فناوری‌های هدف در دولت یازدهم

کورش خسروی* اکنون که دولت یازدهم در حال شکل‌گیری است و روزهای سرنوشت‌ساز و تعیین‌کننده آغازین خود را پشت سر می‌گذارد، پاسخ دقیق، عاجل و کارشناسی شده به این پرسش ضروری است: «دولت یازدهم چه فناوری‌هایی را باید به عنوان هدف خود برگزیند یا به عبارت دیگر در حوزه توسعه فناوری در دولت یازدهم باید روی چه فناوری یا فناوری‌هایی تمرکز شود؟»

۲- فناوری تولید انرژی از منابع تجدیدپذیر: هدفمند کردن یارانه حامل‌های انرژی یکی از اولویت‌های کشور است. ولی از سوی دیگر کاهش تاثیرات سوء ناشی از افزایش قیمت حامل‌های انرژی بر زندگی مردم و به ویژه بر بخش تولید از الزامات جدی هدفمندی یارانه‌ها است. اصلی‌ترین راهکاری که می‌تواند تحمل مردم و واحدهای تولیدی را در مقابل حذف یارانه انرژی افزایش دهد، دسترسی آسان و ارزان به منابع انرژی‌های نو است.
این در حالی است که تقریبا در کشور هیچ شرکتی را نمی‌توان سراغ گرفت که به عنوان مثال بر فناوری تولید برق از خورشید تسلط داشته باشد. معدود شرکت‌هایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، تماما واردکننده و مونتاژکننده قطعات نیروگاه‌های خورشیدی هستند.
در حوزه استفاده از انرژی گرمایی خورشیدی نیز هر چند وضعیت بهتر است، ولی تعداد بنگاه‌های اقتصادی فعال در تولید آب گرم کن خورشیدی نیز به تعداد انگشتان یک دست نمی‌رسند. ثروت ناشی از تولید انرژی از خورشید و باد هم در ارتقای تولید ناخالص ملی موثر است و هم ظرفیت‌های پدافند غیرعامل را در کشور رشد می‌دهد، به ویژه اگر چنین نیروگاه‌های تولید انرژی در سطح منازل و واحدهای تولیدی پراکنده شوند.
۳- همگانی کردن آموزش الکترونیک: هر چند که ایران در ۱۶سال گذشته در حوزه فناوری اطلاعات رشد چشمگیری داشته است ولی هنوز آموزش الکترونیک در حد یک پروژه آزمایشی، غیراجرایی و غیرفراگیر باقی‌مانده است. از آنجایی که تحول در نظام آموزش و پرورش، آموزش عالی و فنی و حرفه‌ای از ضروریات کشور است و اگر این تحول بخواهد در قالب‌های سنتی اجرا شود، صدها میلیارد تومان اعتبارات کشور را می‌بلعد، بومی‌سازی فناوری‌های آموزش الکترونیک و همچنین همگانی کردن آن می‌تواند زمینه تحول در نظام آموزشی کشور را فراهم کند. ضمن اینکه عدالت آموزشی را نیز سبب می‌شود.
ارتقای شاخص‌های آموزشی، همگانی کردن آموزش‌های تخصصی و نوین، ایجاد هزاران شغل مرتبط از جمله مزایای بومی‌سازی این فناوری در کشور است. همان گونه که در مورد طرح تکفا یا در ستاد نانو اتفاق افتاد، هر فناوری که به عنوان هدف در برنامه دولت قرار گیرد، بومی کردن آن نیاز به مدیریت متمرکز دارد. به عنوان مثال، نمی‌توان انتظار داشت که توسعه فناوری‌های حوزه آب در چند وزارتخانه بدون موازی کاری و به صورت اثربخش اجرا شود. یک مدیریت واحد می‌تواند به صورت متمرکز از توان پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد کشور استفاده کرده، با شرکت‌های خارجی صاحب فناوری انواع قراردادهای انتقال فناوری منعقد کند، مشارکت وزارتخانه‌های مرتبط را جلب کرده و از امکانات فرابورس برای ارتقای اندازه شرکت‌های کوچک ولی موفق داخلی بهره ببرد. فراموش نکنیم که برای بومی‌سازی فناوری‌های هدف در دوره کوتاه عمر یک دولت همه امکانات و ابزارها باید به طور همزمان به خدمت گرفته شوند.
*صاحب‌نظر حوزه اقتصاد