تداوم خشکسالی در سال آبی آینده؟

دنیای اقتصاد- به گفته وزیر نیرو اگر چه در سال جاری تاکنون وضعیت بارندگی کشور تقریبا عادی (نرمال) بوده ولی به دلیل استفاده از ذخایر مخازن سدها و آب‌های زیرزمینی از یک سو و از سوی دیگر تشنگی زمین،جریان‌‌های سطحی به شدت کاهش یافته و به رغم پیش‌بینی‌ها، خشکسالی هیدرولیکی در سال جاری ادامه خواهد داشت.

وزیر نیرو در گزارش خود به مجلس تاکید کرد
احتمال تداوم خشکسالی
دنیای‌اقتصاد- پرویز فتاح با ارائه گزارشی به مجلس درباره منابع آبی کشور از تداوم کم‌آبی و کاهش تولید برقابی در کشور در سال ۱۳۸۸ خبر داد.
فتاح، دیروز به جلسه علنی مجلس آمد و گزارش کتبی خود را درباره اوضاع منابع آبی کشور به میزان بارندگی‌ها و نیز وضعیت تولید برق از منابع آبی از تریبون مجلس قرائت کرد. بخش‌هایی از گزارش وزیر نیرو به نمایندگان را می‌خوانید: کشور جمهوری اسلامی ایران با قرار گرفتن در ناحیه خشک جهان سرانه آب تجدیدشونده‌ای معادل ۱۹۰۰ مترمکعب در سال را دارا است که این شاخص، ۲۵درصد شاخص متوسط جهانی یعنی ۷۵۰۰ مترمکعب در سال، می‌باشد. با افزایش جمعیت و محدود بودن منابع آب و تغییر آب و هوا، شاخص مذکور رشد منفی دارد و پیش‌بینی می‌شود در افق ۱۴۰۰، رشد شدید نزولی داشته باشد. بیش از ۶۵درصد پهنه کشور در ناحیه خشک و فراخشک با بارندگی کمتر از ۱۰۰ میلیمتر قرار دارد و این کمبود آب در مناطق مرکزی، شرقی و جنوب کشور هم‌زمان با توزیع نامتوازن بارش‌ها از چالش‌های عمده وزارت نیرو در تامین آب در مکان و زمان مناسب است. سیاست‌ها و برنامه‌های وزارت نیرو، استحصال، نگهداشت و بهره‌برداری صحیح از منابع آب کشور با رعایت تعادل‌های منطقه‌ای و اصول توسعه پایدار می‌باشد.
خشکسالی و وضعیت بارش‌های سال جاری
سال آبی ۸۷-۱۳۸۶ که در شهریور ماه به پایان رسید، از خشک‌ترین سال‌های کشور در دوره آماربرداری ۵۰ساله بود. میزان بارش‌های متوسط کشور حدود ۲۵۰میلی‌متر در سال است که در سال آبی گذشته این میزان به ۱۳۸میلی‌متر کاهش یافت و در عمل نیمی از منابع آبی کشور حاصل نشد و بسیاری از رودخانه‌ها و تالاب‌ها به دلیل خشکسالی غیرمترقبه دچار آسیب جدی شدند. حجم آب شیرین تجدیدپذیر کشور که ۱۳۰میلیارد مترمکعب در سال است و ۹۶میلیارد آن به مصرف می‌رسد به ۶۰میلیارد مترمکعب کاهش یافت. وزارت نیرو با اتخاذ تدابیر مناسب و مدیریت صحیح مخازن سدها و سایر منابع آبی کشور توانست از جیره‌بندی آب در دوران تابستان خشک سال ۸۷ جلوگیری نماید. در بسیاری از اراضی پایاب سدهای کشور، با اعمال مدیریت از میزان خسارت وارد بر کشاورزان کاسته شد. نمونه این مدیریت در ۶۰هزار هکتار اراضی دشت قزوین، ۹۰هکتار اراضی دشت مغان و ۵۰هزار هکتار اراضی سفید رود و برخی نقاط دیگر، اعمال گردید. عبور از بحران خشکسالی با مدیریت مخازن سدها و تلفیق آبهای زیرزمینی در شرایطی که می‌توانست کشور را با بحران مواجه نماید از دستاوردهای امسال می‌باشد. در سال جاری سهم وزارت نیرو از مجموع اعتبارات خشکسالی توزیع شده، ۴۵۰۰میلیارد ریال یعنی حدود ۹درصد از کل اعتبارات خشکسالی بوده که به هیچ وجه پاسخگوی مسوولیت تامین و عرضه آب در بخش‌های مختلف کشاورزی، شرب و صنعت نبوده است و با توجه به احتمال تداوم کمبود آب در سال آینده، لزوم ادامه فعالیت ستاد خشکسالی و توجه بیشتر به تخصیص اعتبارات وزارت نیرو مهم و مورد درخواست است.
سال جاری فعلا عادی است
در سال آبی ۸۸-۸۷ که از اول مهر سال جاری آغاز و اکنون حدود ۸۰ روز از آن سپری شده است وضعیت بارندگی کشور تقریبا عادی (نرمال) بوده و به فضل الهی بخش مهمی از پهنه کشور از شرایط خشکسالی هیدرولوژیکی خارج شده است و در حوضه‌های دریای خزر، دریاچه ارومیه، مرکزی و هامون، بارش‌ها حدود ۲۰درصد بیشتر از متوسط می‌باشد. ولی به دلیل استفاده از ذخایر مخازن سدها و آب زیرزمینی از یک سو و از سوی دیگر تشنگی زمین، جریان‌‌های سطحی به شدت کاهش یافته و به رغم پیش‌بینی‌ها، خشکسالی هیدرولیکی در سال جاری ادامه خواهد داشت. در حوضه‌های جنوب و شرقی کشور هنوز بارندگی‌های ۸۵ روز گذشته کمتر از سال‌های عادی می‌باشد و بیم آن می‌رود که خشکسالی در ناحیه شرقی کشور و به ویژه ناحیه سرخس پابرجا بماند. با توجه به اینکه هنوز بخش‌هایی از کشور در خشکسالی هیدرولوژیک (کاهش بارش‌ها) و تمامی کشور در خشکسالی هیدرولیکی (کاهش رواناب‌ها) قرار دارد، باید چاره‌ای اندیشید و حمایت دولت و مجلس محترم در تامین اعتبار و تقویت برنامه‌های این وزارت بسیار راهگشا خواهد بود. اخیرا کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس با اقدامی موثر به بررسی نیازهای اعتباری سال ۸۷ پرداخت و راهکاری عملیاتی پیشنهاد نمود که امید است با توجه و همیاری همه نمایندگان محترم مجلس به نتیجه برسد. در حال حاضر، با توجه به محدودیت اعتبار از یک طرف و احتمال تداوم خشکسالی در سال‌های آینده از طرف دیگر تاکید وزارت نیرو در سال ۸۸، بر اتمام طرح‌های تامین آب و آبرسانی به شهرها و روستاهای با پیشرفت فیزیکی بیش از ۷۰درصد و همچنین تقویت سفره‌های آب زیرزمینی و کنترل بر جلوگیری از اضافه برداشت و حفر چاه‌های غیرمجاز می‌باشد که این مهم به وسیله راه‌اندازی گروه‌های نظارت توسط شرکت‌های بخش خصوصی در حال اقدام است. در سال ۸۶ در روز ۲۲ آذر ماه حجم آب باقی مانده در مخازن سدها ۱۷میلیارد مترمکعب بوده است در حالی که در سال ۸۷ در همین تاریخ این رقم به حدود ۳۳/۱۳میلیارد مترمکعب رسیده است و عملا مشاهده می‌شود که ذخیره مخازن از حدود ۴۰درصد به ۲۷درصد کاهش یافته است.
برق آبی
براساس مطالعات انجام شده در مسیرهای کوهستانی رودخانه‌ها، ظرفیت تولید ۲۵هزار مگاوات برق آبی وجود دارد. در‌حال‌حاضر ۷۴۰۰مگاوات از این میزان به بهره‌برداری رسیده و ۶۰۷۶مگاوات نیز در دست ساخت می‌باشد. با تامین اعتبار لازم در طی چند سال آینده ظرفیت برق آبی کشور به دو برابر افزایش خواهد یافت و براساس برنامه وزارت نیرو تا افق چشم‌انداز، تمامی ظرفیت برق آبی کشور استحصال و به بهره‌برداری خواهد رسید.نمایندگان محترم مستحضر هستند که برق‌آبی، انرژی تجدید‌پذیر و پاکی است که نقش مهمی در تنظیم برق کشور دارد و از آنجایی که بعد از استفاده از آب برای تامین برق، مجددا در پایین‌دست سدها برای کشاورزی و شرب مصرف می‌شود، لذا از سرجمع‌ منابع آبی کشور نیز کسر نمی‌گردد. به هر حال در‌حال‌حاضر ۱۰درصد انرژی برق کشور از برق آبی تامین می‌شود و پیش‌بینی می‌کنیم برای سال ۸۸ هم محدودیت تولید برق آبی داشته باشیم.

تذکر ۲۳ نماینده به احمدی‌نژاد و حسینی
دنیای اقتصاد- ۲۳ نماینده مجلس به محمود احمدی‌نژاد رییس‌جمهور و شمس‌الدین حسینی وزیر اقتصاد، درباره عواقب و تبعات اجرای ناقص قانون مالیات بر ارزش افزوده تذکر کتبی دادند. این تذکر روز گذشته توسط علی لاریجانی رییس مجلس از تریبون مجلس قرائت شد. نمایندگان یاد شده در این تذکر توجه احمدی‌نژاد و حسینی را به پیامدهای نامطلوب اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده جلب کردند. هاشیمان، علیخانی، نریمان، دلاور، ‌فروزش، کاتوزیان، محجوب،‌ نادران، اولیاء، موسوی، دستغیب (فخرالدین)، تابش، سعادت، ‌رجایی،‌ قنبری،‌ خباز، حسینی، فرهمند، کریمی،‌ امیری،‌ آقایی، ‌عبداللهی و کواکبیان و نمایندگان رفسنجان، قزوین، ‌بابل، درگز، زاهدان، تهران، ‌یزد، شیراز، اردکان، نجف‌آباد،‌ اراک، ایلام،‌ کاشمر، مهریز، کرمان،‌ کهنوج، سلماس، ‌ماهنشان و سمنان نمایندگانی هستند که تذکر یاد شده را دادند. گفتنی است دولت دو ماه پیش در صدد اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده برآمد، اما با اعتراض بازاریان و اعتصاب‌های چند روزه، اجرای این قانون به تعلیق در آمد و اینک دولت در صدد برآمده است با ارائه لایحه‌ای به مجلس خواستار تعویق دست کم یکساله اجرای این قانون شود. نمایندگان مجلس عدم اجرای این قانون را آسیب جدی به نظام قانون‌گذاری در کشور می‌دانند.