتی و صنفی صورت گرفت و نمایندگانی از میان شاهزادگان و قاجاریه، علما و طلاب، بازرگانان، اعیان و اشراف، زمینداران و کشاورزان و پیشه‌وران به صورت جداگانه برگزیده شدند، به طوری که ۴۱ درصد نمایندگان مجلس اول را تجار و اصناف و اکثریت مجلس تشکیل دادند. ترکیب سیاسی هیات نمایندگان را به طور کلی چهار گروه متمایز می‌ساخت: سنت‌خواهان؛ میانه‌روان؛ ترقی‌خواهان و عناصر رادیکال؛ تندروان یا انقلابیون. ۱ - سنت‌خواهان که سیاست مشروطه‌طلبی را تعرض به معتقدات گذشته می‌دانستند. ولی در اقلیت بودند. ۲ - میانه‌روان؛ گروه میانه‌روان مشروطه‌خواه شامل مجتهدان، بازرگانان و اصناف بود که در اغلب موارد با ترقی‌خواهان هم رای بودند. ۳ -ترقی‌خواهان وعناصر رادیکال: گروه ترقی‌خواهان و عناصر رادیکال شامل، تربیت‌یافتگان روشنفکر بود. به جماعت ترقی‌خواه باید چند تن از اهل حکمت و روحانیون روشن‌بین و سرمایه‌دارانی که به اقتصاد صنعتی جدید توجه داشتند (و از صنف تجار سابق متمایز بودند) نیز افزود. از جمله نمایندگان ترقی‌خواه و رادیکال این افراد بودند: «احتشام‌السلطنه، صنیع‌الدوله، سعدالدوله و... .». ۴ -تندروان یا انقلابیون: این گروه نماینده طبقه روشنفکر به شمار می‌آمدند. آنان به رهبری تقی‌زاده، پشتیبان اصلاحات گسترده اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بودند.
