برای ورود به بازار از کجا شروع کنیم

نسیم علاسوندیان
۱. مراجعه حضوری مشتری به دفتر کارگزاری و پر کردن فرم‌های مربوطه توسط مشتری (شامل قرارداد مشتری-کارگزار، بیانیه ریسک و درخواست انتقال کد) و ...

تعریف کد بازار نقد در سامانه معاملاتی بازار آتی توسط کارگزار.۲. واریز مبلغ وجه تضمین اولیه به حساب کارگزار (برخلاف بازار نقد که واریز پول سه روز پس از انجام معامله انجام می‌شود در بازار آتی بابت سفارشی که در سیستم ثبت می‌شود مبلغ مورد نظر در حساب مسدود می‌شود) و وارد کردن سفارش به سیستم توسط کارگزار و انجام معامله.۳. حساب مشتری بر اساس قیمت‌های تسویه به طور روزانه تعدیل می‌شود برای مثال در صورت داشتن موقعیت باز خرید و افزایش در قیمت تسویه به اندازه تغییر قیمت به حساب اضافه و در صورت داشتن موقعیت باز فروش و افزایش در قیمت تسویه این تغییر از حساب کسر می‌شود.۴. در صورت تمایل مشتری قادر خواهد بود از طریق اتخاذ موقعیت معکوس از بازار خارج شود . یعنی در صورتی که مشتری سهم x را به قیمت ۵۰۰۰ ریال در بازار خریده باشد و همان سهم را در همان سررسید به قیمت ۶۰۰۰ ریال بفروشد موقعیت باز خرید در مقابل موقعیت باز فروش خنثی می‌شود و سود مشتری معادل ۱۰۰۰ ریال (بدون در نظر گرفتن کارمزد) به حساب واریز می‌شود.
۵ . در صورت باز بودن موقعیت تا پایان آخرین روز معاملاتی وارد دوره تسویه و تحویل می شویم . ورود به این دوره به معنی پرداخت نیم درصد ارزش قرارداد به عنوان کارمزد تسویه است. دارنده موقعیت فروش تا پایان آخرین روز معاملاتی (روز قبل از تسویه و تحویل) باید سهم مربوطه را در کد معاملاتی خود داشته باشد. لزومی به اعلام تحویل از طرف فروشنده نیست و در صورت وجود سهم شرکت سپرده‌گذاری به طور خودکار این انتفال را انجام می‌دهد، در غیر این صورت نکول کرده است و باید یک درصد ارزش قرارداد را به عنوان جریمه نکول به خریدار بپردازد.دارنده موقعیت خرید تا ساعت ۱۲ روز تسویه و تحویل فرصت دارد تا وجه قرارداد را بر اساس آخرین قیمت تسویه به حساب واریز کند، در غیر این صورت نکول کرده است و باید یک درصد ارزش قرارداد را به عنوان جریمه نکول به فروشنده بپردازد.در صورت ایفای تعهدات، در پایان روز تسویه و تحویل وجه به حساب کارگزار فروشنده واریز و سهم مربوطه به کد خریدار تخصیص داده می‌شود. در صورت نکول از جانب دو طرف هیچ خسارتی پرداخت نمی‌شود.

مثال کاربردی:الف) خرید ۱ قرارداد اخابر۰۴ (سررسید تیر ماه)
۱. واریز مبلغ ۵,۶۰۰,۰۰۰ ریال به حساب کارگزاری برای هر قرارداد به عنوان وجه تضمین اولیه
۲. ثبت سفارش در سیستم معاملاتی و خرید (به طور مثال) با قیمت ۳۵۰۰ ریال
۳. در پایان روز تسویه برای نماد اخابر (به طور مثال)۴۰۰۰ ریال است و مابه‌التفاوت در قیمت خرید و قیمت تسویه پس از کسر کارمزد به حساب واریز می‌شود
۴.۲۵۰.۰۰۰=۸۵۰۰ ×(۳۵۰۰-۴۰۰۰)
سود ناخالص = تعداد سهم در هر قرارداد × سود ناشی از اتخاذ موقعیت خرید بابت هر سهم
۱۴۷.۵۶۰= ۰۰۴۹۶/۰ × (۸۵۰۰× ۳۵۰۰)
مبلغ کارمزد = درصد کارمزد خرید × ارزش قرارداد
۴.۱۰۲.۴۴۰= ۱۴۷.۵۶۰ - ۴.۲۵۰.۰۰۰
سود خالص = کارمزد - سود ناخالص
در روزهای بعدی و تا زمان بستن موقعیت تفاوت بین قیمت تسویه به حساب واریز یا کسر می‌شود به طوری که

ب) بستن موقعیت خرید:در روز سوم با اتخاذ موقعیت فروش با قیمت ۳.۸۰۰ ریال به همان تعداد در مثال ما یک قرارداد، موقعیت‌های باز را می‌بندیم و از بازار خارج می‌شویم:
۸۵۰.۰۰۰ = ۸۵۰۰ × (۳۸۰۰ - ۳۹۰۰)
سود و زیان روز چهارم = تعداد هر سهم قرارداد × سود و زیان بر روی هر سهم
۱۷۵.۷۱۲ = ۰۰۵۴/۰ × (۸۵۰۰ × ۳۸۰۰)
مبلغ کارمزد = درصد کارمزد فروش × ارزش قرارداد
۲.۲۲۶.۷۲۸ = ۸۵۰.۰۰۰ - ۷۱۲.۱۷۵ - ۳.۲۵۲.۴۴۰
سود خالص = زیان روز چهارم - کارمزد فروش - سود تا روز سوم
برای محاسبه ساده‌تر کافی است مابه‌التفاوت قیمت فروش و خرید را در تعداد سهم در هر قرارداد ضرب کرده و مبلغ کارمزد خرید و فروش را از آن کسر کنید.
۲.۲۲۶.۷۲۸ = ۱۷۵.۱۷۲ - ۱۴۷.۵۶۰ - [۸۵۰۰× (۳۵۰۰- ۳۸۰۰)]
ج) در صورتی که خریدار، موقعیت خرید خود را با موقعیت عکس (فروش) نبندد وارد دوره تسویه و تحویل می‌شود. با فرض اینکه قیمت تسویه روز آخر ۴۰۰۰ ریال باشد تفاوت ۳۵۰۰ ریال تا ۴۰۰۰ به طور روزانه به حساب مشتری واریز شده است و مشتری موظف است مبلغ ۳۴،۰۰۰،۰۰۰ ریال (۸۵۰۰ ×۴۰۰۰) را به حساب واریز کند(تا ساعت ۱۲ ظهر روز تحویل). علاوه بر این مبلغ ۰/۰۰۵ از ارزش قرارداد با قیمت تسویه روز آخر (۴۰۰۰ ریال)، معادل ۱۷۰,۰۰۰ریال به عنوان کارمزد ورود به دوره تسویه و تحویل از حساب مشتری کسر می‌شود.