بررسی جامع صنعت سیمان در بورس
محصول سیمان با توجه به ویژگی‌های خاصی که دارد از مصارف و کاربردهای متنوع و گسترده‌ای برخوردار بوده و در عین حال جایگزینی هم ندارد.
محصول سیمان با توجه به ویژگی‌های خاصی که دارد از مصارف و کاربردهای متنوع و گسترده‌ای برخوردار بوده و در عین حال جایگزینی هم ندارد.
سیمان از یک سو در بخش ساختمان جزء مصالح اصلی محسوب می‌شود و از سوی دیگر در اجرای پروژه‌های عمرانی و زیربنایی نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. مواد اولیه تشکیل‌دهنده سیمان عبارتند از: مارل (سنگ آهک)، سنگ گچ، سنگ آهن، خاک رس، پوزولان و سنگ بوکسیت. ضریب تبدیل مواد به کلینکر، در حدود ۶۷/۱ است که نسبت به نوع و تیپ سیمان متغیر است. حجم و سنگین بودن سیمان و هزینه بالای حمل آن نسبت به بهای آن، موجب شده است تا این محصول، کالایی منطقه‌ای (local) و با قابلیت صدور پایین محسوب شود. البته کارخانجاتی که در نزدیکی نقاط مرزی قرار دارند از این قاعده مستثنا هستند و محصولات آنها قابلیت صادراتی دارند به‌عنوان مثال می‌توان از کارخانجاتی نظیر سیمان غرب، سیمان کارون، سیمان ایلام، سیمان ارومیه و. . . به علت همجواری با کشور عراق و سیمان شرق به علت نزدیکی با کشور افغانستان نام برد. در برنامه سوم توسعه بر اساس مصوبه‌ای که در هیات امنای حساب ذخیره ارزی به تصویب رسید، شرایط ویژه‌ای برای طرح‌های جدید سیمان اعمال شد؛ به طوری که زمان پرداخت تسهیلات واگذاری ۱۷ سال (زمان ساخت، دوره تنفس، دوره بازپرداخت) و سود تسهیلات معادل نرخ سود بین بانکی ارزهای
مربوطه در بازارهای بین‌المللی (libor) تعیین شد. پس از مصوبه فوق، در حدود ۵۰میلیون تن طرح‌های جدید و طرح‌های توسعه و بهینه‌سازی کارخانجات موجود گشایش اعتبار شد؛ به طوری که پیش‌بینی می‌شود در سال ۱۳۹۲، ظرفیت بالقوه کارخانجات سیمان کشور به ۱۰۰ تا ۱۱۰میلیون تن و میزان تولید بالغ بر۹۰ میلیون تن شود (به نقل از وزارت صنایع).
کل تولید سیمان در کشور در سال ۸۸ توسط ۵۷ کارخانه فعال کشور بالغ بر ۵۵میلیون تن به ارزش ۳۰۰۱میلیارد‌تومان (۳میلیارد‌دلار) بوده که ۴۹میلیون تن از آن به ارزش ۲۴۰۱میلیارد‌تومان (۴/۲میلیارد‌دلار) مصرف داخلی و ۶میلیون تن نیز به ارزش ۶۰۰میلیون‌دلار صادر شده است. به‌این ترتیب میانگین نرخ فروش سیمان داخلی ۴۹هزار‌تومان (۴۹دلار) و میانگین نرخ فروش سیمان صادراتی ۱۰۰هزار‌تومان (۱۰۰دلار) بوده است (رجوع شود به صورت‌های مالی ارائه شده شرکت‌های سیمانی کشور).
حداقل نرخ فروش داخلی، سیمان تیپ ۱ فله به نرخ ۴۸هزار و ۵۰۰تومان و حداکثر نرخ فروش، سیمان تیپ ۵ به نرخ ۵۸هزار‌تومان بوده است. از بین ۵۷ کارخانه سیمان فعال در کشور، سهام ۲۸ شرکت (با احتساب سیمان فارس و خوزستان) در بورس اوراق بهادار ایران مورد معامله قرار می‌گیرد که سرمایه ثبت شده آنها بالغ بر ۱۳۸۱میلیارد‌تومان و ارزش بازار آنها بالغ بر ۳۳۹۰میلیارد‌تومان
(در حدود ۲۳/۳میلیارد‌دلار) است.
سرمایه ثبت شده کل کارخانجات کشور (۵۷ شرکت) نیز بالغ بر ۸/۲۱۶۱میلیارد‌تومان (بیش از ۲میلیارد‌دلار) و ارزش بازار آنها بالغ بر ۳/۵۳۴۲میلیارد‌تومان (بیش از ۵میلیارد‌دلار) است. بدین ترتیب ارزش بازار شرکت‌های تولید‌کننده سیمان در کشور ۵/۲برابر سرمایه آنها است.
(برای محاسبه ارزش بازار شرکت‌های غیر بورسی از متوسط صنعت ارزش بازار شرکت‌های بورسی استفاده شده است).
بازدهی سرمایه‌گذاری در صنعت سیمان ایران
کل سود خالص شرکت‌های سیمانی کشور در سال مالی ۸۸ بالغ بر ۱۰۱۶میلیارد‌تومان بوده که با توجه به سرمایه ثبت شده آنها به مبلغ ۸/۲۱۶۱میلیارد‌تومان، نرخ بازده سرمایه (نسبت سود به سرمایه) در این صنعت ۴۷درصد بدست می‌آید. البته این معیار با توجه به قدیمی بودن اکثر کارخانجات کشور و سرمایه ثبتی پایین آنها، چندان کاربرد ندارد. (به طور مثال سرمایه ثبتی سیمان قائن تنها ۶۶/۲میلیارد‌تومان است؛ در حالی که ارزش بازار آن بیش از ۸۰میلیارد‌تومان است). ظرفیت بالقوه فعلی تولید سیمان در کشور ۷۵میلیون تن و میزان تولید تا انتهای سال‌جاری، نزدیک به ۶۰میلیون تن پیش‌بینی می‌شود که نسبت به سال گذشته ۹درصد افزایش خواهد داشت. (به نقل از دبیر انجمن سیمان کشور).
البته تحقق این مقدار تولید بسته به میزان تامین سوخت، برق و تسهیلات بانکی لازم مورد نیاز کارخانجات سیمان خواهد بود. در ۴ ماه نخست سال‌جاری نزدیک به ۲۰میلیون تن انواع سیمان در ۵۷ کارخانه فعال کشور تولید و عرضه شده است که نسبت به سال گذشته از رشد ۲۰درصدی برخوردار است. جمعیت کشور در حال حاضر (۳۱/۴/۸۹) به نقل از مرکز آمار ایران نزدیک به ۵/۷۴میلیون نفر است که تا انتهای سال‌جاری به ۲۵/۷۵میلیون نفر افزایش خواهد یافت؛ بنابراین میانگین جمعیت سال‌جاری ۷۵میلیون نفر خواهد بود. با توجه به کل تولید سال‌جاری، سرانه تولید سیمان در کشور معادل ۸۰۰ کیلوگرم است:
در چند سال اخیر مصرف سیمان در کشور رشد فزاینده‌ای داشته است؛ به طوری که در سال‌جاری سرانه مصرف معادل ۷۰۰ کیلوگرم خواهد بود. در نتیجه نیاز کشور به سیمان در سال‌جاری در حدود ۵/۵۲میلیون تن پیش‌بینی می‌شود.
بدین ترتیب قریب به ۵/۷میلیون تن مازاد تولید خواهیم داشت که روانه بازارهای صادراتی خواهد گردید. ارزش هر تن سیمان صادراتی در حال حاضر ۱۰۰دلار است که پیش‌بینی می‌شود در سال ۸۹ در حدود ۷۵۰میلیون‌دلار صادرات انواع سیمان داشته باشیم. اتفاق در ۴ ماه گذشته بیش از یک‌میلیون و ۸۷۵هزار تن سیمان و کلینکر به مقصد کشورهایی چون عراق، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان، قطر، عربستان و … به ارزش بیش از ۵/۱۸۷میلیون‌دلار صادر گشته است که با این حساب، ارزش هر تن سیمان صادراتی کشور معادل ۱۰۰دلار (در حدود ۱۰۵هزار‌تومان) می‌باشد. این در حالی‌است که نرخ فروش سیمان (فله) در حال حاضر در بازارهای داخلی و بورس کالا در حدود ۵/۴۸هزار‌تومان در هر تن (فله) است. در شرایط موجود، سیمان جزو ۱۰ قلم کالای عمده صادراتی کشور قرار دارد. وزارت صنایع در صدد است به منظور حمایت از صادرکنندگان، حمل دریایی سیمان مشمول یارانه صادراتی باشد، از طرفی با اجرای طرح آزادسازی یارانه‌ها از نیمه دوم سال‌جاری، حمل زمینی صادرات سیمان به بازارهای هدف نیز مشمول یارانه صادراتی خواهد بود.
بنابر این در صورت تحقق ظرفیت اسمی معادل ۱۰۰میلیون تن سیمان در پایان سال ۹۲ در صورتی که در سال مورد نظر کارخانجات سیمان کشور با ۹۰درصد ظرفیت ایجاد شده قادر به فعالیت و تولید محصول باشند، معادل ۹۰میلیون تن تولید سیمان در کشور خواهیم داشت. حال اگر طبق مفروضات یاد شده نرخ رشد جمعیت ۳/۱درصد، نرخ رشد اقتصادی ۶/۲درصد و مصرف سرانه سیمان در سال ۹۲ معادل ۸۵۰ کیلوگرم باشد، نیاز سالانه کشور در سال مورد نظر بالغ بر ۳/۶۶میلیون تن خواهد بود که مازادی بالغ بر ۲۳میلیون و ۷۰۰هزار تن نشان می‌دهد که با توجه به مزیت نسبی، قیمت پایین و کیفیت مرغوب سیمان در ایران، روانه بازارهای صادراتی خواهد شد.
www.bourse۲۴.ir
