روند افزایشی در بازار گاز و فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا ( آتی ماه اول برای تحویل در مارس ۲۰۱۲) در دوره ۱۳ فوریه الی ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس به رغم رکورد تاریخی سطح ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا (که به میزان ۴۲ درصد معادل ۸۱۷ میلیارد فوت مکعب بالاتر از میزان مشابه سال قبل است)، به دلیل افزایش ۳/۱۴ درصدی مصرف گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ و همچنین کاهش سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۱۲۷ میلیارد فوت مکعب در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۴۳۱/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ فوریه ۲۰۱۲ تا ۶۸۴/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت.
همچنین به دلیل سرمای بی‌سابقه و یخبندان در قاره اروپا و در نتیجه افزایش مصرف گاز طبیعی و همچنین کاهش عرضه گاز طبیعی روسیه به بازار اروپا، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بازار لندن(ICE) برای تحویل در ماه مارس ۲۰۱۲، از ۸۶۷۷/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ فوریه ۲۰۱۲ تا ۰۷۶۲/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت. مصرف گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۳۵/۱۴ درصد افزایش یافته که در این میان بیشترین افزایش مربوط به مصرف بخش خانگی و تجاری با ۰۷/۲۱ درصد افزایش است.
کل تقاضای گاز طبیعی در مقایسه با هفته منتهی به ۸ فوریه ۲۰۱۲ حدود ۲۶/۱۴ درصد افزایش نشان می‌دهد. همچنین در دوره ۸ فوریه الی ۱۵ فوریه ۲۰۱۲، میزان واردات گاز طبیعی آمریکا از طریق خط لوله از کانادا و همچنین واردات LNG به ترتیب به میزان ۹۹/۵ درصد و ۱۲/۴۲ درصد افزایش یافته است.
واردات گاز طبیعی از کانادا و واردات LNG در مقایسه با میزان مشابه سال قبل به ترتیب حدود ۹۳/۱۸ درصد و ۸۰/۳۸ درصد کاهش نشان می‌دهد. تولید بازاری گاز طبیعی آمریکا در دوره مذکور در حدود ۶۴/۰ درصد کاهش داشته که در مقایسه با میزان مشابه سال قبل معادل ۸۷/۱۰ درصد بیشتر است.
قیمت گاز طبیعی در آمریکا با میزان فعالیت دکل‌های حفاری در بخش نفت و گاز رابطه‌ای معکوس داشته و با کاهش تعداد دکل‌های حفاری فعال در منطقه، قیمت گاز طبیعی روند افزایشی در پیش می‌گیرد. بر اساس گزارش موسسه بیکر، تعداد دکل‌های حفاری چرخشی گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ حدود ۷۲۰ دکل بوده که در مقایسه با هفته قبل از آن به میزان ۲۵ دکل کاهش نشان می‌دهد. از سوی دیگر تعداد دکل‌های حفاری در بخش نفت (‌که شامل تولید گازهای همراه نفت نیز می‌شود) در دوره مذکور به میزان ۱۸ دکل افزایش یافته و در سطح ۱۲۶۳ دکل فعال قرار گرفته است. قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از ۵۰/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۲ تا ۴۲/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ فوریه ۲۰۱۲ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۵۴/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۱/۶۶ درصد از قیمت ۵/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۶۵/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۲ تا بیش از ۶۶/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت.
از سوی دیگر، قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از ۹۲/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۲ ، با ۶۲/۲ دلار (۷/۸۹ درصد) افزایش تا ۵۴/۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت، ولی مجددا با ۷/۲ دلار (۷/۴۸ درصد) کاهش تا سطح ۸۴/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ کاهش یافت.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، در هفته منتهی به ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر این اساس، در هفته گذشته به دنبال انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت در مورد اقتصاد آمریکا (در نتیجه افزایش امیدواری به بازسازی اقتصادی و رشد تقاضای نفت خام)، افزایش ۵۰ هزار بشکه‌ای در برآورد جدید اداره اطلاعات انرژی آمریکا از تقاضای روزانه نفت خام جهان در سال ۲۰۱۲، تعطیلی دو خط لوله با مجموع ظرفیت ۷۲۷ هزار بشکه در روز در آمریکا در پی نشت نفت در ایالت میشیگان، احتمال رشد قیمت بنزین در بازار آمریکا در پی تعطیلی پالایشگاه‌های این کشور به منظور عملیات تعمیر و نگهداری در فصل بهار، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۲۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲، ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل‌و‌نقل نفت خام و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از ۰۱۲۵/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۳ فوریه ۲۰۱۲ تا ۰۱۵۶/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت.
البته در دوره مذکور، انتشار برخی آمار و اطلاعات نظیر کاهش ۷/۵ درصدی تقاضای نفت آمریکا در ژانویه ۲۰۱۲ نسبت به میزان مشابه سال قبل (در پی افت مصرف نفت حرارتی در این کشور) بر اساس اعلام موسسه نفت آمریکا (ای.پی.آی)، کاهش برآورد آژانس بین‌المللی انرژی و دبیرخانه اوپک از تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۱۲ و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده در بازار آمریکا بوده و موجب نوسان قیمت در این بازار شد.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۹/۲ میلیون بشکه و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۷۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۱۶/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۳ فوریه ۲۰۱۲ تا ۱۸۸۹/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت. همچنین قیمت آتی گازوئیل اروپا در دوره مذکور، به دنبال شدت گرفتن سرما در قاره اروپا و افزایش مصرف سوخت، تصویب طرح ریاضت اقتصادی توسط پارلمان یونان، امیدواری سرمایه‌گذاران به نهایی شدن توافق یونان و وام‌دهندگان خارجی در نشست آتی وزیران دارایی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و در نتیجه کاهش نگرانی‌ها درباره تشدید بحران اقتصادی اروپا، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۲۳۶۹/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۳ فوریه ۲۰۱۲ تا ۲۵۶۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت.
البته در دوره مذکور، انتشار برخی اخبار و اطلاعات نظیر تداوم بحران بدهی اتحادیه اروپا و نگرانی سرمایه‌گذاران از احتمال گسترش این بحران به سایر کشورهای منطقه و در نتیجه کاهش رشد اقتصادی و تقاضای نفت در این منطقه، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده در بازار اروپا بوده و موجب نوسان قیمت در این بازار شد.
به طور کلی در دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۹/۲ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۶/۲ میلیون بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۱۲۸ و ۳۷۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴۰۰ هزار بشکه و سوخت جت معادل ۲۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۶ فوریه ۲۰۱۲، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی در دوره ۸ فوریه الی ۱۵ فوریه ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۲۲/۲۳ دلار افزایش یافت و با قیمت۸۶/۱۱۰۲ دلار معامله شد.
گازوئیل ۰۵/۳ دلار گران شد و با قیمت ۴۶/۹۷۴ دلار فروش رفت. سوخت جت ۴۴/۵ دلار بالاتر معامله شد و با نرخ ۴۸/۱۰۳۸ دلار به ثبت رسید.
نفت کوره هم در بازار خلیج فارس ۳۷/۳ دلار به ازای هر متریک تن در دوره مذکور افزایش یافته و ۲۸/۷۱۳ دلار فروش رفت.
همچنین در بازار ژاپن قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۱۳/۲۳ دلار رشد کرد و ۳۷/۱۱۴۳ دلار فروش رفت. گازوئیل۹/۲ دلار بالاتر ثبت شد و۰۳/۱۰۱۶ دلار شد. سوخت جت با رشد ۳۶/۳ دلاری ۱۲/۱۰۶۵ دلار فروخته شد. نفت کوره در بازار ژاپن ۹۶/۱ دلار به ازای هر متریک تن افزایش یافته و به ۶۵/۷۴۳ دلار مورد معامله قرار گرفت. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی در دوره مذکور به همین صورت بوده است. قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا در دوره ۸ فوریه الی ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ روند افزایشی را تجربه کردند. در بازار مدیترانه قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۳۰ دلار رشد کرد و ۱۰۵۶ دلار معامله شد. گازوئیل۷۵/۱۸ دلار رشد کرد و۷۵/۱۰۰۸ دلار معامله شد. سوخت جت ۱۵ دلار افزایش نرخ داشت و ۵۰/۱۰۴۳ دلار شد. نفت کوره ۲۵/۳ دلار افزایش یافت و ۵۰/۷۲۵دلار مورد معامله قرار گرفت. در بازار آمریکا میانگین بهای بنزین سوپر بدون سرب ۵۶/۱۱۵۶ دلار ، گازوئیل۲۳/۹۸۶ دلار ، سوخت جت ۶۰/۱۰۸۷ دلار و نفت کوره۳۲/۶۹۶ دلار در روز ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ به ثبت رسید.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
(www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی